(附论)
夫寒热凌虐于人。名为疟。病疟而发热小便不利者。身必发黄。此盖热气不散。入于小
肠。
方
知母汤 治疟病发热烦渴。咽干口燥。身黄怠惰。小水涩滞。
知母 地骨皮 升麻 犀角屑 人参 麦门冬(去心焙) 柴胡(去苗各一两) 石膏 鳖
甲(
钱。水
一
常山饮(出圣惠方)治疟病手足苦烦。发热渴躁。通身悉黄。小便不利。
常山 柴胡(去苗) 甘草(炙微赤锉) 栀子仁(各一两) 赤茯苓(去黑皮) 石
膏蜀漆
鳖
粒。
煎至
升麻汤 治疟病发热。身体皆黄。小便不利。
升麻 柴胡(去苗各四两) 桂(去粗皮) 人参 常山 甘草(炙各二两) 大黄(炒
半两)
上
茯苓汤 治疟病发热烦躁。身黄面黄。小便不利。
赤茯苓(去黑皮) 桂(去粗皮) 黄芩(去黑心各一两) 升麻 常山 蜀漆 甘草
(炙锉
各半
柴胡汤(出圣惠方)治疟病大渴。烦躁引饮不止。身体皆黄。小便不利。烦
热
呕逆。
柴胡(去苗二两) 甘草(炙微赤锉半两) 知母 人参 麦门冬(去心焙) 杏仁(汤
浸去
皮尖
麦门冬汤(出圣惠方)治疟病发热。烦躁体黄。小便不利。令人多惊。如有
所
见者。
麦门冬(去心焙) 犀角屑 杏仁(汤浸去皮尖双仁麸炒微黄) 常山(锉) 甘草(炙
微赤
锉各
时
前温
蜀漆汤 治疟发热身黄。小便不利。
蜀漆 常山 人参 赤茯苓(去黑皮) 桂(去粗皮各一两) 大黄(炮半两) 上粗
捣。每
服三
常山散 治疟病身黄。发热。小便不利。
常山 鳖甲(涂醋炙令黄去裙 ) 升麻 赤茯苓(去黑皮) 栀子仁 人参(各一两)
上
为散
升麻汤 治疟病。身黄发热。小便不利。
升麻(一两) 常山 槟榔(各三分) 鳖甲(涂醋炙令黄去裙 ) 知母 生地黄(各
一两
半)
服。不
常山散 治疟病头痛发热。身黄色。小便不利。
常山 栀子仁 桂(去粗皮) 赤茯苓(去黑皮) 甘草(炙锉) 上等分为散。每服
二钱。
温水
常山散(出圣惠方)治疟病。头痛发热。身黄色小便不利。
鳖甲(去裙 涂醋炙令黄) 甘草(生用各一两) 冬瓜汁(四合) 车前叶(一握无
叶收子
二合)
取
一盏半
得吃浆
茯苓散 治疟病但热不寒。遍身发黄。小便涩滞。
赤茯苓(去黑皮三两) 桂(去粗皮) 麻黄(去节) 甘草(炙锉各一两) 上为散。
每服三
钱。
常山丸 治瘟疟发热。身面皆黄。小便不利。
常山 赤茯苓(去黑皮) 黄芩(去黑心各二两) 香豉(炒干二合) 上为末。以粟
米饭和
丸。如梧桐子大。每服三十丸。温酒下。不拘时候。
茯苓汤 治疟病发热。身黄。小便不利。
赤茯苓(去黑皮) 白芍药 瞿麦穗(各一两) 白术(三分) 上粗捣筛。每服五钱。
水一
盏半
(附论)
寒热交替折磨人体,这种病称为疟疾。患疟疾病且出现发热、小便不利的症状时,身体必然发黄。这大概是热气无法消散,侵入小肠所致。
方剂
知母汤:治疗疟疾病引起的发热、心烦口渴、咽喉干燥、口舌燥渴、身体发黄、精神倦怠乏力、小便涩滞不畅。
药材:知母、地骨皮、升麻、犀角屑、人参、麦门冬(去心并焙干)、柴胡(去苗,各一两)、石膏、鳖甲(涂醋炙黄,去裙边)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
常山饮(出自《圣惠方》):治疗疟疾病引起的手足烦扰不安、发热、口渴烦躁、全身皆黄、小便不利。
药材:常山、柴胡(去苗)、甘草(炙微赤并锉碎)、栀子仁(各一两)、赤茯苓(去黑皮)、石膏、蜀漆、鳖甲(涂醋炙黄,去裙边)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
升麻汤:治疗疟疾病引起的发热、身体皆黄、小便不利。
药材:升麻、柴胡(去苗,各四两)、桂(去粗皮)、人参、常山、甘草(炙,各二两)、大黄(炒,半两)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
茯苓汤:治疗疟疾病引起的发热烦躁、身体发黄、面色发黄、小便不利。
药材:赤茯苓(去黑皮)、桂(去粗皮)、黄芩(去黑心,各一两)、升麻、常山、蜀漆、甘草(炙锉,各半两)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
