川芎 当归 黄 茯苓 麦冬(各一钱) 炙草(五分) 五味子(十粒) 人参 熟地 白术
(各二钱) 陈皮(四分) 枣(二个) 如发热兼作骨蒸。兼服紫河车丸。惊悸有汗加枣仁(五
产后生乳痈。未成脓。
栝蒌(一个连皮捣碎) 当归 银花 白芷(各一钱) 青皮 乳香 没药 甘草(各五分) 水
煎服。此方并治胎前乳痈。
(〔吴按〕未溃时用蒲公英一两。酒煮捣烂。先饮酒。将渣敷患处屡效。)
产后乳生痈。脓出后虚弱甚。
人参 白术 熟地 黄 (各二钱) 当归 银花(各三钱) 茯苓 川芎(各八分) 甘草(五
分) 如泄泻加莲子(十粒) 肉果(一个煨用)
产后乳生痈。已破出脓。寒热往来如疟。一日一发。或二三日一发。不可作疟治。不可全用
攻毒消痈药。亦不可用绝疟等药。当补气血。少佐去毒之剂数品。以除余邪。
黄 银花 茯苓(各一钱) 人参 白术 生地(各二钱) 甘草 连翘(各四分) 当归(二
钱) 青皮(三分) 白芷(五分) 乌梅(一个) 枣(一枚)
妇人以气血为主。心主血。肝藏血。若血弱气盛由心虚不能生血。心火又不能制肺金。使肝
亏虚。则血不藏。以致血枯涸。不荣经络。月信不调。治宜补心源。以抑肺金之气。和营养
卫。血脉自然调和。
川芎、当归、黄(此处疑为黄芪或黄柏,依方义多指黄芪,但原文仅写“黄”,故保留)、茯苓、麦冬(各一钱),炙甘草(五分),五味子(十粒),人参、熟地黄、白术(各二钱),陈皮(四分),大枣(二个)。如果伴有发热并兼有骨蒸潮热症状,应同时服用紫河车丸。若出现惊悸且伴有出汗,加入酸枣仁(五钱)。
产后发生乳痈(乳房急性化脓性感染),尚未形成脓液时。
栝蒌(一个,连皮捣碎),当归、金银花、白芷(各一钱),青皮、乳香、没药、甘草(各五分)。用水煎服。此方同时也用于治疗妊娠期间发生的乳痈。(〔吴谦按〕:在脓肿未溃破时使用蒲公英一两,用酒煮后捣烂。先让患者饮酒,然后将药渣敷于患处,屡见疗效。)
产后乳房生痈,脓液排出后身体极度虚弱时。
人参、白术、熟地黄、黄(同上,疑为黄芪)(各二钱),当归、金银花(各三钱),茯苓、川芎(各八分),甘草(五分)。如果出现腹泻,加入莲子(十粒)、肉豆蔻(一个,煨制使用)。
产后乳房生痈,已经破溃出脓,出现寒热往来像疟疾一样的症状,一天发作一次,或者两三天发作一次。不能当作疟疾来治疗,也不能完全使用攻毒消痈的药物,也不能使用截断疟疾的药物。应当补益气血,少量佐以去除毒邪的几味药物,以清除残余的病邪。
黄芪、金银花、茯苓(各一钱),人参、白术、生地黄(各二钱),甘草、连翘(各四分),当归(二钱),青皮(三分),白芷(五分),乌梅(一个),大枣(一枚)。
妇女以气血为主。心主司血液,肝贮藏血液。如果血弱气盛,由于心虚不能生血,心火又不能制约肺金,导致肝亏虚,那么血液就不能被贮藏,以致血液枯竭干涸,不能滋养经络,造成月经不调。治疗应当补益心源,以抑制肺金之气,调和营卫,血脉自然就会调和。
Chuanxiong (Ligusticum Chuanxiong Rhizome), Danggui (Angelica Sinensis Radix), Huang [likely Huangqi/Astragalus Membranaceus Radix based on context, but literally "Huang"], Fuling (Poria Cocos Sclerotium), Maidong (Ophiopogon Japonicus Tuber) (each 1 qian), Zhi Gancao (Prepared Glycyrrhiza Uralensis Radix et Rhizoma) (5 fen), Wuweizi (Schisandra Chinensis Fructus) (10 grains), Renshen (Panax Ginseng Radix), Shudi (Rehmannia Glutinosa Radix Praeparata), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome) (each 2 qian), Chenpi (Citrus Reticulata Pericarpium) (4 fen), Zao (Jujube) (2 pieces). If accompanied by fever and bone-steaming tidal fever, concurrently administer Ziheche Wan (Placenta Hominis Pill). If palpitations with sweating occur, add Zaoren (Ziziphus Jujuba Seed) (5 qian).
