妊娠之初,经脉内闭,育养胎元。肠胃阻洳,散入焦膈。逆气上冲,食饮辄吐。此由子宫经脉络于胃口故。
逢食气引动精气上冲,故恶闻食气,喜啖酸咸,四肢倦怠,多卧少起,厌厌困懒,名曰恶阻(俗谓病儿)。轻
者但以所思之物,任意与之必愈。甚者宜乌附汤。若呕吐痰水,宜参橘汤。若脾胃虚弱,宜异功散。若痰涎壅
滞,宜半夏茯苓汤。若呕吐清水,恶寒发热,宜白术散。或体肥恶阻痰必盛,宜加味六君汤∶体瘦恶阻火必多,
宜加味温胆汤。若饮食停滞,胸膈胀闷,宜和中饮。若胸背胀满,宜芩连半夏汤。若腹中疼痛,宜和胃饮。若
暴怒气逆,胎气上逼而呕吐者,宜解肝煎。
乌附汤
乌药 香附(制) 白术(蜜炙) 陈皮(各一钱) 人参 炙甘草(各八分) 姜(三片)
水钟半,煎七分服。
呕甚者加丁香、砂仁各七粒。
参橘汤
人参 陈皮 麦冬(去心) 白术(蜜炙,各一钱) 浓朴(姜制) 茯苓(各五分) 炙甘草(三分)
淡竹茹(一丸) 姜(三片)
水煎,温服。
异功散
人参 白术(蜜炙) 茯苓 炙甘草 陈皮(各一钱) 姜(三片) 枣(二枚)
水煎服。
半夏茯苓汤
白术(蜜炙) 半夏(汤泡、炒黄) 陈皮 砂仁(炒,各一钱) 茯苓(二钱五分) 炙甘草(五分)
姜(三片) 枣(二枚) 乌梅(一个)
水煎服。
白术散
白术(蜜炙,二钱) 人参(一钱) 丁香(六分) 甘草(三分)
姜三片。
水煎服。
加味六君汤
人参 白术(蜜炙) 茯苓 陈皮 半夏(汤泡、炒黄) 枳壳(麸炒,各一钱) 炙甘草(五分) 姜(三片)
枣(二枚)
水一钟半,煎七分服。
加味温胆汤
麦冬(去心,二钱) 陈皮 半夏(汤泡、炒黄) 茯苓(各一钱五分) 枳实 黄芩 芦根 竹茹(各一钱)
黄连(姜制)
炙甘草(各五分) 姜(三片) 枣(二枚)
水煎,温服。
和中饮
茯苓 陈皮 半夏(汤泡、炒黄) 浓朴(姜制,各一钱半) 山楂肉 白扁豆(炒,各一钱) 甘草(五分)
砂仁(七分) 姜(三片)
水煎服。
如火郁于上加山栀仁(炒)一钱。
芩连半夏汤
黄芩(一钱五分) 白术(蜜炙) 半夏(姜制、炒黄) 赤茯苓(各一钱) 黄连 当归 枳壳(麸炒)
香附(制) 人参 苍术(米泔浸) 砂仁 甘草(各五分) 姜(七片)
水煎服。
和胃饮
陈皮 桔梗 浓朴(姜制) 小茴香 益智仁 藿香(各八分) 砂仁(五分) 苍术(米泔浸,四分)
甘草(三分)
水煎服。
解肝煎
陈皮 半夏(姜制、炒黄) 浓朴(姜制) 茯苓(各一钱五分) 苏叶 白芍(各一钱) 砂仁(七分)
姜(三片)
水煎服。
妊娠初期,经脉内部闭藏,以孕育和滋养胎元。肠胃之气阻滞不畅,散乱侵入上焦膈部。逆气向上冲撞,导致饮食入口即吐。这是因为子宫的经络连接于胃口的缘故。
遇到食物的气味引动精气上冲,所以厌恶闻见食物气味,喜欢食用酸味和咸味食物,四肢倦怠无力,嗜睡而少起身,精神萎靡困顿懒怠,这种病症称为恶阻(民间俗称病儿)。病情较轻者,只需给予其心中想吃的食物,任其随意食用,必然痊愈。病情严重者适宜使用乌附汤。如果呕吐痰涎和水液,适宜使用参橘汤。如果脾胃虚弱,适宜使用异功散。如果痰涎壅盛阻滞,适宜使用半夏茯苓汤。如果呕吐清水,伴有恶寒发热症状,适宜使用白术散。或者身体肥胖者患恶阻,痰湿必定旺盛,适宜使用加味六君汤;身体瘦弱者患恶阻,虚火必定较多,适宜使用加味温胆汤。如果饮食停滞,胸膈部位胀闷不适,适宜使用中饮。如果胸背部胀满,适宜使用芩连半夏汤。如果腹部疼痛,适宜使用和胃饮。如果因暴怒导致气机逆乱,胎气上逼引起呕吐者,适宜使用解肝煎。
乌附汤
药材组成:乌药、香附(制)、白术(蜜炙)、陈皮(各一钱),人参、炙甘草(各八分),生姜(三片)。
煎服法:用水半钟,煎至七分,服用。
若呕吐严重,加丁香、砂仁各七粒。
参橘汤
药材组成:人参、陈皮、麦冬(去心)、白术(蜜炙,各一钱),浓朴(姜制)、茯苓(各五分),炙甘草(三分),淡竹茹(一丸),生姜(三片)。
煎服法:用水煎煮,温服。
异功散
药材组成:人参、白术(蜜炙)、茯苓、炙甘草、陈皮(各一钱),生姜(三片),大枣(二枚)。
煎服法:用水煎煮后服用。
半夏茯苓汤
药材组成:白术(蜜炙)、半夏(开水泡过、炒黄)、陈皮、砂仁(炒,各一钱),茯苓(二钱五分),炙甘草(五分),生姜(三片),大枣(二枚),乌梅(一个)。
煎服法:用水煎煮后服用。
白术散
药材组成:白术(蜜炙,二钱),人参(一钱),丁香(六分),甘草(三分),生姜三片。
煎服法:用水煎煮后服用。
加味六君汤
药材组成:人参、白术(蜜炙)、茯苓、陈皮、半夏(开水泡过、炒黄)、枳壳(麸炒,各一钱),炙甘草(五分),生姜(三片),大枣(二枚)。
煎服法:用水一钟半,煎至七分,服用。
加味温胆汤
药材组成:麦冬(去心,二钱),陈皮、半夏(开水泡过、炒黄)、茯苓(各一钱五分),枳实、黄芩、芦根、竹茹(各一钱),黄连(姜制),炙甘草(各五分),生姜(三片),大枣(二枚)。
煎服法:用水煎煮,温服。
和中饮
药材组成:茯苓、陈皮、半夏(开水泡过、炒黄)、浓朴(姜制,各一钱半),山楂肉、白扁豆(炒,各一钱),甘草(五分),砂仁(七分),生姜(三片)。
煎服法:用水煎煮后服用。
如果有火邪郁结于上部,加山栀仁(炒)一钱。
芩连半夏汤
药材组成:黄芩(一钱五分),白术(蜜炙)、半夏(姜制、炒黄)、赤茯苓(各一钱),黄连、当归、枳壳(麸炒)、香附(制)、人参、苍术(米泔水浸泡)、砂仁、甘草(各五分),生姜(七片)。
煎服法:用水煎煮后服用。
和胃饮
药材组成:陈皮、桔梗、浓朴(姜制)、小茴香、益智仁、藿香(各八分),砂仁(五分),苍术(米泔水浸泡,四分),甘草(三分)。