柴胡汤(出自《圣惠方》):治疗疟疾病引起的大渴、烦躁引水不止、身体皆黄、小便不利、烦热、呕逆。
药材:柴胡(去苗,二两)、甘草(炙微赤锉,半两)、知母、人参、麦门冬(去心焙)、杏仁(汤浸去皮尖,双仁麸炒微黄,各一两)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
麦门冬汤(出自《圣惠方》):治疗疟疾病引起的发热、烦躁、身体发黄、小便不利。使人容易受惊,如有幻觉所见。
药材:麦门冬(去心焙)、犀角屑、杏仁(汤浸去皮尖,双仁麸炒微黄)、常山(锉)、甘草(炙微赤锉,各一两)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
蜀漆汤:治疗疟疾发热、身体发黄、小便不利。
药材:蜀漆、常山、人参、赤茯苓(去黑皮)、桂(去粗皮,各一两)、大黄(炮,半两)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
常山散:治疗疟疾病引起的身体发黄、发热、小便不利。
药材:常山、鳖甲(涂醋炙令黄,去裙边)、升麻、赤茯苓(去黑皮)、栀子仁、人参(各一两)。
用法:上药为散。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
升麻汤:治疗疟疾病。身体发黄、发热、小便不利。
药材:升麻(一两)、常山、槟榔(各三分)、鳖甲(涂醋炙令黄,去裙边)、知母、生地黄(各一两半)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
常山散:治疗疟疾病引起的头痛、发热、身体黄色、小便不利。
药材:常山、栀子仁、桂(去粗皮)、赤茯苓(去黑皮)、甘草(炙锉)。
用法:上等分为散。每次服用二钱,用温水调服。不拘时候。
常山散(出自《圣惠方》):治疗疟疾病。头痛、发热、身体黄色、小便不利。
药材:鳖甲(去裙边,涂醋炙令黄)、甘草(生用,各一两)、冬瓜汁(四合)、车前叶(一握,无叶收子者佳,二合)。
用法:上药粗捣筛。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣,加入冬瓜汁和车前汁共一盏半,再煎至一盏,去渣温服。得吃浆粥以养胃气。
茯苓散:治疗疟疾病但热不寒、遍身发黄、小便涩滞。
药材:赤茯苓(去黑皮,三两)、桂(去粗皮)、麻黄(去节)、甘草(炙锉,各一两)。
用法:上药为散。每次服用三钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
常山丸:治疗瘟疟发热、身面皆黄、小便不利。
药材:常山、赤茯苓(去黑皮)、黄芩(去黑心,各二两)、香豉(炒干,二合)。
用法:上药为末,以粟米饭和丸,如梧桐子大。每次服用三十丸,温酒送下。不拘时候。
茯苓汤:治疗疟疾病发热、身体发黄、小便不利。
药材:赤茯苓(去黑皮)、白芍药、瞿麦穗(各一两)、白术(三分)。
用法:上药粗捣筛。每次服用五钱,用水一盏半,煎至一盏,去渣温服。不拘时候。
(Attached Discussion)
The alternating chills and fever torment the human body. This disease is named malaria (Nüe, 疟). When a patient suffers from malaria accompanied by fever and difficulty in urination, jaundice will inevitably develop. This is likely due to heat pathogen failing to dissipate and entering the Small Intestine (Xiao Chang, 小肠).
