论曰∶凡人在身感病无穷,而方药医疗有限,由此观之,设药方之篇,是以忮其大意,
岂能得之万一。聊举所全,以发后学,此篇凡有六十五章,总摄众病,善用心者,所以触类
长之,其救苦亦以博矣,临事处方,可得依之取诀也。
当归 秦艽 干姜 本 麻黄 葛根 前胡 知母 石苇 狗脊 萆 杜蘅 白薇
白芷 耳 女萎 桔梗 大戟 乌头 乌喙 附子 侧子 天雄 踯躅 茵芋 贯众
白芨 蒴 茹 鬼箭 磁石 石膏 天门冬 葳蕤 白术 菖蒲 泽泻 薯蓣 菊花
细辛 独活 升麻 庵 薏苡 巴戟天 松叶 松节 石南 蜀椒 莽草 防风 王不留
行芎 黄 杜若 辛夷 牡荆子 五加皮 木兰 枸杞 竹叶 浓朴 松实 秦皮
牡丹皮 防己 秦椒 女菀 泽兰 竹沥 山茱萸 吴茱萸 蒺藜子 曾青 石 代赭
白胶 阿胶 鹿茸 鹿角 鹿脂 鸡头 蔓荆 竹沥 肉苁蓉 防风 芎 景天 丹
参络石 千岁 汁 王不留行 山樱木汁 蛇床 漏芦 茜根 飞廉 石 桔梗 芫花
旋复花 附子 侧子 天雄 踯躅 茵芋 当归 秦艽 芍药 干姜 葛根 石龙芮 狗
脊萆 菝 败酱 耳 白藓 蠡实 青 大豆卷 石南 蜀椒 蔓荆 皂荚 天
门冬 白术 葳蕤 干地黄 菖蒲 泽泻 菊花 薯蓣 石斛 牛膝 细辛 柴胡
薏苡 车前子 柏子仁 菥 蒴 桂心 杜仲 干漆 五加皮 酸枣 枸杞 松子 桑
上寄生 续断 天名精
论述说:大凡人在身体上感受的疾病是无穷无尽的,而方药医疗的手段是有限的。由此看来,设立药方的篇章,是为了把握其大意,难道能完全掌握其中的万分之一吗?姑且列举所收集的内容,以启发后来的学者,这一篇共有六十五章,总括了各种疾病,善于用心的人,因此可以触类旁通、举一反三,其救济痛苦的方法也就广博了。遇到事情开具处方时,可以参考它来取得决断依据。
当归(Angelicae Sinensis Radix)、秦艽(Gentianae Macrophyllae Radix)、干姜(Zingiberis Rhizoma Dryum)、本(Ligustici Wallichii Radix)、麻黄(Ephedrae Herba)、葛根(Puerariae Lobatae Radix)、前胡(Peucedani Radix)、知母(Anemarrhenae Rhizoma)、石苇(Pyrrosiae Folium)、狗脊(Cibotii Rhizoma)、萆薢(Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma)、杜蘅(Asarum Sieboldii Miquel)、白薇(Cynanchi Atrati Radix)、白芷(Angelicae Dahuricae Radix)、耳(此处疑为“耳”或漏字,原文如此)、女萎(Akebiae Caulis)、桔梗(Platycodonis Radix)、大戟(Euphorbiae Pekinensis Radix)、乌头(Aconiti Radix)、乌喙(Aconiti Radix Lateralis Preparata)、附子(Aconiti Lateralis Radix Preparata)、侧子(Aconiti Radix Lateralis Preparata)、天雄(Aconiti Radix Preparata)、踯躅(Rhododendri Mollis Flos)、茵芋(Skimmiae Japonicae Fructus)、贯众(Cyrtomii Rhizoma)、白芨(Bletillae Rhizoma)、蒴藋(Saposhnikoviae Radix,注:原文“蒴 茹”疑为蒴藋或类似药材,依古籍习惯及上下文推测,此处保留原词意译或音译,但根据常见中药列表,“蒴”常指蒴藋,即防风别名,或指其他植物,此处暂按原文列出)、鬼箭(Eucommiae Cortex Cum Pterygiis)、磁石(Magnetitum)、石膏(Gypsum Fibrosum)、天门冬(Asparagi Radix)、葳蕤(Polygonati Odorati Rhizoma)、白术(Atractylodis Macrocephalae Rhizoma)、菖蒲(Acori Tatarinowii Rhizoma)、泽泻(Alismatis Rhizoma)、薯蓣(Dioscoreae Rhizoma)、菊花(Chrysanthemi Flos)、细辛(Asari Radix et Rhizoma)、独活(Angelicae Pubescentis Radix)、升麻(Cimicifugae Rhizoma)、庵摩勒(Terminalia Chebulae Fructus,原文“庵 薏苡”疑为庵摩勒与薏苡仁之误植或连写,依文意拆分)、薏苡(Coicis Semen)、巴戟天(Morindae Officinalis Radix)、松叶(Pinus Massoniana Needle)、松节(Pinus Massoniana Node)、石南(Gaultheriae Procumbens Leaf,或指柘木等,依古义)、蜀椒(Zanthoxyli Pericarpium)、莽草(Illicii Veri Fructus,有毒,慎用)、防风(Saposhnikoviae Radix)、王不留行(Vaccariae Semen)、芎藭(Ligustici Chuanxiong Rhizoma)、黄芩(Scutellariae Radix,原文“黄”后接“杜若”,疑漏字或指黄柏/黄芩,依常见配伍推测为黄芩或黄连,此处仅列原文“黄”)、杜若(Pollinii Rhizoma)、辛夷(Magnoliae Flos)、牡荆子(Viticis Negundo Fructus)、五加皮(Acanthopanacis Cortex)、木兰(Magnoliae Officinalis Cortex)、枸杞(Lycii Fructus)、竹叶(Phyllostachidis Folium)、浓朴(Magnoliae Officinalis Cortex)、松实(Pinus Seed)、秦皮(Fraxini Cortex)、牡丹皮(Moutan Cortex)、防己(Stephaniae Tetrandrae Radix)、秦椒(Zanthoxyli Bungeani Pericarpium)、女菀(Asteris Tatarinowii Radix)、泽兰(Lycopersici Herba)、竹沥(Bambusae Caulis Succus Expressus)、山茱萸(Corni Fructus)、吴茱萸(Evodiae Fructus)、蒺藜子(Tribuli Fructus)、曾青(Malachitum)、石代赭(Haematitum)。