煎服法:用水煎煮后服用。
解肝煎
药材组成:陈皮、半夏(姜制、炒黄)、浓朴(姜制)、茯苓(各一钱五分),苏叶、白芍(各一钱),砂仁(七分),生姜(三片)。
煎服法:用水煎煮后服用。
At the beginning of pregnancy, the meridians close internally to nurture and sustain the fetal origin. The qi of the stomach and intestines becomes obstructed and stagnant, dispersing into the upper jiao (upper burner) and diaphragm. Rebellious qi rushes upward, causing food and drink to be vomited immediately upon ingestion. This occurs because the meridians of the uterus connect to the opening of the stomach.
When the scent of food triggers the uprising of essence and qi, one develops an aversion to smelling food, a preference for sour and salty tastes, fatigue in the four limbs, a tendency to sleep much and rise little, and a general state of listlessness and lassitude. This condition is called Ezu (Morning Sickness/Nausea of Pregnancy) (commonly referred to as "sick with child"). For mild cases, simply providing whatever food the patient desires, allowing them to eat at will, will lead to recovery. For severe cases, Wufu Tang (Wu Yao and Aconite Decoction) is appropriate. If phlegm and water are vomited, Shanju Tang (Ginseng and Tangerine Peel Decoction) is indicated. If the spleen and stomach are weak, Yigong San (Yi Gong Powder) is suitable. If phlegm-saliva is abundant and obstructive, Banxia Fuling Tang (Pinellia and Poria Decoction) should be used. If clear fluid is vomited accompanied by aversion to cold and fever, Baizhu San (Atractylodes Macrocephala Powder) is appropriate. Alternatively, if the body is obese and Ezu is present, phlegm-dampness is likely excessive; Jiawei Liujun Tang (Modified Six Gentlemen Decoction) is recommended. If the body is thin and Ezu is present, fire-heat is likely abundant; Jiawei Wendan Tang (Modified Warm Gallbladder Decoction) is recommended. If food stagnation causes distension and fullness in the chest and epigastrium, Hezhong Yin (Harmonize the Middle Drink) is suitable. If there is distension and fullness in the chest and back, Qinlian Banxia Tang (Scutellaria, Coptis, and Pinellia Decoction) is indicated. If there is abdominal pain, Hewei Yin (Harmonize the Stomach Drink) is appropriate. If violent anger causes rebellious qi, forcing fetal qi upward and resulting in vomiting, Jiegan Jian (Liver-Relieving Decoction) should be used.
