安胎饮 治孕妇三四月,胎动不安。
熟地 当归 茯苓 甘草 川芎 白术 半夏 阿胶 地榆 白芍
加姜三片,水煎服。
紫苏饮
紫苏 陈皮 当归 白芍 川芎 人参 甘草 腹皮
安胎和气饮(又名达生散)
白术 陈皮 白芍 木香 陈仓米
姜水煎。
胶艾汤 治半产下血。
阿胶 川芎 当归 艾叶 甘草 白芍 熟地 炮姜
安荣散 治子淋。
人参 当归 通草 滑石 麦冬(各二钱) 灯草(五钱) 甘草(五分)
为末,每服二钱。
麻子润肠汤 治风结血结。
麻子 当归 桃仁 羌活 大黄
香连丸
黄连(吴萸汤拌炒) 木香(晒干,研)
末之,醋糊为丸。
五苓散
猪苓 茯苓 白术 泽泻 肉桂
加灯心煎。
四逆汤
附子 干姜 甘草
腹痛加白芍。
理中汤
白术 人参 干姜 甘草
鲤鱼汤
当归(钱半) 白术 白芍(各一钱) 茯苓(钱半) 赤小豆(八分) 木通(八分) 车前(八分)
鲤鱼(一条)
七情汤
肉桂 陈皮 人参 甘草
二白丸 治淋带。
锻石(一两) 茯苓(二两)
为末,用荞麦面鸡子清,调糊为丸,每服三十丸,空心,白滚汤下。
化气汤
砂仁 香附 广皮 苏梗 川芎 枳壳
胃风汤
人参 白术 茯苓 当归 川芎 白芍 肉桂
加粟米百粒。
清脾饮
青皮 浓朴 柴胡 黄芩 半夏 茯苓 白术 甘草 草果
羚羊角散 治子痫风痉。
羚羊角 独活 枣仁 茄皮 米仁 防风 当归 杏仁 茯苓 木香 甘草 姜
四兽饮
半夏 人参 茯苓 白术 橘红 乌梅 草果 甘草 生姜
火龙汤 治孕妇心痛,因寒邪犯胃。
蕲艾(盐水炒,五钱) 茴香(五钱,炒) 川楝子(五钱,炒)
上药为二剂,水煎服。
黄龙汤 治孕妇新产伤寒。
柴胡(二钱) 黄芩(一钱半) 人参(一钱) 甘草(五分)
姜三片,水煎服。
防己饮 治足胫肿痛。
防己 木通 槟榔 生地 川芎 白术 苍术 黄柏 犀角 甘草
半夏茯苓汤 治恶阻呕吐心烦,恶闻食气,多卧。
半夏(一两二钱) 赤苓 熟地 陈皮 白芍 人参 川芎 桔梗 旋复 甘草
《千金方》无旋复花,有细辛、苏叶。上药共为粗末,姜七片,水煎服。
验胎方 经水不行,疑似未明者。
川芎为末,每服一钱试之,艾叶汤调服。觉腹中微痛,则有孕矣。
《大全方》论半夏动胎不用,仲景用之,取其辛以散结气,泻逆气,故恶阻用之,而非专为
痰设也。娄全善治妊娠恶阻,累用半夏,未尝动胎,而郑氏专门女科亦尝用之。经云有故无
殒者是也,不必拘泥。
安胎饮:治疗孕妇怀孕三至四个月时,胎动不安。
药材组成:熟地黄、当归、茯苓、甘草、川芎、白术、半夏、阿胶、地榆、白芍。
用法:加生姜三片,加水煎煮后服用。
紫苏饮:(方剂名)
药材组成:紫苏、陈皮、当归、白芍、川芎、人参、甘草、大腹皮。
安胎和气饮(又名达生散):(方剂名)
药材组成:白术、陈皮、白芍、木香、陈仓米。
用法:用姜水煎煮。
胶艾汤:治疗半产(流产)后下血。
药材组成:阿胶、川芎、当归、艾叶、甘草、白芍、熟地黄、炮姜。
安荣散:治疗子淋(妊娠小便淋痛)。
药材组成:人参、当归、通草、滑石、麦冬(各二钱)、灯心草(五钱)、甘草(五分)。
