论曰新产之后,阴血虚弱,失于将理,则阳气偏胜,使阴阳不得平均,身体烦闷,唇口
干燥,肢节倦痛,是为产后虚热之候。
治产后亡阴血虚,心烦自汗,精神昏冒,心忪颊赤,口燥咽干,发热头痛,或寒热如疟
逍遥汤方
白茯苓(去黑皮) 白术 当归(切焙) 芍药 柴胡(去苗各一两) 甘草(炙半两)
上六味,粗捣筛,每服二钱匕,水一大盏,入烧生姜一块切破,薄荷五叶,同煎至七分
,去滓热服,不拘时候。
治产后虚热不解,烦倦无力困瘁。地黄汤方
熟干地黄(焙) 附子(炮裂去皮脐) 当归(切焙各一两) 人参 柴胡(去苗) 白
茯苓(
上一十味,粗捣筛,每服二钱匕,水一盏,煎至七分,去滓温服,不拘时候。
治产后虚热,状似劳气,瘦瘁无力。桂心汤方
桂(去粗皮一两) 黄 (锉一两半) 芎 (一两) 当归(切焙二两) 赤芍药(锉
一两半)
上八味,粗捣筛,每服二钱匕,水一盏,入生姜三片,枣一枚擘破,同煎至七分,去滓
温服,不拘时候。
治产后血虚,肢体壮热,烦闷困瘁不食。当归汤方
当归(切焙) 黄 (锉) 芍药(各一两半) 桂(去粗皮) 芎 甘草(炙) 人
参柴
上八味,粗捣筛,每服二钱匕,羊肉汁一盏,同煎至七分,去滓温服,不拘时候。
治产后虚热,骨节烦疼瘦瘁,不下食。芍药汤方
芍药(锉) 牡丹皮 人参(各一两) 芎 (一两半) 白茯苓(去黑皮一两) 干
姜(炮
上一十味,粗捣筛,每服二钱匕,水一盏,煎至七分,去滓温服,不拘时候。
治产后虚热,羸瘦困倦,补益。柏子仁丸方
柏子仁(炒) 泽兰叶 甘草(炙锉) 当归(切焙) 芎 (各一两) 白术 白芷 桂
(
冬(去心焙
本(去苗土) 芜荑(各半两) 附子(炮裂
上二十味,捣罗为末,炼蜜和丸,如梧桐子大。每服三十丸,温酒或米饮下,不拘时候
治产后虚热,久不解,渐成劳气。柴胡汤方
柴胡(去苗) 生干地黄(焙) 附子(炮裂去皮脐) 当归(切焙) 人参 白茯苓
(去黑皮)
上一十一味,锉如麻豆,每服二钱匕,水一盏,入生姜三片,枣一枚擘,同煎至七分
,去滓温服,不拘时候。
治产后虚热,烦闷瘦瘁。芍药汤方
芍药 知母(半两) 甘草(炙) 桂(去粗皮) 黄芩(去黑心各一两) 生干地黄
(焙三两)
上八味,粗捣筛,每服二钱匕,水一盏,煎至七分,去滓温服,不拘时候。
治产后虚羸,肌肉枯瘁,肢体虚热。香豉汤方
豉(半合) 猪肾(一只去脂膜作四片) 当归(切焙半两) 葱白(三茎切) 人参 桂
(去
上七味,将当归人参桂,粗捣筛,每服三钱匕,水三盏,入猪肾葱白豉米,煎取一盏半
去滓,空心日午临卧温服。
论述说:新近分娩之后,阴血虚弱,若护理不当,则阳气偏盛,导致阴阳失去平衡,出现身体烦闷、嘴唇和口腔干燥、四肢关节疲倦疼痛等症状,这就是产后虚热的证候。
治疗产后亡失阴血、血虚引起的心烦、自汗、精神昏沉冒昧、心悸面颊发红、口燥咽干、发热头痛,或寒热往来如疟疾症状的逍遥汤方:
白茯苓(去除黑皮)一两,白术一两,当归(切片焙干)一两,芍药一两,柴胡(去除苗)一两,甘草(炙制)半两。
以上六味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一大盏,放入一块切破的烧生姜、五片薄荷叶,共同煎煮至七分满,滤去药渣,趁热服用,不限定时间。
治疗产后虚热不退,心烦疲倦无力、困顿憔悴的地黄汤方:
熟干地黄(焙干)一两,附子(炮裂后去皮脐)一两,当归(切片焙干)一两,人参一两,柴胡(去除苗)一两,白茯苓(去除黑皮)一两,桂心(去除粗皮)一两,黄芩(去除黑心)一两,知母(去心焙干)一两,麦门冬(去除心焙干)一两。
以上十味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一盏,煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后虚热,症状类似劳损之气,身体消瘦憔悴无力的桂心汤方:
桂(去除粗皮)一两,黄芪(锉碎)一两半,川芎一两,当归(切片焙干)二两,赤芍药(锉碎)一两半,白茯苓(去除黑皮)一两,人参一两,甘草(炙制)一两。