白胶(Colla Asini Corii Preparata,即阿胶的一种形态)、阿胶(Colla Corii Asini)、鹿茸(Cornu Cervi Pantotrichum)、鹿角(Cornu Cervi)、鹿脂(Adeps Cervinus)、鸡头(Nelumbinis Semen)、蔓荆(Viticipis Fructus,即蔓荆子)、竹沥(Bambusae Caulis Succus Expressus)、肉苁蓉(Cistanches Herba)、防风(Saposhnikoviae Radix)、芎藭(Ligustici Chuanxiong Rhizoma)、景天(Sedum Acre Herba)、丹参(Salviae Miltiorrhizae Radix)、络石(Trachelospermi Caulis)、千岁汁(Ginseng Radix et Rhizoma Longevum,或指特定年份人参汁,此处依原文“千岁 汁”理解为高丽参或老参汁)、王不留行(Vaccariae Semen)、山樱木汁(Pruni Yedoensis Lignous Juice)、蛇床(Cnidii Fructus)、漏芦(Rhapontici Radix)、茜根(Rubiae Cordifoliae Radix)、飞廉(Cardui Thistle Herb,或指飞廉草)、石韦(Pyrrosiae Folium,重复出现)、桔梗(Platycodonis Radix)、芫花(Genkwa Flos)、旋复花(Inulae Flos)、附子(Aconiti Lateralis Radix Preparata)、侧子(Aconiti Radix Lateralis Preparata)、天雄(Aconiti Radix Preparata)、踯躅(Rhododendri Mollis Flos)、茵芋(Skimmiae Japonicae Fructus)、当归(Angelicae Sinensis Radix)、秦艽(Gentianae Macrophyllae Radix)、芍药(Paeoniae Radix)、干姜(Zingiberis Rhizoma Dryum)、葛根(Puerariae Lobatae Radix)、石龙芮(Ranunculi Japonici Herba)、狗脊(Cibotii Rhizoma)、萆薢(Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma)、菝葜(Smilacis Chinae Rhizoma)、败酱(Patriniae Herba)、耳(同上)、白鲜(Dictamni Cortex)、蠡实(Brunellae Fructus,即车前子,重复)、青黛(Indigo Naturalis,原文“青”可能指青黛或青蒿,结合语境多为染料或清热药,此处存疑,暂录)、大豆卷(Sojae Germinatus)、石南(Gaultheriae Procumbens Leaf)、蜀椒(Zanthoxyli Pericarpium)、蔓荆(Viticipis Fructus)、皂荚(Gleditsiae Fructus)、天门冬(Asparagi Radix)、白术(Atractylodis Macrocephalae Rhizoma)、葳蕤(Polygonati Odorati Rhizoma)、干地黄(Rehmanniae Radix Preparata)、菖蒲(Acori Tatarinowii Rhizoma)、泽泻(Alismatis Rhizoma)、菊花(Chrysanthemi Flos)、薯蓣(Dioscoreae Rhizoma)、石斛(Dendrobii Caulis)、牛膝(Achyranthis Bidentatae Radix)、细辛(Asari Radix et Rhizoma)、柴胡(Bupleuri Radix)、薏苡(Coicis Semen)、车前子(Plantaginis Semen)、柏子仁(Platycladi Semen)、菥蓂(Thlaspi Arvensis Herba)、蒴藋(Saposhnikoviae Radix)、桂心(Cinnamomi Ramulus Cortex)、杜仲(Eucommiae Cortex)、干漆(Resina Toxodons)、五加皮(Acanthopanacis Cortex)、酸枣(Ziziphi Spinosae Semen)、枸杞(Lycii Fructus)、松子(Pinus Seed)、桑上寄生(Taxilli Herba,即桑寄生)、续断(Dipsaci Radix)、天名精(Carpesii Herba)。
Commentary states: Generally, the diseases that humans contract in their bodies are infinite, whereas the methods of medical treatment with prescriptions and medicines are limited. From this perspective, establishing chapters on prescription formulas aims to grasp the general principles; how could one possibly master even a ten-thousandth part of it? I briefly list what has been collected to enlighten future students. This chapter contains sixty-five sections in total, covering various diseases. Those who apply themselves diligently can thus extend their knowledge by analogy, making their methods for alleviating suffering extensive and profound. When encountering situations requiring the formulation of prescriptions, one may refer to this text for guidance and decision-making.
Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Qinjiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Ganjiang (Zingiberis Rhizoma Dryum), Ben (Ligustici Wallichii Radix), Mahuang (Ephedrae Herba), Gegen (Puerariae Lobatae Radix), Qianhu (Peucedani Radix), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Shiwei (Pyrrosiae Folium), Gouji (Cibotii Rhizoma), Bibo (Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma), Duheng (Asarum Sieboldii Miquel), Baiwei (Cynanchi Atrati Radix), Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix), Er (Ear, likely a textual error or abbreviation), Nuwei (Akebiae Caulis), Jiegeng (Platycodonis Radix), Daji (Euphorbiae Pekinensis Radix), Wutou (Aconiti Radix), Wu Hui (Aconiti Radix Lateralis Preparata), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Preparata), Cizi (Aconiti Radix Lateralis Preparata), Tianxiong (Aconiti Radix Preparata), Zhizhu (Rhododendri Mollis Flos), Yinyu (Skimmiae Japonicae Fructus), Guanzhong (Cyrtomii Rhizoma), Baiji (Bletillae Rhizoma), Shuo (Shuo Ku, Saposhnikoviae Radix, alias for Fangfeng), Guijian (Eucommiae Cortex Cum Pterygiis), Cishi (Magnetitum), Shigao (Gypsum Fibrosum), Tianmendong (Asparagi Radix), Weirui (Polygonati Odorati Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Changpu (Acori Tatarinowii Rhizoma), Zexie (Alismatis Rhizoma), Shuyu (Dioscoreae Rhizoma), Juhua (Chrysanthemi Flos), Xixin (Asari Radix et Rhizoma), Duhuo (Angelicae Pubescentis Radix), Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Anmo Li (Terminalia Chebulae Fructus), Yiyi (Coicis Semen), Bajitian (Morindae Officinalis Radix), Songye (Pinus Massoniana Needle), Songjie (Pinus Massoniana Node), Shinan (Gaultheriae Procumbens Leaf), Shujiao (Zanthoxyli Pericarpium), Mangcao (Illicii Veri Fructus), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Wangbuliuxing (Vaccariae Semen), Xiongqiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Huang (Huang Qin, Scutellariae Radix, inferred contextually), Ruoruo (Pollinii Rhizoma), Xinyi (Magnoliae Flos), Mujingzi (Viticis Negundo Fructus), Wujia Pi (Acanthopanacis Cortex), Mulan (Magnoliae Officinalis Cortex), Gouqi (Lycii Fructus), Zhuye (Phyllostachidis Folium), Nongbo (Magnoliae Officinalis Cortex), Songshi (Pinus Seed), Qinpi (Fraxini Cortex), Mudan Pi (Moutan Cortex), Fangji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Qinjiao (Zanthoxyli Bungeani Pericarpium), Nuwan (Asteris Tatarinowii Radix), Zelan (Lycopersici Herba), Zhuli (Bambusae Caulis Succus Expressus), Shanzhuyu (Corni Fructus), Wuzhuyu (Evodiae Fructus), Jili Zi (Tribuli Fructus), Zengqing (Malachitum), Shidaihe (Haematitum).
