心脉微急为痛,短而数或涩,皆心痛。浮大弦长者死,沉细者生。胃脉微滑为痰饮,滑实为宿食。沉紧为
冷积、沉涩为气滞。数为火,弦涩或芤为死血,忽大忽小为虫,痛甚脉必伏。心痛在寸,腹痛在关,下痛在尺。
〔通治〕必应散 延胡 香附 艾灰 归身 砂仁 生姜
〔肾心痛〕神保丸 全蝎(七个) 巴霜(十粒) 木香 胡椒(各二钱半)
辰砂为衣,姜汤下。
〔胃心痛〕草蔻丸 枳壳(二个) 草蔻(煨) 白术(各一两) 麦芽 神曲 半夏(各五钱) 干姜
青陈(各二钱) 炒盐(五分)
〔同上〕清热解郁汤 山栀(钱半) 枳 芎 香附(各一钱) 黄连 苍术(各七分) 陈皮 姜炭
炙草(各五分) 姜(三片)
〔脾心痛〕诃子肉汤 见四卷痢。
〔同上〕复元通气汤 白丑(二两) 炙甲片 茴香(炒。各一两五钱) 陈皮 延胡 炙草(各一两)
木香(五钱) 为末,每服二钱,姜汤下。
〔肝心痛〕金铃子散 见三卷郁。
〔肺心痛〕七气汤 见二卷咳嗽。
〔寒厥〕术附汤 术 附 草
〔热厥〕清郁汤 陈 夏 苓 曲 连 栀 苍术 香附(各一钱) 川芎(六分) 炮姜(五分)
炙草(三分) 姜(三片)
〔心疝〕五苓散 见一卷温。
〔通治〕九痛丸 附子(三两) 茱萸 人参 炮姜 巴霜(各一两) 野狼毒(五钱) 蜜丸桐子大,温酒下
三五丸。
〔饮痛〕胃苓汤 见一卷中风。
〔饮痛〕小胃丹 芫花 甘遂 大戟 大黄 黄柏 以白术煎膏和丸。
〔食痛〕青皮丸 青皮 山楂 神曲 麦芽 草果
〔温散〕桂枝七气汤 七气汤见二卷咳嗽,此加桂 芍 参 陈 草
〔虚寒〕归脾汤 见二卷劳瘵。
〔肾寒〕加减五积散 见一卷湿。
〔血涩〕神效散 青 陈 枳 曲 桂 芍 草 芷 木香 麦芽 三棱 蓬术 延胡 补骨脂(各七分)
丁香 毕澄茄(各三分) 姜 枣
〔火痛〕清中汤 连 栀 陈 苓 夏 草 草蔻 姜
〔气痛〕沉香降气散 见三卷郁。
〔有痰〕二陈汤 见一卷中风。
〔中虚〕理中汤 见一卷中风。
〔补虚〕六君子汤 见一卷中风。
〔血痛〕手拈散 延胡(醋炙) 五灵脂(醋炒) 草蔻 没药 每服三钱,酒下。
〔血痛〕四物汤 见一卷中风。
〔悸痛〕辰砂妙香散 见四卷健忘。
〔悸痛〕加味七气汤 七气汤加 远志 炙草(各五分) 茯神 菖蒲(各钱半) 姜 枣
〔虫痛〕翦红丸 莪术 三棱 雄黄 木香 槟榔 干漆 陈皮 大黄 贯仲 糊丸,米汤下。
〔蛔痛〕乌梅丸 见三卷呕吐。
〔蛔痛〕妙应丸 见三卷积聚。
〔疰痛〕苏合香丸 见一卷中风。
〔和胃〕小建中汤 见二卷衄血,去黄 。
〔寒呕〕大建中汤 见三卷积聚。
〔气虚〕参术汤 参 术 姜 陈 草 豆蔻 砂仁 丁香(各一钱) 姜(三片) 或加炒蚌粉二
钱尤妙。
〔气实〕栀萸丸 山栀(一两半) 吴萸 香附(各二钱五分) 生姜汤下。
〔心痈〕凉血饮 荆 芷 地 麦冬 芍 栀 翘 草 木通 瞿麦 薄荷 花粉 车前子(各八分)
灯心(十条) 竹叶(二十片)
〔溺涩〕清心散 地 芍 麦冬 草 远志 赤苓 知母(各一钱) 姜(三片) 枣(二枚)
加黄连尤妙。
〔便涩〕凉膈散 见一卷中风。
〔便秘〕内固清心散 白蔻 人参 朱砂 赤苓 雄黄 绿豆 朴硝 甘草 皂角(各一钱) 冰片
麝香(各一分) 每服一钱。
〔心胃痛〕仓猝散 山栀(连皮炒,四十九枚) 大附子(一个,炮去皮脐) 为末,每三钱水一盏,
酒半盏煎七分,入盐少许服,加川芎尤妙。
〔心痛〕愈痛散 五灵脂 延胡 蓬术 良姜 当归 等分为末,每二钱,醋汤调下。
〔通治〕心头痛方 乌梅(三个) 元枣(三个) 杏仁(七个) 麝香(一字)捣如泥,黄酒一杯煎,
温服。
心脉微急表现为疼痛,脉象短而数或涩,均属于心痛。若脉象浮大弦长则预后不良(主死),脉象沉细则预后良好(主生)。胃脉微滑提示有痰饮,滑实提示有宿食停滞。脉沉紧提示有冷积,脉沉涩提示有气机阻滞。脉数提示有火邪,脉弦涩或芤提示有瘀血(死血),忽大忽小提示有虫积,疼痛剧烈时脉象必然伏匿。心痛部位多在寸口,腹痛多在关部,下腹疼痛多在尺部。
〔通用治疗〕必应散:延胡索、香附、艾叶灰、当归身、砂仁、生姜。
〔肾心痛〕神保丸:全蝎(七个)、巴豆霜(十粒)、木香、胡椒(各二钱半)。以辰砂为药衣,用姜汤送服。
〔胃心痛〕草蔻丸:枳壳(两个)、煨草豆蔻、白术(各一两)、麦芽、神曲、半夏(各五钱)、干姜、青皮、陈皮(各二钱)、炒盐(五分)。
〔同上证型〕清热解郁汤:山栀(一钱半)、枳壳、川芎、香附(各一钱)、黄连、苍术(各七分)、陈皮、姜炭、炙甘草(各五分)、生姜(三片)。
