(录其纯粹少疵者以备参用。)
芍药汤 行血则便脓愈,调气则后重除。
芍药(一两) 当归(五钱) 黄连(五钱) 黄芩(五钱) 大黄(三钱)
肉桂(二钱五分) 甘草(二钱) 槟榔(二钱) 木香(一钱) 每用五钱,水煎服。
白术黄芩汤 服前药痢疾虽除,更宜调和。
白术(二两) 黄芩(七钱) 甘草(三钱) 水煎,分三服。
黄连阿胶丸 治冷热不调,下痢赤白,里急后重,脐腹疼痛,口燥烦渴,小便不利。
黄连(三钱) 阿胶(一两) 茯苓(二两) 以连、苓为细末,水熬阿胶为丸,如
梧子大,每服三十丸,空心米汤下。
白头翁汤 治热痢下重,欲饮水者。
白头翁(二两) 黄连(三两) 黄柏(三两) 秦皮(三两) 水七升,煮三升,
分温服。
加减平胃散 治肠红血痢。
白术(一两) 浓朴(一两) 陈皮(一两) 木香(三钱) 槟榔(三钱) 甘
草(七钱) 桃仁(五钱) 人参(五钱) 黄连(五钱) 阿胶(五钱炒)
茯苓(五钱) 每服五钱,枣二枚,姜三片,水煎服。
苍术地榆汤 治脾经受湿血痢。
苍术(三两) 地榆(一两) 每服一两,水煎服。
槐花散 治肠风血痢。
槐花 青皮 荆芥穗(等分) 研末,每用五钱,水煎服。
犀角散 治热痢下赤黄脓血,心腹困闷。
犀角屑(一两) 黄连(二两) 地榆(一两) 黄 (一两) 当归(五钱)
木香(二钱五分) 研末,每服三钱,水煎服。
羚羊角丸 治一切热痢及休息痢,日夜频数,并治下血黑如鸡肝色。
羚羊角(一两五钱) 黄连(二两五钱) 黄柏(一两五钱) 赤苓(五钱) 研末,蜜和丸,如梧子大,每
服二十丸,姜蜜汤下。暑月下痢用之尤验。
生地黄汤 治热痢不止。
生地(五钱) 地榆(七钱五分) 甘草(二钱五分) 水煎服。
郁金散 治一切热毒痢,下血不止。
川郁金(五钱) 槐花(五钱) 甘草(二钱五分) 研末,每服一二钱,食前用豆豉汤
调下。
茜根散 治血痢心神烦热,腹中痛,不纳饮食。
茜根(一两) 地榆(一两) 生地(一两) 当归(一两) 犀角(一两)
黄芩(一两) 栀子(五钱) 黄连(二两) 每服四钱,水二钟,入豆豉五十粒,薤白
七寸,煎六分,温服。
十宝汤 治冷痢如鱼脑者。
黄 (四两) 熟地(一两) 人参(一两) 茯苓(一两) 当归(一两)
白术(一两) 半夏(一两) 白芍(一两) 五味(一两) 官桂(一两)
甘草(五钱) 研末,每服二钱,水二钟,加姜三片,乌梅一个,煎六分,食前温服。
芍药黄芩汤 治泄痢腹痛,或后重身热,及下脓血稠粘。
黄芩(一两) 芍药(一两) 甘草(五钱) 每服一两,水二钟,煎六分,温服
。如痛加桂少许。
香连丸 治下痢赤白,里急后重。
黄连(二十两吴萸十两炒赤去之) 木香(四两八钱八分) 研末,醋糊丸,如梧子大,每
服三十丸。
地榆芍药汤 治泻痢脓血脱肛。
苍术(八两) 地榆(三两) 卷柏(三两) 芍药(三两)
参苓白术散 治久泻及痢后调理者尤宜。
人参(一斤半) 山药(一斤半) 莲子(一斤半) 白术(二斤) 砂仁(一斤)
桔梗(一斤) 扁豆(一斤半) 茯苓(一斤) 苡仁(一斤) 甘草(一斤) 研末,
每服三钱,米汤调下。或加姜、枣煎服。
仓廪汤 治噤口痢,有热及毒瓦斯冲心,食入即吐。
人参 茯苓 甘草 前胡 川芎 羌活 桔梗
独活 柴胡 枳壳 陈仓米(各等分) 每服五钱,姜三片,水煎服。
(收录其中药性纯粹、瑕疵极少者,以备参考使用。)
芍药汤:调和血脉则便脓自愈,调理气机则里急后重消除。
芍药(一两) 当归(五钱) 黄连(五钱) 黄芩(五钱) 大黄(三钱)
肉桂(二钱五分) 甘草(二钱) 槟榔(二钱) 木香(一钱) 每次取五钱,加水煎煮服用。
白术黄芩汤:服用前药后痢疾虽已清除,更宜调和脾胃。
白术(二两) 黄芩(七钱) 甘草(三钱) 加水煎煮,分三次服用。
黄连阿胶丸:治疗冷热不调引起的下痢赤白,里急后重,脐腹疼痛,口燥烦渴,小便不利。
