豆蔻散 治虚寒而渴(本条)
白术散 治虚热而渴(渴)
《圣惠》治渴不止。
笋箨 扁豆藤(各半两) 人参(一两)
上细锉。分六服,每水一小盏,煎五分,不时,量分,稍热服。
〔张涣〕三和散 治吐利,津液燥少。
白茯苓(一两) 乌梅肉(炒干) 干木瓜
各等分,为细末。一钱,水一小盏,煎五分,温,时时服。
治霍乱烦渴。香豆散
藿香 肉豆蔻(各一两) 白扁豆 人参(各半两) 甘草(炙,一分)
为末。每一钱,水八分盏,姜二片,煎四分,温服。
〔丁时发〕人参散 治虚热及吐利烦渴疏转后服。
人参 茯苓 桔梗 干葛(各半两) 生犀角 甘草(炙。各一分)
上为末。每服一钱,水一中盏,灯心煎五分。烦渴,入新竹叶,量服。
《圣惠》儿冷热不调,乳哺不节,使阴阳清浊之气相干,而变乱肠胃间,则成霍
乱。而心腹痛者,冷气与真气相击,或上攻心,下攻腹,故痛。
《外台》疗霍乱心腹刺痛,吐利。
茯苓 桔梗 人参(各六分) 白术(五分) 甘草(炙) 浓朴(炙。各四分)
上切片。用水二升,煮六合,温服。
人参散 治霍乱心腹痛不食。
人参 白术 芎 草豆蔻 浓朴(姜炙) 当归(炒) 陈皮(去白) 丁香 桂心(各一分)
上,捣罗为散。不时姜枣米饮调半钱,量服。
治霍乱乳食不消,腹心满痛。
诃梨勒皮(半两) 木香 当归(炒) 白术 藿香 陈皮(去白。各一分)
为细末。不时姜汤调半钱,量服。
肉豆蔻散 治霍乱吐泻腹痛。
肉豆蔻 桂心(各一分) 人参(去芦) 甘草(炙。各半两)
上为粗末。每服一钱,水一小盏,姜少许,煎五分,不时量儿大小分减温服。
《太平圣惠方》中记载的治疗口渴不止的方法。
笋箨(竹笋的外壳)、扁豆藤(各半两)、人参(一两)。
将上述药材细细切碎。分为六次服用,每次用水一小盏,煎煮至剩余五分水量,不拘时间,根据情况分次稍加热后服用。
〔张涣〕三和散:治疗呕吐腹泻导致津液干燥减少。
白茯苓(一两)、乌梅肉(炒干)、干木瓜。
以上药材各等分,研成细末。每次取一钱,用水一小盏,煎煮至剩余五分水量,温服,经常少量服用。
治疗霍乱引起的烦躁口渴。香豆散。
藿香、肉豆蔻(各一两)、白扁豆、人参(各半两)、甘草(炙,一分)。
研成细末。每次取一钱,用水八分盏,加生姜两片,煎煮至剩余四分水量,温服。
〔丁时发〕人参散:治疗虚热以及呕吐腹泻后的烦躁口渴,需在疏转(通利)之后服用。
人参、茯苓、桔梗、干葛(各半两)、生犀角、甘草(炙,各一分)。
以上药材研成细末。每次服用一钱,用水一中盏,加灯心草煎煮至剩余五分水量。若出现烦躁口渴,加入新鲜竹叶,酌情服用。
《太平圣惠方》认为小儿冷热不调,哺乳无节制,导致阴阳清浊之气相互干扰,扰乱肠胃之间,从而形成霍乱。而心腹痛的原因,是冷气与真气相互搏击,或者向上攻冲心脏,向下攻冲腹部,因此产生疼痛。
《外台秘要》治疗霍乱引起的心腹刺痛及呕吐腹泻。
茯苓、桔梗、人参(各六分)、白术(五分)、甘草(炙)、浓朴(炙,各四分)。
以上药材切成片。用水二升,煮取六合药液,温服。
人参散:治疗霍乱引起的心腹痛且不能进食。
人参、白术、芎(川芎)、草豆蔻、浓朴(姜炙)、当归(炒)、陈皮(去白)、丁香、桂心(各一分)。
以上药材捣碎过筛制成散剂。不拘时间,用姜枣米饮调服半钱,酌情服用。
治疗霍乱导致乳食不消化,腹部和心胸胀满疼痛。
诃梨勒皮(半两)、木香、当归(炒)、白术、藿香、陈皮(去白,各一分)。
研成细末。不拘时间,用姜汤调服半钱,酌情服用。
肉豆蔻散:治疗霍乱引起的呕吐、腹泻及腹痛。
肉豆蔻、桂心(各一分)、人参(去芦头)、甘草(炙,各半两)。
以上药材制成粗末。每次服用一钱,用水一小盏,加少许生姜,煎煮至剩余五分水量,不拘时间,根据患儿大小减量温服。
Doukou San (Cardamom Powder): Treats thirst caused by deficiency-cold (this clause).