〔同上证型〕复元通气汤:黑丑(二两)、炙穿山甲、小茴香(炒,各一两五钱)、陈皮、延胡索、炙甘草(各一两)、木香(五钱)。研为细末,每次服用二钱,用姜汤送服。
〔热厥〕清郁汤:陈皮、半夏、茯苓、神曲、黄连、山栀、苍术、香附(各一钱)、川芎(六分)、炮姜(五分)、炙甘草(三分)、生姜(三片)。
〔通用治疗〕九痛丸:附子(三两)、吴茱萸、人参、炮姜、巴豆霜(各一两)、野狼毒(五钱)。炼蜜为丸,如梧桐子大,用温酒送服三五丸。
〔饮邪致痛〕小胃丹:芫花、甘遂、大戟、大黄、黄柏。以白术煎膏和药制成丸剂。
〔温散法〕桂枝七气汤:七气汤见第二卷咳嗽,此方加入桂枝、芍药、人参、陈皮、甘草。
〔血行涩滞〕神效散:青皮、陈皮、枳壳、神曲、桂枝、芍药、甘草、白芷、木香、麦芽、三棱、蓬术、延胡索、补骨脂(各七分)、丁香、毕澄茄(各三分)、生姜、大枣。
〔火热致痛〕清中汤:黄连、山栀、陈皮、茯苓、半夏、甘草、草豆蔻、生姜。
〔血痛〕手拈散:醋炙延胡索、醋炒五灵脂、草豆蔻、没药。每次服用三钱,用酒送服。
〔心悸伴痛〕加味七气汤:七气汤加入远志、炙甘草(各五分)、茯神、石菖蒲(各一钱半)、生姜、大枣。
〔虫积致痛〕翦红丸:莪术、三棱、雄黄、木香、槟榔、干漆、陈皮、大黄、贯众。糊丸,米汤送服。
〔气虚〕参术汤:人参、白术、生姜、陈皮、甘草、豆蔻、砂仁、丁香(各一钱)、生姜(三片)。或者加入炒蚌粉二钱效果更佳。
〔气实〕栀萸丸:山栀(一两半)、吴茱萸、香附(各二钱五分)。用生姜汤送服。
〔心痈〕凉血饮:荆芥、白芷、地黄、麦冬、芍药、山栀、连翘、甘草、木通、瞿麦、薄荷、天花粉、车前子(各八分)、灯心草(十条)、竹叶(二十片)。
〔小便涩痛〕清心散:地黄、芍药、麦冬、甘草、远志、赤茯苓、知母(各一钱)、生姜(三片)、大枣(二枚)。加入黄连效果更佳。
〔便秘〕内固清心散:白豆蔻、人参、朱砂、赤茯苓、雄黄、绿豆、朴硝、甘草、皂角(各一钱)、冰片、麝香(各一分)。每次服用一钱。
〔心胃痛〕仓猝散:连皮炒的山栀(四十九枚)、大附子(一个,炮制去皮脐)。研为细末,每次取三钱,加水一盏、酒半盏,煎至七分,加入少许盐服用,加入川芎效果更佳。
The heart pulse being slightly tense indicates pain; a short and rapid or choppy pulse both indicate Heart Pain (Xin Tong). A floating, large, wiry, and long pulse indicates death (poor prognosis), while a deep and fine pulse indicates survival (favorable prognosis). A slightly slippery stomach pulse indicates Phlegm-Fluids (Tan Yin); a slippery and excess pulse indicates retained food. A deep and tight pulse indicates Cold Accumulation (Leng Ji); a deep and choppy pulse indicates Qi Stagnation (Qi Zhi). A rapid pulse indicates Fire (Huo); a wiry, choppy, or empty pulse indicates Dead Blood (Si Xue, i.e., severe blood stasis); a pulse that fluctuates between large and small indicates Parasites (Chong); when pain is severe, the pulse must be hidden (Fu). Heart Pain is located at the Cun position, Abdominal Pain at the Guan position, and Lower Pain at the Chi position.
[General Treatment] Biying San: Yanhusuo (Corydalis Rhizome), Xiangfu (Cyperi Rhizome), Ai Hui (Mugwort Ash), Guishen (Angelica Sinensis Root Body), Sharen (Amomum Fruit), Shengjiang (Fresh Ginger).