黄连(三钱) 阿胶(一两) 茯苓(二两) 将黄连、茯苓研为细末,用水熬化阿胶制成丸剂,如梧桐子大小,每次服用三十丸,空腹时用米汤送服。
白头翁汤:治疗热痢伴有肛门重坠感,想喝水的患者。
白头翁(二两) 黄连(三两) 黄柏(三两) 秦皮(三两) 加水七升,煮至三升,分次温服。
加减平胃散:治疗肠红血痢。
白术(一两) 浓朴(一两) 陈皮(一两) 木香(三钱) 槟榔(三钱) 甘草(七钱) 桃仁(五钱) 人参(五钱) 黄连(五钱) 阿胶(五钱,炒制)
茯苓(五钱) 每次服用五钱,加红枣二枚,生姜三片,加水煎煮服用。
苍术地榆汤:治疗脾经受湿邪导致的血痢。
苍术(三两) 地榆(一两) 每次服用一两,加水煎煮服用。
槐花散:治疗肠风血痢。
槐花 青皮 荆芥穗(等量) 研成粉末,每次取五钱,加水煎煮服用。
犀角散:治疗热痢排出赤黄色脓血,心腹部困倦闷胀。
犀角屑(一两) 黄连(二两) 地榆(一两) 黄芪(一两) 当归(五钱)
木香(二钱五分) 研成粉末,每次服用三钱,加水煎煮服用。
羚羊角丸:治疗各种热痢及休息痢,日夜频繁发作,并治疗下血颜色黑如鸡肝色。
羚羊角(一两五钱) 黄连(二两五钱) 黄柏(一两五钱) 赤茯苓(五钱) 研成粉末,用蜂蜜调和制成丸剂,如梧桐子大小,每次服用二十丸,用姜蜜汤送服。夏季暑月下痢使用此方尤为灵验。
生地黄汤:治疗热痢不止。
生地(五钱) 地榆(七钱五分) 甘草(二钱五分) 加水煎煮服用。
郁金散:治疗各种热毒痢,下血不止。
川郁金(五钱) 槐花(五钱) 甘草(二钱五分) 研成粉末,每次服用一二钱,饭前用豆豉汤调服。
茜根散:治疗血痢伴心神烦热,腹中疼痛,不能进食。
茜根(一两) 地榆(一两) 生地(一两) 当归(一两) 犀角(一两)
黄芩(一两) 栀子(五钱) 黄连(二两) 每次服用四钱,加水两钟,放入豆豉五十粒,薤白七寸,煎至六分,温服。
十宝汤:治疗冷痢状如鱼脑者。
黄芪(四两) 熟地黄(一两) 人参(一两) 茯苓(一两) 当归(一两)
白术(一两) 半夏(一两) 白芍(一两) 五味子(一两) 官桂(一两)
甘草(五钱) 研成粉末,每次服用二钱,加水两钟,加生姜三片,乌梅一个,煎至六分,饭前温服。
芍药黄芩汤:治疗泄痢腹痛,或伴有里急后重、身热,以及排出稠粘的脓血。
黄芩(一两) 芍药(一两) 甘草(五钱) 每次服用一两,加水两钟,煎至六分,温服。如果疼痛剧烈,可加少许肉桂。
香连丸:治疗下痢赤白,里急后重。
黄连(二十两,吴茱萸十两同炒至赤色后去除吴茱萸) 木香(四两八钱八分) 研成粉末,用醋糊制成丸剂,如梧桐子大小,每次服用三十丸。
地榆芍药汤:治疗泻痢脓血及脱肛。
苍术(八两) 地榆(三两) 卷柏(三两) 芍药(三两)
参苓白术散:治疗久泻及痢疾后的调理尤为适宜。
人参(一斤半) 山药(一斤半) 莲子(一斤半) 白术(二斤) 砂仁(一斤)
桔梗(一斤) 扁豆(一斤半) 茯苓(一斤) 薏苡仁(一斤) 甘草(一斤) 研成粉末,
每次服用三钱,用米汤调服。也可加生姜、大枣煎煮服用。
仓廪汤:治疗噤口痢,有热毒冲心,食入即吐。
人参 茯苓 甘草 前胡 川芎 羌活 桔梗
独活 柴胡 枳壳 陈仓米(各等量) 每次服用五钱,加生姜三片,加水煎煮服用。
(Records those with pure properties and minimal flaws for reference.)
Shaoyao Decoction (Peony Decoction): Harmonizing the blood resolves pus in the stool; regulating Qi eliminates tenesmus.