Baizhu San (Atractylodes Macrocephala Powder): Treats thirst caused by deficiency-heat (manifesting as thirst).
Recorded in *Taiping Shenghui Fang* (Holy惠民 Formulas of the Taiping Era) for treating persistent, unceasing thirst.
Sun tuo (Bamboo shoot husk), Biandou teng (Vigna angularis vine) (each 0.5 liang), Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) (1 liang).
Finely chop the above herbs. Divide into six doses. For each dose, use one small cup of water, decoct until five-fifths remains. Take at any time, according to circumstances, slightly warmed.
[Zhang Huan] Sanhe San (Three-Harmonies Powder): Treats vomiting and diarrhea leading to dryness and scarcity of body fluids.
Fuling (Poria), Wumei rou (Dried Prunus mume flesh, stir-fried until dry), Gan mugua (Dried Chaenomeles speciosa fruit).
All in equal proportions, grind into a fine powder. Take one qian, with one small cup of water, decoct until five-fifths remains. Take warm, frequently in small amounts.
Treats restlessness and thirst caused by Huoluan (Cholera-like syndrome). Xiangdou San (Agastache and Cardamom Powder).
Huoxiang (Patchouli Herba), Roudoukou (Nutmeg Arillus), Baibiandou (White Hyacinth Bean), Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) (each 0.5 liang), Gancao (Licorice Root, honey-fried) (1 fen).
Grind into a powder. Take one qian, with eight-tenths of a cup of water, add two slices of fresh ginger, decoct until four-fifths remains. Take warm.
[Ding Shifa] Renshen San (Ginseng Powder): Treats deficiency-heat and restlessness/thirst following vomiting and diarrhea; take after promoting bowel movement/drainage.
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Fuling (Poria), Jiegeng (Platycodon Root), Gange (Kudzu Root) (each 0.5 liang), Sheng xijiao (Fresh Rhinoceros Horn, substitute with Buffalo Horn in modern practice), Gancao (Licorice Root, honey-fried) (each 1 fen).
Grind the above into a powder. Take one qian per dose, with one medium cup of water, decoct with Dengxincao (Juncus effusus stem) until five-fifths remains. If restlessness and thirst occur, add fresh Zhuxinye (Bamboo Leaf), take according to need.
*Taiping Shenghui Fang* states that when infants have irregular cold and heat, and feeding is not regulated, the clear and turbid qi of yin and yang interfere with each other, disrupting the intestines and stomach, resulting in Huoluan (Cholera-like syndrome). The cause of heart and abdominal pain is cold qi striking against true qi, or attacking upward to the heart and downward to the abdomen, thus causing pain.
*Waitai Miyao* (Essential Prescriptions Worth a Thousand Gold for Emergencies) treats heart and abdominal stabbing pain, vomiting, and diarrhea caused by Huoluan.
Fuling (Poria), Jiegeng (Platycodon Root), Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) (each 6 fen), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome) (5 fen), Gancao (Licorice Root, honey-fried), Houpo (Magnolia Bark, honey-fried) (each 4 fen).
Slice the above herbs. Use two sheng of water, boil to obtain six he of liquid. Take warm.
Renshen San (Ginseng Powder): Treats Huoluan with heart and abdominal pain and anorexia.
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Xiong (Ligusticum Chuanxiong Rhizome), Caodoukou (Black Cardamom Seed), Houpo (Magnolia Bark, ginger-fried), Danggui (Angelica Sinensis Root, stir-fried), Chenpi (Citrus Reticulata Peel, white part removed), Dingxiang (Caryophylli Flos), Guixin (Cinnamon Twig) (each 1 fen).
Pulverize and sieve the above into a powder. At any time, mix half a qian with Jiangzao Mi Yin (Ginger, Jujube, and Rice Decoction), take according to need.
Treats indigestion of milk and food due to Huoluan, with fullness and pain in the abdomen and chest/heart.
Helile pi (Pericarpium Terminalia Chebulae) (0.5 liang), Muxiang (Aucklandiae Radix), Danggui (Angelica Sinensis Root, stir-fried), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Huoxiang (Patchouli Herba), Chenpi (Citrus Reticulata Peel, white part removed) (each 1 fen).
Grind into a fine powder. At any time, mix half a qian with Jiang Tang (Ginger Decoction), take according to need.
Roudoukou San (Nutmeg Powder): Treats vomiting, diarrhea, and abdominal pain caused by Huoluan.
Roudoukou (Nutmeg Arillus), Guixin (Cinnamon Twig) (each 1 fen), Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma, remove rhizome base), Gancao (Licorice Root, honey-fried) (each 0.5 liang).
Make into coarse powder from the above. Take one qian per dose, with one small cup of water, add a little fresh ginger, decoct until five-fifths remains. Take warm at any time, adjusting the dose according to the child's age and size.