(附论)
夫上气呕吐者。气上而不下。肺胃虚也。肺脉起于中焦。环循胃口。寒气乘于肺。则
上
气喘
气。
动于
方
紫苏子汤(出圣济总录)治上气呕吐。胸满喘息不利。
紫苏子 半夏(汤洗七次去滑焙) 五味子 桂(去粗皮) 青橘皮(汤洗去白焙) 杏
仁
(汤浸
盏半。
姜半
胡椒丸(出圣惠方)治肺胃有寒。上气呕吐。胸满不食。
胡椒 荜茇 白术 赤茯苓(去黑皮) 陈皮(汤去白焙) 甘草(炙锉) 紫菀(去
苗土各一两) 桂(去粗皮) 诃黎勒皮(煨去核) 人参 款冬花 干姜(炮各半两) 上
为末、炼蜜丸梧子
七气汤(出圣济总录)治上气。食则吐逆。
草豆蔻仁(去皮生) 人参 赤茯苓(去黑皮) 白术 大腹皮(和皮锉生) 诃黎勒
(煨去核各
服。不思食。入
诃黎勒汤(出圣惠方)治上气痰壅。呕吐喘促。
诃黎勒(煨去核二两) 半夏(汤洗七次去滑焙三分) 赤茯苓(去黑皮) 陈皮(汤
浸去白焙各
紫苏茎叶
擘破。同煎至
芫花散(出圣济总录)治上气呕吐不止。
芫花(一两醋炒) 肉豆蔻(去壳锉) 槟榔(锉各三枚) 上为散。每服一钱。煨葱
白一寸。温
半夏汤(出圣济总录)治上气呕吐逆不食。
半夏(汤洗七次去滑一两) 干桑叶(六两) 干姜(泡一分) 上粗捣筛。每服三钱。
生姜五片
半夏汤 治上气呕吐。不能下食。
半夏(汤洗去滑七次焙三分) 白术(半两) 人参(一两) 桂(去粗皮) 甘草
(炙锉) 陈皮(
服五钱。水一盏半。
厌气散 治上气呕逆。及疏利过多。虚气上攻。及短气少力。气噎闷。
木香 人参 白茯苓(去黑皮) 藿香叶 上为散。每服二钱。煎紫苏木瓜生姜汤送下。
或入
人参散 治上气呕吐。或胸中痰饮停积呕吐。
人参 白术(锉炒各二两) 白茯苓(去黑皮一两) 甘草(炙锉) 干姜(泡各半两)
粟米(一
治上气呕吐
用芥子二升。为末蜜丸。如梧子大。寅时井花水服下七丸。日二。亦可作散。空腹服之。
及
赤茯苓散 治上气呕吐。胁胸满闷。不思饮食。心中虚烦。
赤茯苓(一两) 陈皮(汤浸去白焙) 诃黎勒皮(各三分) 麦门冬(半两去心) 白
术(一两)
麸炒微黄) 上捣筛
枇杷叶散 治上气呕吐。心胸满闷。痰滞不能饮食。
枇杷叶(一两拭去毛炙微黄) 槟榔 赤茯苓(各一两) 高良姜(半两) 陈橘皮(一
两汤浸去
服五钱。水一大盏。生姜半分。煎至五分。去滓温服。不拘时。
橘皮散 治上气。呕吐不能食。
陈皮(一两汤浸去白焙) 紫苏子(微炒) 人参(一两去芦) 赤茯苓 柴胡(去芦
各一两) 杏
枣三枚。煎至
人参散 治上气。胃中烦热。痰壅吐逆。不能下食。
人参(一两去芦) 麦门冬(一两去心) 陈皮(汤浸去白焙) 黄 (锉) 紫苏茎
叶赤茯苓
为散。每服三钱。
白术丸 治上气。胃中不和。呕吐不能下食。虚弱无力。
白术 五味子 陈皮(汤浸去白焙半两) 人参(去芦一两) 桂心(一两) 白茯苓 沉
香(各
实(半两麸
三十丸。
下气止吐。
用 菜和鲫鱼作羹食之。多食发痔。
治哕气
以燕窠中草。烧令黑研。水服方寸匕。
治患
取罗勒汁服半合定。冬月用干者煮服之。
治哕气呕逆。
以仙人杖水煮服之。
上哕气
以柿蒂煮服之瘥。
治哕气
用古砖烧热。于患处熨之。三五度瘥。
(附论)
所谓上气呕吐,是指气机上逆而不能下行。其病机在于肺和胃的虚损。肺脉起始于中焦,环绕并经过胃的上口。当寒气侵袭肺部时,就会导致气喘、气逆等症状。
紫苏子汤(出自《圣济总录》),用于治疗上气呕吐。症状表现为胸中胀满、呼吸喘息不畅。
