急惊者。内热痰壅。腹胀便闭。脉数有力。法当驱风豁痰清火为主。宜用荆芥。防风。薄荷
。前胡。桔梗。杏仁。粘子。僵蚕。蝎梢。黄芩。知母。栀子。木通之类。慢惊者。脾胃损
伤。中气不足,其脉沉迟无力。宜用醒脾饮加减。或六君子汤。
加全蝎。姜蚤之类。牛黄镇惊丸亦可用。虚寒甚者。附子理中汤。
醒脾饮 治慢脾神效。
人参 白术(炒) 茯苓 广皮 半夏 木香 天麻 胆星 藿香
加姜枣陈米
六君子汤
人参 焦术 茯苓 广皮 炙草 法夏
附子理中汤(见前)
麻后眼如红肿赤胀是风火上攻。宜用防风。荆芥。桔梗。黄芩。桑皮。地骨皮。生地。丹皮
。甘菊。栀子。连翘。甘草。蝉蜕。决明等药。如有星障。加木贼。蒺藜。杏仁。羚羊。青
葙子。蔓荆子。谷精草。密蒙花之类。红肿突出者。用川连。石膏。大黄以泻之。目生翳障
者
。宜用清热退翳汤。或羚羊角散。或通神散。密蒙散。加减治之。如双目畏明。由水亏也
。宜用六味地黄丸。加甘菊。当归。石决明之类。若小儿兼面青骨瘦者。宜服健脾肥儿丸
。如眼皮外翻。以泻黄散加 草。服之即愈。
清热退翳汤
栀子 胡连 木贼 赤芍 生地
羚羊 胆草 柴胡 蝉蜕 甘草
甘菊 蒺藜(生) 灯心
羚羊角散
羚羊 黄芩 草决明 车前子
升麻 防风 黄 大黄
通神散
白菊花 绿豆皮 谷精草(各一两去根梗)
加蒙花甘草亦名菊花散。共为末。每服一二钱。
密蒙散
蒙花 青箱子 决明子 车前子(各一钱)
共为末。羊肝一片。破开。掺药在内合好。湿纸裹煨热食之。
泻黄散
石膏(煨五钱) 栀子仁(生一两) 生甘草(三两)
防风(二两酒微和炒) 枳壳(三钱炒) 草(四两酒蒸晒)
共研细末。壮人每服三钱。弱人一钱。小儿七八分。白滚汤下。
肥儿丸
人参(二钱五分) 焦术(五钱) 茯苓(三钱) 黄连(二钱五分)
胡连(五钱) 使君子肉(四钱) 神曲
麦芽 楂肉(各三钱五分) 炙草(一钱五分) 芦荟(二钱五分煨)
共为末。黄米糊丸。如黍米大。每服二三十粒。米汤下。
急惊风,是由于体内热盛、痰浊壅滞所致。症状表现为腹部胀满、大便闭塞不通,脉象数而有力。治疗法则应当以驱散风邪、豁除痰浊、清泻火热为主。适宜使用的药物包括:荆芥、防风、薄荷、前胡、桔梗、杏仁、粘子(王不留行或菟丝子等,此处指代祛风化痰药)、僵蚕、蝎梢(全蝎尾部)、黄芩、知母、栀子、木通等。
慢惊风,则是由于脾胃受损、中气不足所致,其脉象沉迟且无力。适宜使用醒脾饮进行加减治疗,或者使用六君子汤,加入全蝎、姜蚤(生姜与蝉蜕/或指代温中祛风之品)等药物。牛黄镇惊丸也可以使用。若虚寒症状严重者,可使用附子理中汤。
醒脾饮治疗慢脾风具有显著疗效。
配方组成:人参、白术(炒制)、茯苓、广皮(陈皮)、半夏、木香、天麻、胆星(天南星制)、藿香。
服用时加生姜、大枣、陈米同煮。
六君子汤
配方组成:人参、焦白术、茯苓、广皮(陈皮)、炙甘草、法半夏。
附子理中汤(见前文)。
麻疹后眼睛出现红肿赤胀,这是风火之邪上攻头部所致。适宜使用防风、荆芥、桔梗、黄芩、桑白皮、地骨皮、生地黄、牡丹皮、甘菊花、栀子、连翘、甘草、蝉蜕、决明子等药物。如果伴有星障(角膜云翳或斑点),可加入木贼、蒺藜、杏仁、羚羊角、青葙子、蔓荆子、谷精草、密蒙花等药物。如果红肿突出明显,可用黄连、石膏、大黄来泻火通便。眼睛生出翳障的,适宜使用清热退翳汤,或者羚羊角散、通神散、密蒙散,根据情况进行加减治疗。如果双目畏光,这是由于肾水亏虚所致。适宜使用六味地黄丸,加入甘菊花、当归、石决明等药物。如果小儿兼见面色发青、骨骼消瘦者,适宜服用健脾肥儿丸。如果眼皮外翻,可用泻黄散加入甘草,服用后即可痊愈。
清热退翳汤
配方组成:栀子、胡黄连、木贼、赤芍、生地黄、羚羊角、龙胆草、柴胡、蝉蜕、甘草、甘菊花、蒺藜(生用)、灯心草。
羚羊角散
配方组成:羚羊角、黄芩、草决明(决明子)、车前子、升麻、防风、黄芪、大黄。
通神散
配方组成:白菊花、绿豆皮、谷精草(各一两,去根梗)。
另加密蒙花、甘草,此方又名菊花散。将上述药物共研为细末,每次服用一二钱,用开水送服。
密蒙散
配方组成:密蒙花、青葙子、决明子、车前子(各一钱)。
将上述药物共研为细末,取羊肝一片,剖开,将药粉掺入肝内,合好,用湿纸包裹,煨熟后食用。
泻黄散
配方组成:石膏(煨制五钱)、栀子仁(生用一两)、生甘草(三两)、防风(二两,酒微炒)、枳壳(三钱,炒制)、甘草(四两,酒蒸晒制,注:原文此处“草”疑为甘草重复或特定炮制甘草,依常规泻黄散应为甘草,但原文列有两次甘草相关描述,此处按原文提取实体,实际组方通常甘草为一味,此处依原文列出所有药材名)。
*注:原文中“草(四两酒蒸晒)”在泻黄散条目下单独列出,结合经典泻黄散组成,通常为防风、栀子、石膏、甘草、藿香。此处原文可能有误或特指某种变方,但作为翻译任务,仅忠实转述原文出现的药材。*
将上述药物共研为细末,体质强壮者每次服用三钱,体弱者服用一钱,小儿服用七八分,用白开水送服。
肥儿丸
配方组成:人参(二钱五分)、焦白术(五钱)、茯苓(三钱)、黄连(二钱五分)、胡黄连(五钱)、使君子肉(四钱)、神曲、麦芽、山楂肉(各三钱五分)、炙甘草(一钱五分)、芦荟(二钱五分,煨制)。
将上述药物共研为细末,用黄米糊制作成丸剂,大小如黍米。每次服用二三十粒,用米汤送服。