Paoniae Radix Rubra (Shaoyao, 芍药) (1 liang), Angelicae Sinensis Radix (Danggui, 当归) (5 qian), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (5 qian), Scutellariae Radix (Huangqin, 黄芩) (5 qian), Rhei Radix et Rhizoma (Dahuang, 大黄) (3 qian), Cinnamomi Ramulus (Rougui, 肉桂) (2.5 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (2 qian), Arecae Semen (Binglang, 槟榔) (2 qian), Aucklandiae Radix (Muxiang, 木香) (1 qian). Use 5 qian per dose, decoct in water and take orally.
Baizhu Huangqin Decoction: Although the previous medicine has cleared the dysentery, it is further advisable to harmonize the spleen and stomach.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 白术) (2 liang), Scutellariae Radix (Huangqin, 黄芩) (7 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (3 qian). Decoct in water, divide into three doses.
Huanglian Ejiao Pills: Treats dysentery with red and white discharge due to imbalance of cold and heat, tenesmus, pain in the umbilical and abdominal regions, dry mouth with irritability and thirst, and difficult urination.
Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (3 qian), Colla Corii Asini (Ejiao, 阿胶) (1 liang), Poria (Fuling, 茯苓) (2 liang). Grind Huanglian and Fuling into fine powder, melt Ejiao with water to form pills the size of wu-tzu seeds. Take 30 pills per dose, administered on an empty stomach with rice soup.
Baitouweng Decoction: Treats heat-dysentery with heaviness in the anus and patients desiring to drink water.
Baitouweng Radix (Baitouweng, 白头翁) (2 liang), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (3 liang), Phellodendri Cortex (Huangbai, 黄柏) (3 liang), Fraxini Cortex (Qinpi, 秦皮) (3 liang). Add 7 sheng of water, boil down to 3 sheng, divide and take warm.