[Kidney Heart Pain] Shenbao Wan: Quanxie (Scorpion, 7 pieces), Bashuang (Croton Seed Frost, 10 grains), Muxiang (Aucklandiae Radix), Hujiao (Pepper, each 2 qian 5 fen). Coated with Chensha (Cinnabar), taken with Ginger Decoction.
[Stomach Heart Pain] Cao Kou Wan: Zhike (Aurantii Fructus, 2 pieces), Cao Kou (Roasted Cardamomi Fructus, Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, each 1 liang), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Shenqu (Medicated Leaven), Banxia (Pinelliae Rhizoma, each 5 qian), Ganjiang (Dried Ginger), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium, each 2 qian), Chao Yan (Fried Salt, 5 fen).
[Same Condition] Qingre Jieyu Tang: Shanzhi (Gardeniae Fructus, 1 qian 5 fen), Zhike (Aurantii Fructus), Xiong (Chuanxiong Rhizome), Xiangfu (Cyperi Rhizoma, each 1 qian), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma, each 7 fen), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Jiangtan (Charred Ginger), Zhigancao (Prepared Licorice Root, each 5 fen), Jiang (Fresh Ginger, 3 slices).
[Spleen Heart Pain] Hezi Rou Tang: See Vol. 4, Dysentery section.
[Same Condition] Fuyuan Tongqi Tang: Bai Chou (Brayerae Semen, 2 liang), Zhi Jiapian (Prepared Pangolin Scales), Huixiang (Fennel Fruit, fried, each 1 liang 5 qian), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Yanhu (Corydalisis Rhizoma), Zhigancao (Prepared Licorice Root, each 1 liang), Muxiang (Aucklandiae Radix, 5 qian). Powdered, take 2 qian per dose, with Ginger Decoction.
[Liver Heart Pain] Jinlingzi San: See Vol. 3, Depression section.
[Lung Heart Pain] Qi Qi Tang: See Vol. 2, Cough section.
[Cold Jue] Shu Fu Tang: Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fu Zi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata), Cao (Licorice Root).
