理鬓汤(《辨证冰鉴》) 治鬓疽已溃未溃,无不收功。
川芎 当归(各一两) 金银花(三两) 夏枯草(三钱) 白芷(二钱)
水煎服。二剂即消,已溃者四剂全愈。(此方以金银花、夏枯草更得祛逐之功,又妙在芎、归补
气血,阴阳双益,正气足则邪自难变,安得不愈哉。)
柴胡清肝汤 治鬓疽初起,毋论阴阳表里。
生地 天花粉 川芎 牛蒡子 白芍 甘草节 柴胡 当归 防风 连翘 黄芩 山栀(各等分)
白水煎,食远服。
鼠粘子汤 治鬓疽初起,寒少热多,头眩作痛,口燥嗌干,渴欲饮冷,二便秘
涩,六脉沉实有力,烦闷疼痛者。
桔梗 鼠粘子 赤芍 地骨皮 当归 天花粉 元参 甘草梢 木通 防风 连翘(各一钱)
大黄(炒,二钱)
白水煎,食远服。
加味逍遥散 治鬓疽七日以上,根盘深硬,色紫 痛。
白术 天花粉 柴胡 牡丹皮 贝母 白茯苓 当归 白芍 陈皮 山栀(各八
分) 羚羊角 红花 甘草(各五分) 淡竹叶二十片同煎,食后服。
栀子清肝汤 治少阳经虚,肝火风热上攻,遂成鬓疽,痛连颈项、胸乳、太
阳等处,或寒热晡甚,胸满口苦舌干。
柴胡 川芎 当归 牛蒡子 白芍 牡丹皮 石膏 山栀(各一钱) 黄连 甘草(各二钱)
白水煎,食后服。
清肝解郁汤 治暴怒伤肝,忧思郁结,致肝火妄动,发为鬓疽,头眩痛彻太
阳,胸膈痞连两胁,呕吐酸水。
熟地 当归 白芍 白术 白茯苓 贝母 山栀(各一钱) 人参 半夏 柴胡 牡丹皮 陈皮
川芎 香附(各六分) 甘草(四分)
姜三片,煎,食远服。
参苓内托散 治鬓疽已成,坚而不溃,溃而不敛,气血俱虚,身凉脉细,饮
食少思,口淡无味及形体消瘦。
人参 白茯苓 川芎 当归身 熟地 炙黄 山药 白芍 白术 陈皮(各一钱)
牡丹皮 肉桂 地骨皮 甘草 熟附子(各五分)
姜三片,枣二枚,同煎,食远服。
理鬓汤(出自《辨证冰鉴》):治疗鬓疽,无论已经溃破还是尚未溃破,都能取得疗效。
川芎、当归(各一两)、金银花(三两)、夏枯草(三钱)、白芷(二钱)。
用水煎煮后服用。两剂即可消散,已经溃破的服用四剂即可痊愈。(这个方子中,金银花和夏枯草更能发挥祛除病邪的功效,其妙处在于川芎、当归能补益气血,阴阳双补,正气充足则邪气自然难以变化,怎么能不痊愈呢?)
柴胡清肝汤:治疗鬓疽初起,不论属于阴证还是阳证,表证还是里证。
生地、天花粉、川芎、牛蒡子、白芍、甘草节、柴胡、当归、防风、连翘、黄芩、山栀(各等分)。
用水煎煮,在饭后较长时间服用。
鼠粘子汤:治疗鬓疽初起,寒少热多,头晕头痛,口干咽燥,想喝冷水,大小便不通畅涩滞,六脉沉实有力,烦躁闷痛的患者。
桔梗、鼠粘子(牛蒡子)、赤芍、地骨皮、当归、天花粉、元参、甘草梢、木通、防风、连翘(各一钱)。
大黄(炒制,二钱)。
用水煎煮,在饭后较长时间服用。
加味逍遥散:治疗鬓疽发病七天以上,疮根盘底深且坚硬,颜色紫暗疼痛。
白术、天花粉、柴胡、牡丹皮、贝母、白茯苓、当归、白芍、陈皮、山栀(各八分)、羚羊角、红花、甘草(各五分)。
加淡竹叶二十片同煎,饭后服用。
栀子清肝汤:治疗少阳经虚弱,肝火与风热上攻,从而形成鬓疽,疼痛牵连颈部、项部、胸部、乳房及太阳经等处,或者出现傍晚时分寒热加重,胸满口苦舌干的症状。
柴胡、川芎、当归、牛蒡子、白芍、牡丹皮、石膏、山栀(各一钱)、黄连、甘草(各二钱)。
用水煎煮,饭后服用。
清肝解郁汤:治疗因暴怒损伤肝脏,忧思导致气机郁结,致使肝火妄动,引发鬓疽,头晕疼痛放射至太阳经,胸膈痞闷并牵连两侧胁肋,呕吐酸水。
熟地、当归、白芍、白术、白茯苓、贝母、山栀(各一钱)、人参、半夏、柴胡、牡丹皮、陈皮、川芎、香附(各六分)、甘草(四分)。
加生姜三片,煎煮,在饭后较长时间服用。
参苓内托散:治疗鬓疽已经形成,疮体坚硬但不溃破,或者溃破后不能收敛,气血俱虚,身体发凉脉象细弱,饮食减少缺乏食欲,口中淡而无味以及形体消瘦。
人参、白茯苓、川芎、当归身、熟地、炙黄芪、山药、白芍、白术、陈皮(各一钱)。
牡丹皮、肉桂、地骨皮、甘草、熟附子(各五分)。
加生姜三片、大枣二枚,同煎,在饭后较长时间服用。
Lijin Decoction (from *Bianzheng Bingjian*): Treats temporal furuncle (temporal abscess), whether ulcerated or not, achieving therapeutic success in all cases.