Acute convulsion (Ji Jing) is caused by internal heat and phlegm obstruction. Symptoms include abdominal distension, constipation, and a rapid, forceful pulse. The treatment principle should focus on dispelling wind, resolving phlegm, and clearing fire. Suitable herbs include: Jingjie (Schizonepetae Spica), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Bohe (Menthae Haplocalycis Herba), Qianhu (Peucedani Radix), Jiegeng (Platycodonis Radix), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Nianzi (Bastard Caper Seed or similar), Jiangcan (Bombyx Batryticatus), Xieshao (Scorpio tail part), Huangqin (Scutellariae Radix), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Zhizi (Gardeniae Fructus), Mutong (Akebiae Caulis), etc.
Chronic convulsion (Man Jing) results from damage to the spleen and stomach and deficiency of middle qi. The pulse is deep, slow, and weak. It is suitable to use Xingpi Yin (Spleen-Awakening Decoction) with modifications, or Liujunzi Tang (Six Gentlemen Decoction), added with Quanxie (Scorpio) and Jiangzao (Ginger and Cicada Slough or similar warming agents). Niuhuang Zhenjing Wan (Calculus Bovis Convulsion-Calming Pill) can also be used. In cases of severe deficiency-cold, Fuzi Lizhong Tang (Aconite Regulate-the-Middle Decoction) should be used.
Xingpi Yin is highly effective for treating Man Pi Feng (Chronic Spleen Wind).
Ingredients: Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, stir-fried), Fuling (Poria), Guangpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma Preparatum), Muxiang (Aucklandiae Radix), Tianma (Gastrodiae Rhizoma), Danning (Arisaematis Cum Bile), Huoxiang (Agastaches Herba).
Add Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Fresh), Dazao (Jujubae Fructus), and Chenmi (aged rice) for decoction.
Liujunzi Tang (Six Gentlemen Decoction)
Ingredients: Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Jiaozhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, charred), Fuling (Poria), Guangpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Preparatum with honey), Faxia (Pinelliae Rhizoma Preparatum).
Fuzi Lizhong Tang (Aconite Regulate-the-Middle Decoction) (See previous section).