[Heat Jue] Qingyu Tang: Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Xia (Pinelliae Rhizoma), Ling (Poria), Qu (Medicated Leaven), Lian (Coptidis Rhizoma), Zhi (Gardeniae Fructus), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Xiangfu (Cyperi Rhizoma, each 1 qian), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma, 6 fen), Paojiang (Prepared Ginger, 5 fen), Zhigancao (Prepared Licorice Root, 3 fen), Jiang (Fresh Ginger, 3 slices).
[Heart Hernia] Wu Ling San: See Vol. 1, Warmth section.
[General Treatment] Jiu Tong Wan: Fu Zi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, 3 liang), Zhuyu (Evodiae Fructus), Renshen (Ginseng Radix), Paojiang (Prepared Ginger), Bashuang (Croton Seed Frost, each 1 liang), Yelangdu (Euphorbiae Pekinensis Radix, 5 qian). Honey pills, size of tung tree seeds, taken with warm wine, 3-5 pills per dose.
[Fluid Pain] Wei Ling Tang: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Fluid Pain] Xiao Wei Dan: Yuanhua (Genkwa Flos), Gansui (Kansui Radix), Daji (Euphorbiae Pekinensis Radix), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Huangbai (Phellodendri Cortex). Made into pills using Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) decoction paste.
[Food Pain] Qingpi Wan: Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Shanzha (Crataegi Fructus), Shenqu (Medicated Leaven), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Caoguo (Tsaoko Fructus).
[Warming and Dispersing Method] Guizhi Qi Qi Tang: Qi Qi Tang (see Vol. 2, Cough), this formula adds Guizhi (Cinnamomi Ramulus), Shaoyao (Paeoniae Radix Alba), Renshen (Ginseng Radix), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Cao (Licorice Root).
[Deficiency Cold] Guipi Tang: See Vol. 2, Consumption section.
[Kidney Cold] Ji Jian Wu Ji San: See Vol. 1, Dampness section.
[Blood Stasis] Shenxiao San: Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Zhike (Aurantii Fructus), Qu (Medicated Leaven), Gui (Cinnamomi Ramulus), Shaoyao (Paeoniae Radix Alba), Cao (Licorice Root), Zhi (Bai Zhi, Angelicae Dahuricae Radix), Muxiang (Aucklandiae Radix), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Sanleng (Sparganii Rhizoma), Pengzhu (Curcumae Rhizoma), Yanhu (Corydalisis Rhizoma), Buguzhi (Psoraleae Fructus, each 7 fen), Dingxiang (Caryophylli Flos), Bichengqie (Long Pepper Fruit, each 3 fen), Jiang (Fresh Ginger), Zao (Jujubae Fructus).
[Fire Pain] Qingzhong Tang: Lian (Coptidis Rhizoma), Zhi (Gardeniae Fructus), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Ling (Poria), Xia (Pinelliae Rhizoma), Cao (Licorice Root), Cao Kou (Cardamomi Fructus), Jiang (Fresh Ginger).
[Qi Pain] Chenxiang Jiangqi San: See Vol. 3, Depression section.
[With Phlegm] Er Chen Tang: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Middle Deficiency] Lizhong Tang: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Tonifying Deficiency] Liu Junzi Tang: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Blood Pain] Shoutian San: Yanhu (Corydalisis Rhizoma, vinegar-fried), Wulingzhi (Trogopterori Faeces, vinegar-fried), Cao Kou (Cardamomi Fructus), Moyao (Myrrha). Take 3 qian per dose, with wine.
[Blood Pain] Siwu Tang: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Palpitation Pain] Chensha Miaoxiang San: See Vol. 4, Forgetfulness section.
[Palpitation Pain] Jiawei Qi Qi Tang: Qi Qi Tang added with Yuanzhi (Polygalae Radix), Zhigancao (Prepared Licorice Root, each 5 fen), Fushen (Poria with Pine Root), Changpu (Acori Tatarinowii Rhizoma, each 1 qian 5 fen), Jiang (Fresh Ginger), Zao (Jujubae Fructus).
[Parasite Pain] Jianhong Wan: Ezhu (Curcumae Longae Rhizoma), Sanleng (Sparganii Rhizoma), Xionghuang (Realgar), Muxiang (Aucklandiae Radix), Binglang (Arecae Semen), Ganqi (Drynariae Rhizoma / Euphorbiae Kansui? Note: Ganqi usually Drynaria, but in parasitic context often implies specific herb, here kept as Ganqi), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Guanzhong (Cyrtomii Rhizoma). Paste pills, taken with Rice Decoction.