Jiajian Pingwei San: Treats intestinal bleeding and bloody dysentery.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 白术) (1 liang), Magnoliae Officinalis Cortex (Nongpou, 厚朴) (1 liang), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, 陈皮) (1 liang), Aucklandiae Radix (Muxiang, 木香) (3 qian), Arecae Semen (Binglang, 槟榔) (3 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (7 qian), Persicami Semen (Taoren, 桃仁) (5 qian), Ginseng Radix (Renshen, 人参) (5 qian), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (5 qian), Colla Corii Asini (Ejiao, 阿胶) (5 qian, stir-fried), Poria (Fuling, 茯苓) (5 qian). Take 5 qian per dose, add 2 jujubes and 3 slices of ginger, decoct in water and take orally.
Cangzhu Diyu Decoction: Treats bloody dysentery caused by dampness affecting the Spleen meridian.
Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, 苍术) (3 liang), Sanguisorbae Radix (Diyu, 地榆) (1 liang). Take 1 liang per dose, decoct in water and take orally.
Huaihua San: Treats wind-intestinal bloody dysentery.
Sophorae Flavescentis Flos (Huaihua, 槐花), Aurantii Fructus Immaturus (Qingpi, 青皮), Schizonepetae Spica (Jingsheisui, 荆芥穗) (equal parts). Grind into powder, use 5 qian per dose, decoct in water and take orally.
Xijiao San: Treats heat-dysentery with discharge of red-yellow purulent blood, and oppression/stuffiness in the heart and abdomen.
Rhinoceoris Cornu (Xijiao, 犀角) (1 liang), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (2 liang), Sanguisorbae Radix (Diyu, 地榆) (1 liang), Astragali Radix (Huangqi, 黄芪) (1 liang), Angelicae Sinensis Radix (Danggui, 当归) (5 qian), Aucklandiae Radix (Muxiang, 木uxiang) (2.5 qian). Grind into powder, take 3 qian per dose, decoct in water and take orally.
Lingyangjiao Pills: Treats all types of heat-dysentery and intermittent dysentery (rest dysentery), frequent occurrences day and night, and also treats black blood discharge resembling the color of chicken liver.
Saiga Tatarica Cornu (Lingyangjiao, 羚羊角) (1.5 liang), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (2.5 liang), Phellodendri Cortex (Huangbai, 黄柏) (1.5 liang), Red Poria (Chiling, 赤茯苓) (5 qian). Grind into powder, mix with honey to form pills the size of wu-tzu seeds. Take 20 pills per dose, administer with ginger-honey soup. It is particularly effective for summer-heat dysentery.
Shengdihuang Decoction: Treats persistent heat-dysentery.
Rehmanniae Radix (Shengdi, 生地) (5 qian), Sanguisorbae Radix (Diyu, 地榆) (7.5 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (2.5 qian). Decoct in water and take orally.
Yujin San: Treats all types of heat-toxin dysentery with continuous blood discharge.
Curcumae Radix (Yujin, 郁金) (5 qian), Sophorae Flavescentis Flos (Huaihua, 槐花) (5 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (2.5 qian). Grind into powder, take 1-2 qian per dose, mix with Fermented Soybean Decoction (Douchi Tang) before meals.
Qianggen San: Treats bloody dysentery accompanied by mental restlessness and heat, abdominal pain, and inability to eat.
Rubiae Radix et Rhizoma (Qianggen, 茜根) (1 liang), Sanguisorbae Radix (Diyu, 地榆) (1 liang), Rehmanniae Radix (Shengdi, 生地) (1 liang), Angelicae Sinensis Radix (Danggui, 当归) (1 liang), Rhinoceoris Cornu (Xijiao, 犀角) (1 liang), Scutellariae Radix (Huangqin, 黄芩) (1 liang), Gardeniae Fructus (Zhizi, 栀子) (5 qian), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (2 liang). Take 4 qian per dose, add 2 zhong of water, 50 grains of fermented soybeans (Douchi, 豆豉), and 7 cun of Allii Macrostemonis Bulbus (Xiebai, 薤白), decoct until reduced to 6 fen, take warm.