Postpartum mastitis (acute suppurative infection of the breast) that has not yet formed pus.
Gualou (Trichosanthes Kirilowii Fruit, crushed with peel), Danggui (Angelica Sinensis Radix), Yinhua (Lonicera Japonica Flos), Baizhi (Angelica Dahurica Radix) (each 1 qian), Qingpi (Citrus Reticulata Viridis Pericarpium), Ruxiang (Boswellia Carterii Gum Resin), Moyao (Commiphora Myrrha Resin), Gancao (Glycyrrhiza Uralensis Radix et Rhizoma) (each 5 fen). Decoct in water and take orally. This formula also treats mastitis occurring during pregnancy. ([Wu's Note]: When the abscess has not ulcerated, use Dandelion (Taraxaci Herba) 1 liang, boiled in wine and mashed. First have the patient drink the wine, then apply the residue to the affected area; this has proven effective repeatedly.)
Postpartum mastitis where the body is extremely weak after pus has drained.
Renshen (Panax Ginseng Radix), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Shudi (Rehmannia Glutinosa Radix Praeparata), Huang [likely Huangqi/Astragalus Membranaceus Radix] (each 2 qian), Danggui (Angelica Sinensis Radix), Yinhua (Lonicera Japonica Flos) (each 3 qian), Fuling (Poria Cocos Sclerotium), Chuanxiong (Ligusticum Chuanxiong Rhizome) (each 8 fen), Gancao (Glycyrrhiza Uralensis Radix et Rhizoma) (5 fen). If diarrhea occurs, add Lianzi (Nelumbinis Semen) (10 grains), Rouguo (Myristica Fragrans Seed, roasted).
Postpartum mastitis that has already ruptured and discharged pus, presenting with alternating chills and fever resembling malaria, occurring once a day or every two to three days. Do not treat as malaria. Do not solely use drugs for attacking toxins and resolving carbuncles. Do not use drugs for arresting malaria. Instead, tonify Qi and Blood, and slightly adjoin a few agents that remove toxicity to eliminate residual pathogenic factors.
Huangqi (Astragalus Membranaceus Radix), Yinhua (Lonicera Japonica Flos), Fuling (Poria Cocos Sclerotium) (each 1 qian), Renshen (Panax Ginseng Radix), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Shengdi (Rehmannia Glutinosa Radix) (each 2 qian), Gancao (Glycyrrhiza Uralensis Radix et Rhizoma), Lianqiao (Forsythiae Fructus) (each 4 fen), Danggui (Angelica Sinensis Radix) (2 qian), Qingpi (Citrus Reticulata Viridis Pericarpium) (3 fen), Baizhi (Angelica Dahurica Radix) (5 fen), Wumei (Mume Fructus) (1 piece), Zao (Jujube) (1 piece).
Women are primarily governed by Qi and Blood. The Heart governs Blood, and the Liver stores Blood. If Blood is weak and Qi is excessive, due to Heart deficiency failing to generate Blood, and Heart Fire failing to control Lung Metal, causing Liver deficiency, then Blood cannot be stored. This leads to blood depletion and dryness, failing to nourish the collaterals, resulting in irregular menstruation. Treatment should focus on tonifying the Heart source to suppress Lung Qi, harmonizing Ying (Nutrient) and Wei (Defensive) levels, so that the blood vessels naturally harmonize.