Chuanxiong Rhizome (Chuanxiong Radix), Angelicae Sinensis Radix (Danggui) (each 1 liang), Honeysuckle Flower (Jinyinhua), Prunella Spike (Xiakucao) (3 qian), Angelica Dahurica Root (Baizhi) (2 qian).
Decoct in water and take orally. Two doses will resolve the condition; for those already ulcerated, four doses will lead to complete recovery. (The efficacy of this formula lies in Jinyinhua and Xiakucao's ability to dispel pathogens, while Chuanxiong and Danggui nourish Qi and Blood, benefiting both Yin and Yang. When Zheng Qi [healthy energy] is sufficient, pathogens cannot easily alter their nature, ensuring recovery.)
Chaihu Qinggan Tang: Treats early-stage temporal furuncle, regardless of whether it presents as Yin or Yang, Exterior or Interior syndrome.
Rehmanniae Radix (Shengdi), Trichosanthes Root (Tianhuafen), Chuanxiong Rhizome (Chuanxiong), Arctii Fructus (Niubangzi), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma cum Nodo (Gancao Jie), Bupleuri Radix (Chaihu), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Saposhnikoviae Radix (Fangfeng), Forsythiae Fructus (Lianqiao), Scutellariae Radix (Huangqin), Gardeniae Fructus (Shanzhi) (equal parts).
Decoct in water and take well after meals.
Niubangzi Tang: Treats early-stage temporal furuncle characterized by slight chills but prominent fever, dizziness and headache, dry mouth and throat, craving for cold drinks, constipation and difficult urination, deep, solid, and forceful pulse throughout the six positions, accompanied by irritability, stifling sensation, and pain.
Platycodonis Radix (Jiegeng), Arctii Fructus (Niubangzi), Paeoniae Radix Rubra (Chishao), Lycii Cortex (Digupi), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Trichosanthes Root (Tianhuafen), Scrophulariae Radix (Yuanshen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma cum Caudice (Gancao Shao), Akebia Caulis (Mutong), Saposhnikoviae Radix (Fangfeng), Forsythiae Fructus (Lianqiao) (each 1 qian).
Rhei Radix et Rhizoma (Dahuang) (stir-fried, 2 qian).
Decoct in water and take well after meals.
Jiawei Xiaoyao San: Treats temporal furuncle persisting for more than seven days, with a deep, hard base, purple discoloration, and pain.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Trichosanthes Root (Tianhuafen), Bupleuri Radix (Chaihu), Moutan Cortex (Mudanpi), Fritillariae Bulbus (Beimu), Poria (Baifuling), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi), Gardeniae Fructus (Shanzhi) (each 8 fen), Antelopis Cornu (Lingyangjiao), Safflower (Honghua), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) (each 5 fen).
Decoct together with twenty leaves of Lophatherum Herb (Dan Zhuye) and take after meals.
Zhizi Qinggan Tang: Treats temporal furuncle caused by deficiency of the Shaoyang channel, with Liver Fire and Wind-Heat attacking upwards. Symptoms include pain radiating to the neck, nape, chest, breasts, and Taiyang regions, or worsening chills and fever in the late afternoon, chest fullness, bitter taste in the mouth, and dry tongue.
Bupleuri Radix (Chaihu), Chuanxiong Rhizome (Chuanxiong), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Arctii Fructus (Niubangzi), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Moutan Cortex (Mudanpi), Gypsum Fibrosum (Shigao), Gardeniae Fructus (Shanzhi) (each 1 qian), Coptidis Rhizoma (Huanglian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) (each 2 qian).
Decoct in water and take after meals.
Qinggan Jieyu Tang: Treats temporal furuncle resulting from sudden anger injuring the Liver, or worry and thought causing Qi stagnation, leading to reckless movement of Liver Fire. Symptoms include dizziness and pain penetrating to the Taiyang region, chest and diaphragm stuffiness extending to both hypochondria, and vomiting of sour fluid.
Prepared Rehmanniae Radix (Shudi), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Poria (Baifuling), Fritillariae Bulbus (Beimu), Gardeniae Fructus (Shanzhi) (each 1 qian), Ginseng Radix (Renshen), Pinelliae Tuber (Banxia), Bupleuri Radix (Chaihu), Moutan Cortex (Mudanpi), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi), Chuanxiong Rhizome (Chuanxiong), Cyperi Rhizoma (Xiangfu) (each 6 fen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) (4 fen).
Decoct with three slices of Zingiberis Rhizoma Recens (Fresh Ginger) and take well after meals.
Shenling Neituo San: Treats established temporal furuncle that is firm but does not ulcerate, or ulcerates but fails to heal, accompanied by deficiency of both Qi and Blood, cool body, thready pulse, reduced appetite, bland taste in the mouth, and emaciation.
Ginseng Radix (Renshen), Poria (Baifuling), Chuanxiong Rhizome (Chuanxiong), Angelicae Sinensis Radix (root portion) (Danggui Shen), Prepared Rehmanniae Radix (Shudi), Honey-fried Astragali Radix (Zhi Huangqi), Dioscoreae Rhizoma (Shanyao), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) (each 1 qian).
Moutan Cortex (Mudanpi), Cinnamomi Cortex (Rougui), Lycii Cortex (Digupi), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Prepared Aconiti Lateralis Radix (Shu Fuzi) (each 5 fen).
Decoct together with three slices of Zingiberis Rhizoma Recens (Fresh Ginger) and two dates, and take well after meals.