[Roundworm Pain] Wumei Wan: See Vol. 3, Vomiting section.
[Roundworm Pain] Miaoying Wan: See Vol. 3, Accumulation section.
[Zhu Pain (Infectious)] Suhexiang Wan: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Harmonizing Stomach] Xiaojianzhong Tang: See Vol. 2, Epistaxis section, remove Huangqin (Scutellariae Radix).
[Cold Vomiting] Dajianzhong Tang: See Vol. 3, Accumulation section.
[Qi Deficiency] Shenzhu Tang: Renshen (Ginseng Radix), Zhu (Baizhu, Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Jiang (Fresh Ginger), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Cao (Licorice Root), Doukou (Cardamomi Fructus), Sharen (Amomum Fruit), Dingxiang (Caryophylli Flos, each 1 qian), Jiang (Fresh Ginger, 3 slices). Adding Chao Bangfen (Calcined Concha Mercenariae, 2 qian) is especially good.
[Qi Excess] Zhiyu Wan: Shanzhi (Gardeniae Fructus, 1 liang 5 qian), Wuyu (Evodiae Fructus), Xiangfu (Cyperi Rhizoma, each 2 qian 5 fen). Taken with Fresh Ginger Decoction.
[Heart Abscess] Liangxue Yin: Jingjie (Schizonepetae Spica), Zhi (Bai Zhi, Angelicae Dahuricae Radix), Di (Sheng Dihuang, Rehmanniae Radix), Maidong (Ophiopogonis Radix), Shaoyao (Paeoniae Radix Alba), Zhi (Gardeniae Fructus), Qiao (Lianqiao, Forsythiae Fructus), Cao (Licorice Root), Mutong (Akebiae Caulis), Qumai (Dianthi Herba), Bohe (Menthae Haplocalycis Herba), Huafen (Trichosanthis Radix), Cheqianzi (Plantaginis Semen, each 8 fen), Xinjian (Jiedaxin, Junci Medulla, 10 strands), Zhuye (Bambusae Folium, 20 slices).
[Urine Obstruction] Qingxin San: Di (Sheng Dihuang, Rehmanniae Radix), Shaoyao (Paeoniae Radix Alba), Maidong (Ophiopogonis Radix), Cao (Licorice Root), Yuanzhi (Polygalae Radix), Chiling (Red Poria), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, each 1 qian), Jiang (Fresh Ginger, 3 slices), Zao (Jujubae Fructus, 2 pieces). Adding Huanglian (Coptidis Rhizoma) is especially good.
[Stool Obstruction] Liangge San: See Vol. 1, Wind Stroke section.
[Constipation] Neigu Qingxin San: Baikou (White Cardamom), Renshen (Ginseng Radix), Zhusha (Cinnabar), Chiling (Red Poria), Xionghuang (Realgar), Lvdou (Vigna Angularis Seed), Poxiao (Natrii Sulfas), Gancao (Licorice Root), Zaojiao (Gleditsiae Sinensis Fructus, each 1 qian), Bingpian (Borneolum Syntheticum), Shexiang (Moschus, each 1 fen). Take 1 qian per dose.
[Heart and Stomach Pain] Cangcu San: Shanzhi (Gardeniae Fructus, with skin fried, 49 pieces), Da Fu Zi (Large Prepared Aconite, 1 piece, processed, skin and umbilicus removed). Powdered, take 3 qian, decoct with 1 cup water and half cup wine to 70%, add a little salt and take. Adding Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma) is especially good.
[Heart Pain] Yutong San: Wulingzhi (Trogopterori Faeces), Yanhu (Corydalisis Rhizoma), Pengzhu (Curcumae Rhizoma), Liangjiang (Alpiniae Officinarum Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix). Equal parts powdered, take 2 qian, mixed with Vinegar Water.
[General Treatment] Heart and Head Pain Formula: Wumei (Mume Fructus, 3 pieces), Yuanzao (Jujubae Fructus, 3 pieces), Xingren (Prunus Armeniaca Seed, 7 pieces), Shexiang (Moschus, one character). Pound into paste, decoct with one cup yellow wine, take warm.