用法:研为细末,每次服用二钱。
麻子润肠汤:治疗风结或血结导致的便秘。
药材组成:火麻仁、当归、桃仁、羌活、大黄。
香连丸:(方剂名)
药材组成:黄连(用吴茱萸汤拌炒)、木香(晒干,研磨)。
用法:研为细末,用醋糊制作成丸剂。
五苓散:(方剂名)
药材组成:猪苓、茯苓、白术、泽泻、肉桂。
用法:加灯心草煎煮。
四逆汤:(方剂名)
药材组成:附子、干姜、甘草。
加减法:若腹痛,加白芍。
鲤鱼汤:(方剂名)
药材组成:当归(一钱半)、白术、白芍(各一钱)、茯苓(一钱半)、赤小豆(八分)、木通(八分)、车前子(八分)、鲤鱼(一条)。
二白丸:治疗淋证和白带。
药材组成:煅石脂(一两)、茯苓(二两)。
用法:研为细末,用荞麦面和鸡蛋清调制成糊状,再制成丸剂。每次服用三十丸,空腹时用白开水送服。
化气汤:(方剂名)
药材组成:砂仁、香附、广陈皮、苏梗、川芎、枳壳。
胃风汤:(方剂名)
药材组成:人参、白术、茯苓、当归、川芎、白芍、肉桂。
用法:加粟米一百粒同煎。
清脾饮:(方剂名)
药材组成:青皮、厚朴、柴胡、黄芩、半夏、茯苓、白术、甘草、草果。
羚羊角散:治疗子痫风痉(妊娠癫痫样抽搐)。
药材组成:羚羊角、独活、酸枣仁、茄子皮、薏苡仁、防风、当归、杏仁、茯苓、木香、甘草、生姜。
四兽饮:(方剂名)
药材组成:半夏、人参、茯苓、白术、橘红、乌梅、草果、甘草、生姜。
火龙汤:治疗孕妇心痛,因寒邪侵犯胃部所致。
药材组成:蕲艾(盐水炒,五钱)、小茴香(五钱,炒)、川楝子(五钱,炒)。
用法:以上药物作为两剂量,加水煎煮后服用。
黄龙汤:治疗孕妇新近产后患伤寒。
药材组成:柴胡(二钱)、黄芩(一钱半)、人参(一钱)、甘草(五分)。
用法:加生姜三片,加水煎煮后服用。
防己饮:治疗足胫部肿胀疼痛。
药材组成:防己、木通、槟榔、生地黄、川芎、白术、苍术、黄柏、犀角、甘草。
半夏茯苓汤:治疗恶阻(妊娠呕吐)引起的呕吐、心烦、厌恶闻食物气味、嗜睡。
药材组成:半夏(一两二钱)、赤茯苓、熟地黄、陈皮、白芍、人参、川芎、桔梗、旋覆花、甘草。
注:《千金方》中没有旋覆花,但有细辛、紫苏叶。以上药物共研为粗末,加生姜七片,加水煎煮后服用。
验胎方:用于月经停止,疑似怀孕但尚未明确者。
用法:将川芎研为细末,每次服用一钱进行测试,用艾叶汤调服。如果感觉腹部轻微疼痛,则说明已怀孕。
《大全方》论述认为半夏会动胎气而不用,但张仲景使用它,是取其辛味以疏散结聚之气,降泄逆气,因此治疗恶阻时使用它,并非专门为了化痰而设。娄全善治疗妊娠恶阻,屡次使用半夏,从未导致动胎,而郑氏专门从事妇科也曾经使用过。正如经书所说“有故无殒”(有病则病受之,不会伤害胎儿),不必拘泥于禁忌。
An Tai Yin (Fetus-Anchoring Decoction): Treats restless fetus in pregnant women during the third or fourth month.
