肝脉搏坚而长,当病堕若搏,因血在胁下,令人喘逆。寸口脉弦,胁痛拘急,双弦者,两胁痛。肝脉沉
之而急,浮之亦然,胁痛支满,引小腹痛,小便难,得之有所堕坠。脉沉涩,气郁胸胁痛,宜作郁治。
〔肝郁〕清肝汤 白芍(钱半) 当归 川芎(各一钱) 山栀 丹皮(各四分) 柴胡(八分)
〔肝郁〕小龙荟丸 龙胆草 芦荟 归 芎 栀 连 大黄 木香 麝香 粥丸,姜汤下。
〔肝瘀〕复元活血汤 见二卷吐血。
〔痰饮〕控涎丹 见二卷痰饮。
〔痰痛〕二陈汤 夏 陈 苓 草
〔痰痛〕白芥子汤 白芥子 木鳖子 没药 桂心 木香 等分为末,每一钱煎。
〔食积〕消食丸 楂 曲 青 陈 麦芽 莱菔子 香附 阿魏
〔肝邪〕小柴胡汤 见一卷温。
〔肝虚〕补肝散 地 芍 归 芎 羌 防
〔怒伤〕香附汤 香附 归 芍 柴胡 青皮
〔郁伤〕逍遥散 见一卷火。
〔和营〕当归桂枝汤 归 桂 芍 草 姜 枣
〔滋液〕三才汤 天冬 熟地 人参
〔熄风〕复脉汤 见一卷中风。
〔通络〕旋复花汤 旋复 新绛 葱
〔外贴〕琥珀膏 见三卷积聚。
〔肝火〕当归龙荟丸 见一卷火。
〔肝虚〕四物汤 地 芍 归 芎
〔右胁〕推气散 片姜黄 枳壳 桂心(各五钱) 炙草(二钱) 每服三钱,姜汤调下。
〔左胁〕芎枳散 川芎 枳实(各五钱) 炙草(二钱) 每服三钱,姜汤调下。
肝脉搏动坚实而长,应当患有坠落伤或击打伤,因为血液瘀积在胁下,导致人出现气喘、气逆的症状。寸口脉呈弦象,主胁痛且拘挛紧急;若双侧脉象均呈弦象,则两胁皆痛。肝脉沉取时急迫,浮取时亦然,表现为胁痛并伴有胀满感,疼痛牵引至小腹,小便困难,这些症状是由于曾经遭受过坠落损伤所致。脉象沉涩,提示气机郁滞于胸胁引起疼痛,治疗时应按照气郁证来处理。
〔肝郁〕清肝汤:白芍(一钱半),当归、川芎(各一钱),山栀、丹皮(各四分),柴胡(八分)。
〔肝郁〕小龙荟丸:龙胆草、芦荟、当归、川芎、山栀、黄连、大黄、木香、麝香,用米粥制成丸剂,生姜汤送服。
〔肝瘀〕复元活血汤:详见第二卷吐血篇。
〔痰饮〕控涎丹:详见第二卷痰饮篇。
〔痰痛〕二陈汤:半夏、陈皮、茯苓、甘草。
〔痰痛〕白芥子汤:白芥子、木鳖子、没药、桂心、木香,等分为末,每次取一钱煎服。
〔食积〕消食丸:山楂、神曲、青皮、陈皮、麦芽、莱菔子、香附、阿魏。
〔肝邪〕小柴胡汤:详见第一卷温病篇。
〔肝虚〕补肝散:地黄、白芍、当归、川芎、羌活、防风。
〔怒伤〕香附汤:香附、当归、白芍、柴胡、青皮。
〔郁伤〕逍遥散:详见第一卷火证篇。
〔和营〕当归桂枝汤:当归、桂枝、白芍、甘草、生姜、大枣。
〔滋液〕三才汤:天冬、熟地黄、人参。
〔熄风〕复脉汤:详见第一卷中风篇。
〔通络〕旋复花汤:旋复花、新绛、葱白。
〔外贴〕琥珀膏:详见第三卷积聚篇。
〔肝火〕当归龙荟丸:详见第一卷火证篇。
〔肝虚〕四物汤:地黄、白芍、当归、川芎。
〔右胁痛〕推气散:片姜黄、枳壳、桂心(各五钱),炙甘草(二钱),每次服用三钱,用生姜汤调服。
〔左胁痛〕芎枳散:川芎、枳实(各五钱),炙甘草(二钱),每次服用三钱,用生姜汤调服。
If the Liver pulse is firm and long, it indicates injury from falling or striking, with blood stasis in the hypochondrium causing panting and rebellious Qi. A wiry pulse at the Cun Kou (inch position) indicates hypochondriac pain with stiffness and urgency; if both sides are wiry, there is pain in both hypochondria. If the Liver pulse is rapid when pressed deeply and also when lightly palpated, it manifests as hypochondriac pain with distension, radiating to the lower abdomen, accompanied by difficult urination, resulting from previous falls or injuries. A deep and choppy pulse suggests Qi stagnation in the chest and hypochondrium causing pain, which should be treated as Qi stagnation.