Formulas
Zhi Mu Tang (Anemarrhena Decoction): Treats malaria with fever, vexation, thirst, dry throat, dry mouth, yellowing of the body, lethargy, and dysuria.
Herbs: Zhi Mu (Rhizoma Anemarrhenae), Di Gu Pi (Cortex Lycii), Sheng Ma (Radix Cimicifugae), Xi Jiao Xie (Hornis Rhinocerotis Cortex), Ren Shen (Radix Ginseng), Mai Men Dong (Tuber Ophiopogonis, heart removed and baked), Chai Hu (Radix Bupleuri, radix removed, each 1 liang), Shi Gao (Gypsum Fibrosum), Bie Jia (Carapax et Plastrum Testudinis, brushed with vinegar, roasted until yellow, apron removed).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Chang Shan Yin (Chloranthus Decoction, from *Sheng Hui Fang*): Treats malaria with restlessness in hands and feet, fever, thirst, irritability, generalized jaundice, and difficulty in urination.
Herbs: Chang Shan (Radix Dichroiae), Chai Hu (Radix Bupleuri, radix removed), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted slightly red and crushed), Zhi Zi Ren (Semen Gardeniae, each 1 liang), Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Shi Gao (Gypsum Fibrosum), Shu Qi (Ramulus Chloranthi), Bie Jia (Carapax et Plastrum Testudinis, brushed with vinegar, roasted until yellow, apron removed).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Sheng Ma Tang (Cimicifuga Decoction): Treats malaria with fever, generalized jaundice, and difficulty in urination.
Herbs: Sheng Ma (Radix Cimicifugae), Chai Hu (Radix Bupleuri, radix removed, each 4 liang), Gui (Cortex Cinnamomi, rough bark removed), Ren Shen (Radix Ginseng), Chang Shan (Radix Dichroiae), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted, each 2 liang), Da Huang (Radix et Rhizoma Rhei, stir-fried, 0.5 liang).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Fu Ling Tang (Poria Decoction): Treats malaria with fever, vexation, yellowing of the body and face, and difficulty in urination.
Herbs: Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Gui (Cortex Cinnamomi, rough bark removed), Huang Qin (Radix Scutellariae, black heart removed, each 1 liang), Sheng Ma (Radix Cimicifugae), Chang Shan (Radix Dichroiae), Shu Qi (Ramulus Chloranthi), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted and crushed, each 0.5 liang).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Chai Hu Tang (Bupleurum Decoction, from *Sheng Hui Fang*): Treats malaria with extreme thirst, incessant drinking due to vexation, generalized jaundice, difficulty in urination, vexatious heat, and vomiting/nausea.
Herbs: Chai Hu (Radix Bupleuri, radix removed, 2 liang), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted slightly red and crushed, 0.5 liang), Zhi Mu (Rhizoma Anemarrhenae), Ren Shen (Radix Ginseng), Mai Men Dong (Tuber Ophiopogonis, heart removed and baked), Xing Ren (Semen Pruni Armeniacae, soaked in hot water, skin and tips removed, double-kernel, bran-roasted until slightly yellow, each 1 liang).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Mai Men Dong Tang (Ophiopogon Decoction, from *Sheng Hui Fang*): Treats malaria with fever, vexation, yellowing of the body, and difficulty in urination. It causes frightfulness and hallucinations.
Herbs: Mai Men Dong (Tuber Ophiopogonis, heart removed and baked), Xi Jiao Xie (Hornis Rhinocerotis Cortex), Xing Ren (Semen Pruni Armeniacae, soaked in hot water, skin and tips removed, double-kernel, bran-roasted until slightly yellow), Chang Shan (Radix Dichroiae, crushed), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted slightly red and crushed, each 1 liang).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Shu Qi Tang (Chloranthus Decoction): Treats malaria with fever, yellowing of the body, and difficulty in urination.