Ingredients: Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Fu Ling (Poria), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Ban Xia (Pinelliae Tuber), E Jiao (Colla Corii Asini), Di Yu (Sanguisorbae Radix), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba).
Usage: Add three slices of fresh ginger, decoct with water, and take orally.
Zi Su Yin (Perilla Decoction):
Ingredients: Zi Su (Perillae Folium), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Fu Pi (Bambusae Fructus).
An Tai He Qi Yin (Fetus-Anchoring and Qi-Harmonizing Decoction) (also known as Da Sheng San):
Ingredients: Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Chen Cang Mi (Oryza Sativa Germen Aged).
Usage: Decoct with ginger water.
Jiao Ai Tang (Donkey-Hide Gelatin and Mugwort Decoction): Treats bleeding following spontaneous abortion (miscarriage).
Ingredients: E Jiao (Colla Corii Asini), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Ai Ye (Artemisiae Argyi Folium), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Pao Jiang (Zingiberis Rhizoma Preparatum).
An Rong San (Nourishing Harmony Powder): Treats Zi Lin (painful urinary dysfunction during pregnancy).
Ingredients: Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Tong Cao (Tetrapanacis Medulla), Hua Shi (Talcum), Mai Dong (Ophiopogonis Radix) [each 2 qian], Deng Cao (Junci Medulla) [5 qian], Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) [0.5 fen].
Usage: Grind into fine powder, take 2 qian per dose.
Ma Zi Run Chang Tang (Hemp Seed Intestine-Moistening Decoction): Treats constipation due to wind accumulation or blood stasis.
Ingredients: Ma Zi (Cannabis Semen), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Tao Ren (Persicae Semen), Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma).
Xiang Lian Wan (Costus and Coptis Pill):
Ingredients: Huang Lian (Coptidis Rhizoma) [stir-fried with Wu Zhu Yu decoction], Mu Xiang (Aucklandiae Radix) [dried and ground].
Usage: Grind into powder, form pills using vinegar paste.
Wu Ling San (Five-Ingredient Powder with Poria):
Ingredients: Zhu Ling (Polyporus), Fu Ling (Poria), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Ze Xie (Alismatis Rhizoma), Rou Gui (Cinnamomi Cortex).
Usage: Decoct with Deng Xin Cao (Junci Medulla).
Si Ni Tang (Four Counterflow Decoction):
Ingredients: Fu Zi (Aconiti Lateralis Radix Preparata), Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
Modification: If abdominal pain occurs, add Bai Shao (Paeoniae Radix Alba).
Li Zhong Tang (Regulate the Middle Decoction):
Ingredients: Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
Li Yu Tang (Carp Decoction):
Ingredients: Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) [1.5 qian], Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) [each 1 qian], Fu Ling (Poria) [1.5 qian], Chi Xiao Dou (Vigna Angularis Semen Rubrum) [8 fen], Mu Tong (Akebiae Caulis) [8 fen], Che Qian Zi (Plantaginis Semen) [8 fen], Li Yu (Cyprinus Carpio) [one fish].
Qi Qing Tang (Seven Emotions Decoction):
Ingredients: Rou Gui (Cinnamomi Cortex), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
Er Bai Wan (Two Whites Pill): Treats Lin syndrome and leukorrhea.
Ingredients: Duan Shi Zhi (Lithargyri Preparatum) [1 liang], Fu Ling (Poria) [2 liang].
Usage: Grind into powder, mix with buckwheat flour and egg white to form a paste, then make pills. Take 30 pills per dose, on an empty stomach, washed down with plain boiled water.
Hua Qi Tang (Transform Qi Decoction):
Ingredients: Sha Ren (Amomi Fructus), Xiang Fu (Cyperii Rhizoma), Guang Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Su Geng (Perillae Caulis), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Zhi Ke (Aurantii Fructus Immaturus).
Wei Feng Tang (Stomach Wind Decoction):
Ingredients: Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fu Ling (Poria), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Rou Gui (Cinnamomi Cortex).