药物组成:紫苏子、半夏(用热水清洗七次以去除滑腻感,然后焙干)、五味子、桂枝(去除粗糙的外皮)、青橘皮(用热水清洗去除白色内瓤后焙干)、杏仁(用热水浸泡……[原文此处有缺漏]……生姜半[两/片]……)。
胡椒丸(出自《太平惠民和剂局方·圣惠方》),用于治疗肺胃有寒引起的上气呕吐。症状表现为胸中胀满、食欲不振。
药物组成:胡椒、荜茇、白术、赤茯苓(去除黑色外皮)、陈皮(用热水清洗去除白色内瓤后焙干)、甘草(炙烤后切碎)、紫菀(去除苗土,各一两)、桂枝(去除粗糙外皮)、诃黎勒皮(煨制后去核)、人参、款冬花、干姜(炮制,各半两)。将上述药材研为细末,用炼蜜制成梧桐子大小的药丸。
七气汤(出自《圣济总录》),用于治疗上气。症状表现为进食后呕吐逆出。
药物组成:草豆蔻仁(去皮生用)、人参、赤茯苓(去除黑色外皮)、白术、大腹皮(连皮切碎生用)、诃黎勒(煨制后去核,各[量缺失]……)。服用方法:若不想吃东西,可加入[某种辅料]……
诃黎勒汤(出自《太平惠民和剂局方·圣惠方》),用于治疗上气伴有痰液壅盛。症状表现为呕吐、呼吸急促。
药物组成:诃黎勒(煨制后去核,二两)、半夏(用热水清洗七次去除滑腻感后焙干,三分)、赤茯苓(去除黑色外皮)、陈皮(用热水浸泡去除白色内瓤后焙干,各[量缺失]……)。取紫苏茎叶,掰破,同煎至[药液剩余量缺失]……
芫花散(出自《圣济总录》),用于治疗上气呕吐不止。
药物组成:芫花(一两,用醋炒制)、肉豆蔻(去壳切碎)、槟榔(切碎,各三枚)。将上述药材研为散剂。每次服用一钱,配合煨过的葱白一寸,温服。
半夏汤(出自《圣济总录》),用于治疗上气呕吐逆乱、不能进食。
药物组成:半夏(用热水清洗七次去除滑腻感,一两)、干桑叶(六两)、干姜(炮制,一分)。将药材粗捣筛碎。每次服用三钱,配合生姜五片,[煎服法缺失]……
半夏汤(另一首),用于治疗上气呕吐,无法向下进食。
药物组成:半夏(用热水清洗去除滑腻感七次后焙干,三分)、白术(半两)、人参(一两)、桂枝(去除粗糙外皮)、甘草(炙烤后切碎)、陈皮([量缺失]……)。服用五钱,加水一盏半,[煎服法缺失]……
厌气散,用于治疗上气呕逆,以及因过度疏利导致的虚气上攻,还有短气乏力、气噎胸闷等症状。
药物组成:木香、人参、白茯苓(去除黑色外皮)、藿香叶。将上述药材研为散剂。每次服用二钱,用紫苏木瓜生姜汤送服。或者加入[某种辅料]……
人参散,用于治疗上气呕吐,或者因胸中痰饮停积引起的呕吐。
药物组成:人参、白术(切碎炒制,各二两)、白茯苓(去除黑色外皮,一两)、甘草(炙烤后切碎)、干姜(炮制,各半两)、粟米(一[升/合]……)。
治疗上气呕吐:
使用芥子二升,研为细末,用蜜制成梧桐子大小的药丸。在寅时(凌晨3-5点)用井花水(清晨汲取的井水)送服七丸,每日两次。也可以做成散剂,空腹服用。以及[其他内容缺失]……
赤茯苓散,用于治疗上气呕吐,胁肋胸部胀满闷痛,不思饮食,心中空虚烦乱。
药物组成:赤茯苓(一两)、陈皮(用热水浸泡去除白色内瓤后焙干)、诃黎勒皮(各三分)、麦门冬(半两,去心)、白术(一两……麸炒微黄)。将上述药材捣碎筛细。
枇杷叶散,用于治疗上气呕吐,心胸胀满闷痛,痰滞导致不能饮食。
药物组成:枇杷叶(一两,擦拭去毛后炙烤至微黄)、槟榔、赤茯苓(各一两)、高良姜(半两)、陈橘皮(一两,用热水浸泡去除……)。服用五钱,加水一大盏,生姜半分,煎至五分药液,去渣温服,不拘时间。
橘皮散,用于治疗上气,呕吐不能进食。