以上八味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一盏,放入三片生姜、一枚掰破的大枣,共同煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后血虚,肢体壮热,烦闷困顿憔悴、不思饮食的当归汤方:
当归(切片焙干)一两半,黄芪(锉碎)一两半,芍药(各一两半),桂(去除粗皮)一两半,川芎一两半,甘草(炙制)一两半,人参一两半,羊肉汁一盏。
以上八味药(注:原文此处药材列举似有省略,依常规补全逻辑及上下文,通常含上述主要药材,此处按原文字面提取实体),粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加入羊肉汁一盏,共同煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后虚热,骨节烦痛、身体消瘦憔悴、不能进食的芍药汤方:
芍药(锉碎)一两,牡丹皮一两,人参一两,川芎一两半,白茯苓(去除黑皮)一两,干姜(炮制)一两,甘草(炙制)一两,黄芩(去除黑心)一两,麦门冬(去除心焙干)一两,大枣(擘破)三枚。
以上十味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一盏,煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后虚热,形体羸瘦困倦,起补益作用的柏子仁丸方:
柏子仁(炒制)一两,泽兰叶一两,甘草(炙制锉碎)一两,当归(切片焙干)一两,川芎一两,白术一两,白芷一两,桂(去除粗皮)一两,麦门冬(去除心焙干)一两,五味子一两,附子(炮裂)半两,芜荑半两,干姜(炮制)半两,人参一两,茯苓一两,防风一两,细辛一两,桔梗一两,杜仲一两。
以上二十味药,捣碎过罗成粉末,用炼蜜调和制成丸药,大小如梧桐子。每次服用三十丸,用温酒或米饮送下,不限定时间。
治疗产后虚热,久久不退,逐渐形成劳气的柴胡汤方:
柴胡(去除苗)一两,生干地黄(焙干)一两,附子(炮裂去皮脐)一两,当归(切片焙干)一两,人参一两,白茯苓(去除黑皮)一两,桂(去除粗皮)一两,黄芩(去除黑心)一两,知母(去心焙干)一两,麦门冬(去除心焙干)一两,甘草(炙制)一两。
以上十一味药,锉碎如麻豆大小,每次服用二钱匕,加水一盏,放入三片生姜、一枚掰破的大枣,共同煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后虚热,烦闷消瘦憔悴的芍药汤方:
芍药一两,知母(半两),甘草(炙制)一两,桂(去除粗皮)一两,黄芩(去除黑心)一两,生干地黄(焙干)三两。
以上八味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一盏,煎煮至七分满,滤去药渣,温服,不限定时间。
治疗产后身体羸弱,肌肉枯槁憔悴,肢体虚热的香豉汤方:
豆豉(半合),猪肾(一只,去除脂膜切成四片),当归(切片焙干)半两,葱白(三茎,切碎),人参一两,桂(去除粗皮)一两,甘草(炙制)一两,粳米一合。
以上七味药,将当归、人参、桂枝粗捣筛碎,每次服用三钱匕,加水三盏,放入猪肾、葱白、豆豉、粳米,煎取一盏半,滤去药渣,空腹、日中、临卧时温服。
Commentary states: After recent childbirth, Yin blood is deficient. If proper care is neglected, Yang Qi becomes hyperactive, causing an imbalance between Yin and Yang. This manifests as bodily restlessness and stuffiness, dryness of the lips and mouth, and fatigue and pain in the limbs and joints. These are the signs of postpartum deficiency-heat.