Shibao Decoction: Treats cold-dysentery resembling fish brain.
Astragali Radix (Huangqi, 黄芪) (4 liang), Prepared Rehmanniae Radix (Shudi, 熟地) (1 liang), Ginseng Radix (Renshen, 人参) (1 liang), Poria (Fuling, 茯苓) (1 liang), Angelicae Sinensis Radix (Danggui, 当归) (1 liang), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 白术) (1 liang), Pinelliae Rhizoma (Banxia, 半夏) (1 liang), Paoniae Radix Alba (Baishao, 白芍) (1 liang), Schisandrae Fructus (Wuweizi, 五味) (1 liang), Cinnamomi Cortex (Guangui, 官桂) (1 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (5 qian). Grind into powder, take 2 qian per dose, add 2 zhong of water, 3 slices of ginger, and 1 dark plum (Wumei, 乌梅), decoct until reduced to 6 fen, take warm before meals.
Shaoyao Huangqin Decoction: Treats diarrhea and dysentery with abdominal pain, or tenesmus with fever, and discharge of thick, sticky pus and blood.
Scutellariae Radix (Huangqin, 黄芩) (1 liang), Paoniae Radix Rubra (Shaoyao, 芍药) (1 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (5 qian). Take 1 liang per dose, add 2 zhong of water, decoct until reduced to 6 fen, take warm. If pain is severe, add a small amount of Cinnamon Twig (Rougui, 肉桂).
Xianglian Pills: Treats dysentery with red and white discharge, tenesmus.
Coptidis Rhizoma (Huanglian, 黄连) (20 liang, stir-fried with 10 liang of Evodiae Fructus (Wuzhuyu, 吴萸) until red, then remove Evodiae Fructus), Aucklandiae Radix (Muxiang, 木香) (4.88 liang). Grind into powder, use vinegar paste to form pills the size of wu-tzu seeds. Take 30 pills per dose.
Diyu Shaoyao Decoction: Treats diarrheal dysentery with pus and blood, and rectal prolapse.
Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, 苍术) (8 liang), Sanguisorbae Radix (Diyu, 地榆) (3 liang), Selaginellae Herba (Juanbai, 卷柏) (3 liang), Paoniae Radix Rubra (Shaoyao, 芍药) (3 liang).
Shenling Baizhu San: Particularly suitable for treating chronic diarrhea and post-dysentery regulation.
Ginseng Radix (Renshen, 人参) (1.5 jin), Dioscoreae Rhizoma (Shanyao, 山药) (1.5 jin), Nelumbinis Semen (Lianzi, 莲子) (1.5 jin), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 白术) (2 jin), Amomi Fructus (Sharen, 砂仁) (1 jin), Platycodonis Radix (Jiegeng, 桔梗) (1 jin), Dolichos Lablab Semien (Baidou, 扁豆) (1.5 jin), Poria (Fuling, 茯苓) (1 jin), Coicis Semen (Yiren, 薏仁) (1 jin), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草) (1 jin). Grind into powder, take 3 qian per dose, mix with rice soup. Alternatively, add ginger and jujube and decoct.
Canglin Decoction: Treats anorexic dysentery (Jinkou Li), where heat and toxins rush to the heart, causing immediate vomiting after eating.
Ginseng Radix (Renshen, 人参), Poria (Fuling, 茯苓), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 甘草), Peucedani Radix (Qianhu, 前胡), Chuanxiong Rhizoma (Chuanxiong, 川芎), Notopterygii Rhizoma et Radix (Qianghuo, 羌活), Platycodonis Radix (Jiegeng, 桔梗), Saussureae Radix (Duohuo, 独活), Bupleuri Radix (Chaihu, 柴胡), Aurantii Fructus (Zhiqiao, 枳壳), Stored Rice Grain (Chencangmi, 陈仓米) (equal parts). Take 5 qian per dose, add 3 slices of ginger, decoct in water and take orally.