药物组成:陈皮(一两,用热水浸泡去除白色内瓤后焙干)、紫苏子(微炒)、人参(一两,去芦头)、赤茯苓、柴胡(去芦头,各一两)、杏[仁]……大枣三枚,煎至[药液剩余量缺失]……
人参散(另一首),用于治疗上气,胃中有烦热,痰壅导致吐逆,不能进食。
药物组成:人参(一两,去芦头)、麦门冬(一两,去心)、陈皮(用热水浸泡去除白色内瓤后焙干)、黄[芪](切碎)、紫苏茎叶、赤茯苓。研为散剂。每次服用三钱。
白术丸,用于治疗上气,胃中不和,呕吐不能进食,身体虚弱无力。
药物组成:白术、五味子、陈皮(用热水浸泡去除白色内瓤后焙干,半两)、人参(去芦头,一两)、桂心(一两)、白茯苓、沉香(各[量缺失]……)、实(半两,麸……)。制成三十丸。
下气止吐:
用[某]菜和鲫鱼煮羹食用,多吃容易引发痔疮。
治疗呃逆气(哕气):
取燕子巢中的草,烧成黑色后研磨,用水送服一方寸匕。
治疗患[某病]:
取罗勒汁服用半合即可定喘。冬季用干者煮水服用。
治疗呃逆气呕逆:
用仙人杖(植物名)煮水服用。
治呃逆气:
用柿蒂煮水服用可痊愈。
治疗呃逆气:
用古砖烧热,在患处熨烫,三五次即可痊愈。
(Attached Discussion)
The condition of "Shang Qi" (Qi Rebellious Upward) and vomiting refers to the rebellious upward movement of Qi that fails to descend. The pathogenesis lies in the deficiency of the Lung and Stomach. The Lung meridian originates from the Middle Jiao (Middle Burner), encircling and passing through the cardia of the stomach. When Cold Evil invades the Lung, it leads to symptoms such as asthma and Qi rebellion.
Zisuzi Tang (Perilla Seed Decoction) [Source: *Shengji Zonglu*], indicated for Shang Qi and vomiting. Symptoms include chest fullness and obstructed, labored breathing.
Ingredients: Perillae Fructus (Zisuzi), Pinelliae Rhizoma Preparatum (Banxia) [washed seven times with hot water to remove slipperiness, then dried], Schisandrae Fructus (Wuweizi), Cinnamomi Ramulus (Gui) [bark removed], Aurantii Fructus Viridis (Qingjupi) [washed with hot water, albedo removed, then dried], Armeniacae Semen Amarum (Xingren) [soaked in hot water... [text missing] ...Ginger half...]