Xiaoyao Tang (Free and Easy Wanderer Decoction) for treating postpartum loss of Yin blood, blood deficiency causing heart vexation, spontaneous sweating, mental confusion and dizziness, palpitations with flushed cheeks, dry mouth and throat, fever and headache, or alternating chills and fever resembling malaria:
Fuling (Poria, *Poria cocos*) 1 liang (remove black skin), Baizhu (Atractylodis Rhizoma, *Atractylodes macrocephala*) 1 liang, Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 1 liang, Shaoyao (Paeoniae Radix Alba, *Paeonia lactiflora*) 1 liang, Chaihu (Bupleuri Radix, *Bupleurum chinense*, remove sprouts) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 0.5 liang.
The above six herbs are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi (approx. 6g) per dose, add one da zhan (approx. 200ml) of water, one piece of broken roasted Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens, *Zingiber officinale*), and five leaves of Bohe (Menthae Haplocalycis Herba, *Mentha haplocalyx*). Decoct together to 70% volume, strain, and take hot. Time is not restricted.
Dihuang Tang (Rehmannia Decoction) for treating persistent postpartum deficiency-heat, heart vexation, fatigue, weakness, and emaciation:
Shudihuang (Prepared Rehmanniae Radix, *Rehmannia glutinosa*, roasted) 1 liang, Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, *Aconitum carmichaelii*, cracked by frying, remove skin and umbilicus) 1 liang, Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 1 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Chaihu (Bupleuri Radix, *Bupleurum chinense*, remove sprouts) 1 liang, Fuling (Poria, *Poria cocos*, remove black skin) 1 liang, Guixin (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Huangqin (Scutellariae Radix, *Scutellaria baicalensis*, remove black heart) 1 liang, Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, *Anemarrhena asphodeloides*, remove heart and roast) 1 liang, Maidong (Ophiopogonis Radix, *Ophiopogon japonicus*, remove heart and roast) 1 liang.
The above ten herbs are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi per dose, add one zhan of water. Decoct to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Guixin Tang (Cinnamon Heart Decoction) for treating postpartum deficiency-heat resembling consumptive disease, with emaciation and weakness:
Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Huangqi (Astragali Radix, *Astragalus membranaceus*, chopped) 1.5 liang, Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, *Ligusticum chuanxiong*) 1 liang, Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 2 liang, Chishao Yao (Paeoniae Radix Rubra, *Paeonia lactiflora*, chopped) 1.5 liang, Fuling (Poria, *Poria cocos*, remove black skin) 1 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1 liang.
The above eight herbs are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi per dose, add one zhan of water, three slices of Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens, *Zingiber officinale*), and one broken Zao (Jujubae Fructus, *Ziziphus jujuba*). Decoct together to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Danggui Tang (Angelica Decoction) for treating postpartum blood deficiency with intense limb heat, vexation, emaciation, and anorexia:
Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 1.5 liang, Huangqi (Astragali Radix, *Astragalus membranaceus*, chopped) 1.5 liang, Shaoyao (Paeoniae Radix Alba, *Paeonia lactiflora*) 1.5 liang, Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1.5 liang, Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, *Ligusticum chuanxiong*) 1.5 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1.5 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1.5 liang, Yangrouzhi (Sheep Meat Juice).
The above ingredients are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi per dose, add one zhan of Yangrouzhi. Decoct to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Shaoyao Tang (Peony Decoction) for treating postpartum deficiency-heat with painful joints, emaciation, and inability to eat:
Shaoyao (Paeoniae Radix Alba, *Paeonia lactiflora*, chopped) 1 liang, Mudanpi (Moutan Cortex, *Paeonia suffruticosa*) 1 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, *Ligusticum chuanxiong*) 1.5 liang, Fuling (Poria, *Poria cocos*, remove black skin) 1 liang, Jiangjiang (Zingiberis Rhizoma, *Zingiber officinale*, fried) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1 liang, Huangqin (Scutellariae Radix, *Scutellaria baicalensis*, remove black heart) 1 liang, Maidong (Ophiopogonis Radix, *Ophiopogon japonicus*, remove heart and roast) 1 liang, Zao (Jujubae Fructus, *Ziziphus jujuba*, broken) 3 pieces.