Usage: Add 100 grains of millet to decoct.
Qing Pi Yin (Clear Spleen Decoction):
Ingredients: Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex), Chai Hu (Bupleuri Radix), Huang Qin (Scutellariae Radix), Ban Xia (Pinelliae Tuber), Fu Ling (Poria), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Cao Guo (Tsao-ko Fructus).
Ling Yang Jiao San (Antelope Horn Powder): Treats Zi Xian Feng Jing (eclampsia with convulsions during pregnancy).
Ingredients: Ling Yang Jiao (Saiga Tataricae Cornu), Du Huo (Angelicae Pubescentis Radix), Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen), Qie Pi (Solanis Melongena Pericarpium), Yi Yi Ren (Coicis Semen), Fang Feng (Saposhnikoviae Radix), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Xing Ren (Armeniacae Semen Amarum), Fu Ling (Poria), Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
Si Shou Yin (Four Beasts Decoction):
Ingredients: Ban Xia (Pinelliae Tuber), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Fu Ling (Poria), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Ju Hong (Citri Reticulatae Pericarpium), Wu Mei (Mume Fructus), Cao Guo (Tsao-ko Fructus), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
Huo Long Tang (Fire Dragon Decoction): Treats heart pain in pregnant women caused by cold pathogen invading the stomach.
Ingredients: Qi Ai (Artemisiae Argyi Folium) [stir-fried with salt water, 5 qian], Hui Xiang (Foeniculi Fructus) [5 qian, stir-fried], Chuan Lian Zi (Toosendan Fructus) [5 qian, stir-fried].
Usage: The above herbs constitute two doses; decoct with water and take orally.
Huang Long Tang (Yellow Dragon Decoction): Treats Shang Han (cold damage) occurring shortly after childbirth in pregnant women.
Ingredients: Chai Hu (Bupleuri Radix) [2 qian], Huang Qin (Scutellariae Radix) [1.5 qian], Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma) [1 qian], Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) [0.5 fen].
Usage: Add three slices of fresh ginger, decoct with water, and take orally.
Fang Ji Yin (Stephania Decoction): Treats swelling and pain in the lower legs.
Ingredients: Fang Ji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Mu Tong (Akebiae Caulis), Bing Lang (Arecae Semen), Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Cang Zhu (Atractylodis Rhizoma), Huang Bo (Phellodendri Cortex), Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
Ban Xia Fu Ling Tang (Pinellia and Poria Decoction): Treats nausea and vomiting, irritability, aversion to food odors, and lethargy due to E Zu (pregnancy nausea/vomiting).
Ingredients: Ban Xia (Pinelliae Tuber) [1.2 liang], Chi Ling (Poria cum Rubro), Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Jie Geng (Platycodonis Radix), Xuan Fu Hua (Inulae Flos), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
Note: The *Qian Jin Fang* does not include Xuan Fu Hua but includes Xi Xin (Asari Radix et Rhizoma) and Su Ye (Perillae Folium). Grind all above herbs into coarse powder, add seven slices of fresh ginger, decoct with water, and take orally.
Yan Tai Fang (Fetal Verification Formula): For cases where menstruation has stopped, and pregnancy is suspected but not yet confirmed.
Usage: Grind Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma) into powder, take 1 qian for testing, mixed with Ai Ye Tang (Mugwort Decoction). If slight abdominal pain is felt, pregnancy is confirmed.
The *Da Quan Fang* discusses that Ban Xia (Pinelliae Tuber) should not be used as it disturbs the fetus. However, Zhang Zhongjing used it, utilizing its acrid nature to disperse accumulated qi and drain rebellious qi; thus, it is used for E Zu (pregnancy nausea), not specifically for phlegm. Lou Quanshan treated pregnancy nausea with Ban Xia repeatedly without causing fetal disturbance, and Zheng's specialized gynecology also used it. As the classics state "If there is a cause/pathology, there is no injury" (You Gu Wu Yun), one need not adhere rigidly to taboos.