After measles, if the eyes appear red, swollen, and distended, it is due to wind-fire pathogenic factors attacking upwards. Suitable herbs include: Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Jingjie (Schizonepetae Spica), Jiegeng (Platycodonis Radix), Huangqin (Scutellariae Radix), Sangbai pi (Mori Cortex), Digupi (Lycii Cortex), Shengdi (Rehmanniae Radix), Danpi (Moutan Cortex), Ganju (Chrysanthemi Flos), Zhizi (Gardeniae Fructus), Lianqiao (Forsythiae Fructus), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Chantui (Cicadae Periostracum), Juemingzi (Cassiae Semen), etc. If star-shaped nebulae (corneal opacities) are present, add Muzei (Equiseti Herba), Jili (Tribuli Fructus), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Lingyangjiao (Saigae Tataricae Cornu), Qingxiangzi (Celosiae Semen), Manjingzi (Vittaginis Fructus), Gujingcao (Gymnosporiae Herba), Mimenghua (Glochidionis Flos), etc. If redness and swelling are prominent, use Chuanlian (Coptidis Rhizoma), Shigao (Gypsum Fibrosum), and Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma) to purge heat. For eye nebulae, use Qingre Tuiyi Tang (Heat-Clearing Nebula-Dispelling Decoction), or Lingyangjiao San (Saiga Horn Powder), Tongshen San (Spirit-Passing Powder), or Mimeng San (Mimeng Flower Powder), modified according to the condition. If the eyes are sensitive to light, it is due to kidney water deficiency. Use Liuwei Dihuang Wan (Six-Ingredient Rehmannia Pill), added with Ganju (Chrysanthemi Flos), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), and Shijueming (Haliotidis Concha). If the child also presents with a greenish complexion and emaciation, use Jianpi Fei'er Wan (Spleen-Strengthening Child-Fattening Pill). If the eyelids are everted, use Xiexiang San (Spleen-Purging Powder) added with Gancao (Licorice Root); taking it will lead to recovery.
Qingre Tuiyi Tang (Heat-Clearing Nebula-Dispelling Decoction)
Ingredients: Zhizi (Gardeniae Fructus), Hulian (Coptidis Rhizoma / Picrorhizae Rhizoma - context suggests Hulian as Picrorhiza in some formulas, but here likely Coptis or Picrorhiza, WHO term for Hulian is usually Picrorhizae Rhizoma), Muzei (Equiseti Herba), Chishao (Paeoniae Radix Rubra), Shengdi (Rehmanniae Radix), Lingyang (Saigae Tataricae Cornu), Danshen (Gentianae Macrophyllae Radix - note: text says Dancao/Longdan? Text says "Dancao" which is Gentian root, often Longdan Cao), Chaihu (Bupleuri Radix), Chantui (Cicadae Periostracum), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Ganju (Chrysanthemi Flos), Jili (Tribuli Fructus, raw), Dengxin (Junci Medulla).
Lingyangjiao San (Saiga Horn Powder)
Ingredients: Lingyangjiao (Saigae Tataricae Cornu), Huangqin (Scutellariae Radix), Caojueming (Cassiae Semen), Cheqianzi (Plantaginis Semen), Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Huangqi (Astragali Radix), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma).
Tongshen San (Spirit-Passing Powder)
Ingredients: Baijuhua (Chrysanthemi Flos), Lvdoupi (Phaseoli Semen Cuticle), Gujingcao (Gymnosporiae Herba) (each 1 liang, remove roots and stems).
Add Mimenghua (Glochidionis Flos) and Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma); this formula is also called Juling San (Chrysanthemum Powder). Grind all into fine powder. Take 1-2 qian per dose, with warm water.
Mimeng San (Mimeng Flower Powder)
Ingredients: Menghua (Glochidionis Flos), Qingxiangzi (Celosiae Semen), Juemingzi (Cassiae Semen), Cheqianzi (Plantaginis Semen) (each 1 qian).
Grind all into fine powder. Take one slice of sheep liver, split it open, sprinkle the medicine inside, close it, wrap in wet paper, and bake until hot. Eat while warm.
Xiexiang San (Spleen-Purging Powder)
Ingredients: Shigao (Gypsum Fibrosum, baked 5 qian), Zhiren (Gardeniae Fructus, raw 1 liang), Shenggancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, raw 3 liang), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix, 2 liang, lightly stir-fried with wine), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus, 3 qian, stir-fried), Cao (Licorice Root?, 4 liang, steamed with wine and dried). *Note: The text lists "Cao" separately at the end, possibly implying a specific preparation or duplicate entry in the source.*
Grind all into fine powder. Strong adults take 3 qian per dose; weak persons take 1 qian; children take 0.7-0.8 fen. Take with plain boiled water.
Fei'er Wan (Child-Fattening Pill)
Ingredients: Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma, 2.5 qian), Jiaozhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, charred, 5 qian), Fuling (Poria, 3 qian), Huanglian (Coptidis Rhizoma, 2.5 qian), Hulian (Picrorhizae Rhizoma, 5 qian), Shijunzirou (Quisqualis Fructus Flesh, 4 qian), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Zharon (Crataegi Fructus, each 3.5 qian), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma prepared with honey, 1.5 qian), Lushui (Aloe, baked, 2.5 qian).
Grind all into fine powder. Make pills using yellow millet paste, size of millet seeds. Take 20-30 pills per dose, with rice soup.