Wufu Tang
Ingredients: Wu Yao (Linderae Radix), Xiangfu (Cyperi Rhizoma, processed), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) (each 1 qian); Renshen (Panacis Ginseng Radix), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried) (each 8 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices).
Preparation: Use half zhong of water, decoct until seven-tenths remain, and take orally.
If vomiting is severe, add Dingxiang (Caryophylli Flos) and Sharen (Amomi Fructus), 7 grains each.
Shanju Tang
Ingredients: Renshen (Panacis Ginseng Radix), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Maidong (Ophiopogonis Radix, heart removed), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried) (each 1 qian); Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-processed), Fuling (Poria) (each 5 fen); Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried) (3 fen); Danzhuru (Bambusae Folium) (1 pill); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices).
Preparation: Decoct in water, take warm.
Yigong San
Ingredients: Renshen (Panacis Ginseng Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried), Fuling (Poria), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) (each 1 qian); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices); Dazao (Jujubae Fructus) (2 pieces).
Preparation: Decoct in water and take orally.
Banxia Fuling Tang
Ingredients: Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried), Banxia (Pinelliae Rhizoma, soaked in boiling water, stir-fried until yellow), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Sharen (Amomi Fructus, stir-fried) (each 1 qian); Fuling (Poria) (2.5 qian); Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried) (5 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices); Dazao (Jujubae Fructus) (2 pieces); Wumei (Mume Fructus) (1 piece).
Preparation: Decoct in water and take orally.
Baizhu San
Ingredients: Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried, 2 qian); Renshen (Panacis Ginseng Radix, 1 qian); Dingxiang (Caryophylli Flos, 6 fen); Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 3 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices).
Preparation: Decoct in water and take orally.
Jiawei Liujun Tang
Ingredients: Renshen (Panacis Ginseng Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried), Fuling (Poria), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma, soaked in boiling water, stir-fried until yellow), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus, bran-stir-fried) (each 1 qian); Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried) (5 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices); Dazao (Jujubae Fructus) (2 pieces).
Preparation: Use 1.5 zhong of water, decoct until seven-tenths remain, and take orally.
Jiawei Wendan Tang
Ingredients: Maidong (Ophiopogonis Radix, heart removed, 2 qian); Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma, soaked in boiling water, stir-fried until yellow), Fuling (Poria) (each 1.5 qian); Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus), Huangqin (Scutellariae Radix), Lugeng (Phragmitis Rhizoma), Zhuru (Bambusae Caulis in Taenia) (each 1 qian); Huanglian (Coptidis Rhizoma, ginger-processed), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried) (each 5 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices); Dazao (Jujubae Fructus) (2 pieces).
Preparation: Decoct in water, take warm.
Hezhong Yin
Ingredients: Fuling (Poria), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma, soaked in boiling water, stir-fried until yellow), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-processed) (each 1.5 qian); Shanzha Rou (Crataegi Fructus), Baidoudou (Dolichoris Semen, stir-fried) (each 1 qian); Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 5 fen); Sharen (Amomi Fructus, 7 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices).
Preparation: Decoct in water and take orally.
If fire is constrained in the upper part, add Zhiren (Gardeniae Semen, stir-fried), 1 qian.
Qinlian Banxia Tang
Ingredients: Huangqin (Scutellariae Radix, 1.5 qian); Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, honey-fried), Banxia (Pinelliae Rhizoma, ginger-processed, stir-fried until yellow), Chifuling (Poria with Red Coating) (each 1 qian); Huanglian (Coptidis Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus, bran-stir-fried), Xiangfu (Cyperi Rhizoma, processed), Renshen (Panacis Ginseng Radix), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma, soaked in rice wash water), Sharen (Amomi Fructus), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 5 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (7 slices).
Preparation: Decoct in water and take orally.
Hewei Yin
Ingredients: Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Jiegeng (Platycodonis Radix), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-processed), Xiaohuixiang (Foeniculi Fructus), Yizhiren (Alpiniae Oxyphyllae Fructus), Huoxiang (Agastaches Herba) (each 8 fen); Sharen (Amomi Fructus, 5 fen); Cangzhu (Atractylodis Rhizoma, soaked in rice wash water, 4 fen); Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 3 fen).
Preparation: Decoct in water and take orally.
Jiegan Jian
Ingredients: Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma, ginger-processed, stir-fried until yellow), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-processed), Fuling (Poria) (each 1.5 qian); Ziyè (Perillae Folium), Baishao (Paeoniae Radix Alba) (each 1 qian); Sharen (Amomi Fructus, 7 fen); Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices).
Preparation: Decoct in water and take orally.