Herbs: Shu Qi (Ramulus Chloranthi), Chang Shan (Radix Dichroiae), Ren Shen (Radix Ginseng), Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Gui (Cortex Cinnamomi, rough bark removed, each 1 liang), Da Huang (Radix et Rhizoma Rhei, processed, 0.5 liang).
Usage: Coarsely crush the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Chang Shan San (Chloranthus Powder): Treats malaria with yellowing of the body, fever, and difficulty in urination.
Herbs: Chang Shan (Radix Dichroiae), Bie Jia (Carapax et Plastrum Testudinis, brushed with vinegar, roasted until yellow, apron removed), Sheng Ma (Radix Cimicifugae), Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Zhi Zi Ren (Semen Gardeniae), Ren Shen (Radix Ginseng, each 1 liang).
Usage: Grind the above herbs into powder. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Sheng Ma Tang (Cimicifuga Decoction): Treats malaria with yellowing of the body, fever, and difficulty in urination.
Herbs: Sheng Ma (Radix Cimicifugae, 1 liang), Chang Shan (Radix Dichroiae), Bing Lang (Semen Arecae, each 3 fen), Bie Jia (Carapax et Plastrum Testudinis, brushed with vinegar, roasted until yellow, apron removed), Zhi Mu (Rhizoma Anemarrhenae), Sheng Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, each 1.5 liang).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Chang Shan San (Chloranthus Powder): Treats malaria with headache, fever, yellowish complexion, and difficulty in urination.
Herbs: Chang Shan (Radix Dichroiae), Zhi Zi Ren (Semen Gardeniae), Gui (Cortex Cinnamomi, rough bark removed), Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted and crushed).
Usage: Grind the above herbs equally into powder. Take 2 qian per dose, mix with warm water. No specific time restriction.
Chang Shan San (Chloranthus Powder, from *Sheng Hui Fang*): Treats malaria with headache, fever, yellowish complexion, and difficulty in urination.
Herbs: Bie Jia (Carapax et Plastrum Testudinis, apron removed, brushed with vinegar, roasted until yellow), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, raw use, each 1 liang), Dong Gua Zhi (Jucius Benincasae), Che Qian Ye (Folium Plantaginis, one handful, preferably those with seeds collected, 2 he).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, add Dong Gua Zhi and Che Qian Ye juice totaling 1.5 zhan, decoct again until 1 zhan remains, strain, and take warm. Consume porridge afterwards to nourish stomach qi.
Fu Ling San (Poria Powder): Treats malaria with heat only without chills, generalized jaundice, and dysuria.
Herbs: Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed, 3 liang), Gui (Cortex Cinnamomi, rough bark removed), Ma Huang (Herba Ephedrae, joints removed), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, roasted and crushed, each 1 liang).
Usage: Grind the above herbs into powder. Take 3 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.
Chang Shan Wan (Chloranthus Pill): Treats epidemic malaria with fever, yellowing of the body and face, and difficulty in urination.
Herbs: Chang Shan (Radix Dichroiae), Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Huang Qin (Radix Scutellariae, black heart removed, each 2 liang), Xiang Chi (Semen Sojae Preparatum, stir-fried until dry, 2 he).
Usage: Grind the above herbs into powder, mix with millet rice paste to form pills the size of paulownia seeds. Take 30 pills per dose, swallow with warm wine. No specific time restriction.
Fu Ling Tang (Poria Decoction): Treats malaria with fever, yellowing of the body, and difficulty in urination.
Herbs: Chi Fu Ling (Poria Cocos with Red Skin, black skin removed), Bai Shao Yao (Radix Paeoniae Alba), Qu Mai Sui (Spica Lygni), Bai Zhu (Rhizoma Atractylodis Macrocephalae, each 1 liang; Bai Zhu 3 fen).
Usage: Coarsely crush and sieve the above herbs. Take 5 qian per dose, decoct with 1.5 zhan of water until 1 zhan remains, strain, and take warm. No specific time restriction.