[Liver Qi Stagnation] Qinggan Tang (Clear the Liver Decoction): Baishao (Radix Paeoniae Alba, 1.5 qian), Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Chuanxiong (Rhizoma Chuanxiong) (each 1 qian), Shanzhi (Fructus Gardeniae), Danpi (Cortex Moutan) (each 4 fen), Chaihu (Radix Bupleuri, 8 fen).
[Liver Qi Stagnation] Xiaolonghui Wan (Minor Dragon Gallbladder Pill): Longdancao (Radix Gentianae), Lvhui (Aloe), Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Xiongxiong (Rhizoma Chuanxiong), Zhizi (Fructus Gardeniae), Lianlian (Rhizoma Coptidis), Dahuang (Radix et Rhizoma Rhei), Muxiang (Radix Aucklandiae), Shexiang (Moschus); made into pills with rice porridge, taken with Ginger Decoction.
[Liver Blood Stasis] Fuyuan Huoxue Tang (Restore Vitality and Invigorate Blood Decoction): See Volume II, Hematemesis section.
[Phlegm-Fluid Retention] Kongxian Dan (Control Phlegm-Fluid Pellet): See Volume II, Phlegm-Fluid Retention section.
[Phlegm Pain] Erchen Tang (Two-Aged Decoction): Banxia (Rhizoma Pinelliae Preparatum), Chenpi (Pericarpium Citri Reticulatae), Fuling (Poria), Gancao (Radix Glycyrrhizae).
[Phlegm Pain] Baijiezi Tang (White Mustard Seed Decoction): Baijiezi (Semen Sinapis Albæ), Mubiezi (Semen Strychnos), Moyao (Resina Myrrhae), Guixin (Cortex Cinnamomi), Muxiang (Radix Aucklandiae); ground into powder equally, decoct 1 qian per dose.
[Food Stagnation] Xiaoshi Wan (Digest Food Pill): Zhaxiao (Fructus Crataegi), Qu (Massa Medicata Fermentata), Qingpi (Pericarpium Citri Reticulatae Viride), Chenpi (Pericarpium Citri Reticulatae), Maiya (Fructus Hordei Germinatus), Laifuzi (Semen Raphani), Xiangfu (Rhizoma Cyperi), Awèi (Resina Asafetidae).
[Liver Pathogenic Factor] Xiao Chaihu Tang (Minor Bupleurum Decoction): See Volume I, Warm Disease section.
[Liver Deficiency] Bugan San (Tonify Liver Powder): Dihuang (Radix Rehmanniae Preparata), Shaoyao (Radix Paeoniae Alba), Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Chuanxiong (Rhizoma Chuanxiong), Qianghuo (Radix Notopterygii), Fangfeng (Radix Saposhnikoviae).
[Anger Injury] Xiangfu Tang (Cyperi Decoction): Xiangfu (Rhizoma Cyperi), Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Shaoyao (Radix Paeoniae Alba), Chaihu (Radix Bupleuri), Qingpi (Pericarpium Citri Reticulatae Viride).
[Stagnation Injury] Xiaoyao San (Free Wanderer Powder): See Volume I, Fire Syndrome section.
[Nourish Ying [Nutritive Qi]] Danggui Guizhi Tang (Angelica and Cinnamon Twig Decoction): Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Guizhi (Ramulus Cinnamomi), Shaoyao (Radix Paeoniae Alba), Gancao (Radix Glycyrrhizae), Shengjiang (Rhizoma Zingiberis Recens), Dazao (Fructus Jujubae).
[Nourish Fluids] Santang Tang (Three Talents Decoction): Tiandong (Herba Asparagi), Shudi (Radix Rehmanniae Preparata), Renshen (Radix Ginseng).
[Extinguish Wind] Fumai Tang (Restore Pulse Decoction): See Volume I, Stroke section.
[Unblock Collaterals] Xuanfuhua Tang (Inula Flower Decoction): Xuanfu (Flos Inulae), Xinjiang (New Crimson Silk/Dye), Congbai (Bulbus Allii Fistulosi).
[External Application] Hupo Gao (Amber Plaster): See Volume III, Accumulation-Mass section.
[Liver Fire] Danggui Longhui Wan (Angelica and Aloe Pill): See Volume I, Fire Syndrome section.
[Liver Deficiency] Siwu Tang (Four Substances Decoction): Dihuang (Radix Rehmanniae Preparata), Shaoyao (Radix Paeoniae Alba), Danggui (Radix Angelicae Sinensis), Chuanxiong (Rhizoma Chuanxiong).
[Right Hypochondrium Pain] Tuiqi San (Push Qi Powder): Pian Jianghuang (Tuber Curcumae Longae), Zhike (Fructus Aurantii), Guixin (Cortex Cinnamomi) (each 5 qian), Zhigancao (Radix Glycyrrhizae Preparata, 2 qian); take 3 qian per dose, mixed with Ginger Decoction.
[Left Hypochondrium Pain] Xiongji San (Chuanxiong and Immature Orange Powder): Chuanxiong (Rhizoma Chuanxiong), Zhishi (Fructus Aurantii Immaturus) (each 5 qian), Zhigancao (Radix Glycyrrhizae Preparata, 2 qian); take 3 qian per dose, mixed with Ginger Decoction.