Baijiao (Colla Asini Corii Preparata), Ejiao (Colla Corii Asini), Lurong (Cornu Cervi Pantotrichum), Lu Jiao (Cornu Cervi), Luzhi (Adeps Cervinus), Jitou (Nelumbinis Semen), Manjing (Viticipis Fructus), Zhuli (Bambusae Caulis Succus Expressus), Rouburong (Cistanches Herba), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Xiongqiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Jingtian (Sedum Acre Herba), Danshen (Salviae Miltiorrhizae Radix), Luoshi (Trachelospermi Caulis), Qiansui Zhi (Ginseng Radix et Rhizoma Longevum juice), Wangbuliuxing (Vaccariae Semen), Shanyingmu Zhi (Pruni Yedoensis Lignous Juice), Shechuang (Cnidii Fructus), Loulu (Rhapontici Radix), Qigen (Rubiae Cordifoliae Radix), Feilian (Cardui Thistle Herb), Shiwei (Pyrrosiae Folium), Jiegeng (Platycodonis Radix), Yuanhua (Genkwa Flos), Xuanjufang (Inulae Flos), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Preparata), Cizi (Aconiti Radix Lateralis Preparata), Tianxiong (Aconiti Radix Preparata), Zhizhu (Rhododendri Mollis Flos), Yinyu (Skimmiae Japonicae Fructus), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Qinjiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Shaoyao (Paeoniae Radix), Ganjiang (Zingiberis Rhizoma Dryum), Gegen (Puerariae Lobatae Radix), Shilongru (Ranunculi Japonici Herba), Gouji (Cibotii Rhizoma), Bibo (Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma), Babo (Smilacis Chinae Rhizoma), Baijiang (Patriniae Herba), Er (Ear), Baixian (Dictamni Cortex), Lishi (Brunellae Fructus), Qing (Qing Dai, Indigo Naturalis, inferred), Dayuan Doujuan (Sojae Germinatus), Shinan (Gaultheriae Procumbens Leaf), Shujiao (Zanthoxyli Pericarpium), Manjing (Viticipis Fructus), Zhaojiao (Gleditsiae Fructus), Tianmendong (Asparagi Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Weirui (Polygonati Odorati Rhizoma), Gan Dihuang (Rehmanniae Radix Preparata), Changpu (Acori Tatarinowii Rhizoma), Zexie (Alismatis Rhizoma), Juhua (Chrysanthemi Flos), Shuyu (Dioscoreae Rhizoma), Shihu (Dendrobii Caulis), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix), Xixin (Asari Radix et Rhizoma), Chaihu (Bupleuri Radix), Yiyi (Coicis Semen), Cheqianzi (Plantaginis Semen), Baiziren (Platycladi Semen), Xiying (Thlaspi Arvensis Herba), Shuo Ku (Saposhnikoviae Radix), Guixin (Cinnamomi Ramulus Cortex), Duzhong (Eucommiae Cortex), Ganxi (Resina Toxodons), Wujia Pi (Acanthopanacis Cortex), Suanzao (Ziziphi Spinosae Semen), Gouqi (Lycii Fructus), Songzi (Pinus Seed), Sangshang Jisheng (Taxilli Herba), Xuduan (Dipsaci Radix), Tianmingjing (Carpesii Herba).