The above ten herbs are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi per dose, add one zhan of water. Decoct to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Baiziren Wan (Biota Seed Pill) for treating postpartum deficiency-heat with emaciation and fatigue, providing tonification:
Baiziren (Biota Semen, *Platycladus orientalis*, fried) 1 liang, Zelan Ye (Lysimachiae Herba, *Lysimachia christinae*) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried and chopped) 1 liang, Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 1 liang, Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, *Ligusticum chuanxiong*) 1 liang, Baizhu (Atractylodis Rhizoma, *Atractylodes macrocephala*) 1 liang, Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix, *Angelica dahurica*) 1 liang, Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Maidong (Ophiopogonis Radix, *Ophiopogon japonicus*, remove heart and roast) 1 liang, Wuweizi (Schisandrae Chinensis Fructus, *Schisandra chinensis*) 1 liang, Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, *Aconitum carmichaelii*, cracked by frying) 0.5 liang, Wuyi (Chaulmoograe Semen, *Hydnocarpus anthelmintica*) 0.5 liang, Jiangjiang (Zingiberis Rhizoma, *Zingiber officinale*, fried) 0.5 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Fuling (Poria, *Poria cocos*) 1 liang, Fangfeng (Saposhnikoviae Radix, *Saposhnikovia divaricata*) 1 liang, Xixin (Asari Radix et Rhizoma, *Asarum heterotropoides*) 1 liang, Jiegeng (Platycodonis Radix, *Platycodon grandiflorus*) 1 liang, Duzhong (Eucommiae Cortex, *Eucommia ulmoides*) 1 liang.
The above twenty herbs are pounded into powder. Mix with refined honey to form pills the size of wutong seeds. Take thirty pills per dose with warm wine or rice drink. Time is not restricted.
Chaihu Tang (Bupleurum Decoction) for treating persistent postpartum deficiency-heat that gradually develops into consumptive disease:
Chaihu (Bupleuri Radix, *Bupleurum chinense*, remove sprouts) 1 liang, Sheng Dihuang (Raw Rehmanniae Radix, *Rehmannia glutinosa*, roasted) 1 liang, Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, *Aconitum carmichaelii*, cracked by frying, remove skin and umbilicus) 1 liang, Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 1 liang, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Fuling (Poria, *Poria cocos*, remove black skin) 1 liang, Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Huangqin (Scutellariae Radix, *Scutellaria baicalensis*, remove black heart) 1 liang, Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, *Anemarrhena asphodeloides*, remove heart and roast) 1 liang, Maidong (Ophiopogonis Radix, *Ophiopogon japonicus*, remove heart and roast) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1 liang.
The above eleven herbs are chopped like hemp seeds. Take two qianbi per dose, add one zhan of water, three slices of Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens, *Zingiber officinale*), and one broken Zao (Jujubae Fructus, *Ziziphus jujuba*). Decoct together to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Shaoyao Tang (Peony Decoction) for treating postpartum deficiency-heat with vexation and emaciation:
Shaoyao (Paeoniae Radix Alba, *Paeonia lactiflora*) 1 liang, Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, *Anemarrhena asphodeloides*) 0.5 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1 liang, Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Huangqin (Scutellariae Radix, *Scutellaria baicalensis*, remove black heart) 1 liang, Sheng Dihuang (Raw Rehmanniae Radix, *Rehmannia glutinosa*, roasted) 3 liang.
The above eight herbs are coarsely crushed and sifted. Take two qianbi per dose, add one zhan of water. Decoct to 70% volume, strain, and take warm. Time is not restricted.
Xiangchi Tang (Fermented Soybean Decoction) for treating postpartum debility, withered muscles, emaciation, and limb deficiency-heat:
Chi (Stellerae Radix? Note: Text says 'Chi', likely Dou Chi/Fermented Soybean based on context 'Xiangchi Tang' and ingredient list, but standard term is Dou Chi. Assuming Dou Chi/Fermented Soybean Bean (*Soja glycines*) 0.5 he), Zhu Shen (Pig Kidney, one, remove fat membrane, cut into four pieces), Danggui (Angelicae Sinensis Radix, *Angelica sinensis*, sliced and roasted) 0.5 liang, Congbai (Allii Fistulosi Bulbus, *Allium fistulosum*, three stems, chopped) 3 stems, Renshen (Ginseng Radix, *Panax ginseng*) 1 liang, Gui (Cinnamomi Cortex, *Cinnamomum cassia*, remove rough bark) 1 liang, Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, *Glycyrrhiza uralensis*, honey-fried) 1 liang, Jingmi (Oryza Sativa Glutinosa, *Oryza sativa var. glutinosa*) 1 he.
The above seven ingredients: Coarsely crush and sift Danggui, Renshen, and Gui. Take three qianbi per dose, add three zhan of water, Zhu Shen, Congbai, Chi, and Jingmi. Decoct to obtain 1.5 zhan, strain, and take warm on an empty stomach, at noon, and before bed.