Hujiao Wan (Pepper Pill) [Source: *Shenghui Fang*], indicated for Shang Qi and vomiting caused by Cold in the Lung and Stomach. Symptoms include chest fullness and anorexia.
Ingredients: Piperis Longi Fructus (Hujiao), Pipernis Fructus (Bibo), Atractodis Rhizoma White (Baizhu), Poria Cum Ligno (Chifuling) [black skin removed], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [washed with hot water, albedo removed, then dried], Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) [roasted and crushed], Asteris Radix et Rhizoma (Zewen) [stems and soil removed, 1 liang each], Cinnamomi Ramulus (Gui) [bark removed], Terminaliae Chebulae Fructus (Helile) [roasted, pitted], Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Dodecatheonis Flos (Kuandonghua), Zingiberis Rhizoma Preparatum (Ganjiang) [processed, 0.5 liang each]. Process into fine powder, mix with refined honey, and make pills the size of wu-tzu seeds.
Qiqi Tang (Seven Qi Decoction) [Source: *Shengji Zonglu*], indicated for Shang Qi. Symptoms include regurgitation after eating.
Ingredients: Alpiniae Katsumadai Semen (Caodoukou) [peeled, raw use], Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Poria Cum Ligno (Chifuling) [black skin removed], Atractodis Rhizoma White (Baizhu), Arecae Pericarpium (Dafupi) [with peel, crushed, raw use], Terminaliae Chebulae Fructus (Helile) [roasted, pitted, amounts missing]... Administration: If appetite is poor, add [missing ingredient]...
Helile Tang (Terminalia Decoction) [Source: *Shenghui Fang*], indicated for Shang Qi with phlegm obstruction. Symptoms include vomiting and panting.
Ingredients: Terminaliae Chebulae Fructus (Helile) [roasted, pitted, 2 liang], Pinelliae Rhizoma Preparatum (Banxia) [washed seven times, dried, 3 fen], Poria Cum Ligno (Chifuling) [black skin removed], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [soaked in hot water, albedo removed, dried, amounts missing]... Take Perillae Caulis et Folium (Zisu Jingye), break apart, and decoct together until [volume missing]...
Yuanhua San (Kadsura Root Powder) [Source: *Shengji Zonglu*], indicated for persistent Shang Qi and vomiting.
Ingredients: Genkwa Flos (Yuanhua) [1 liang, vinegar-fried], Myristicae Semen (Roudoukou) [shelled, crushed], Areca Semen (Binglang) [crushed, 3 each]. Process into powder. Take 1 qian per dose, accompanied by 1 cun of roasted Scallion Stem (Congbai), taken warm.
Banxia Tang (Pinellia Decoction) [Source: *Shengji Zonglu*], indicated for Shang Qi, vomiting, regurgitation, and inability to eat.
Ingredients: Pinelliae Rhizoma Preparatum (Banxia) [washed seven times, 1 liang], Mori Folium Siccum (Gangsanye) [6 liang], Zingiberis Rhizoma Preparatum (Ganjiang) [processed, 1 fen]. Coarsely crush and sieve. Take 3 qian per dose, with 5 slices of fresh Ginger (Shengjiang)... [administration missing]...
Banxia Tang (Another Formula), indicated for Shang Qi and vomiting, inability to ingest food downwards.
Ingredients: Pinelliae Rhizoma Preparatum (Banxia) [washed seven times, dried, 3 fen], Atractodis Rhizoma White (Baizhu) [0.5 liang], Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) [1 liang], Cinnamomi Ramulus (Gui) [bark removed], Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) [roasted and crushed], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [amount missing]... Take 5 qian, with 1.5 zhan of water... [administration missing]...
Yanqi San (Suppress Qi Powder), indicated for Shang Qi, vomiting, and regurgitation; also for rebellious Qi due to excessive purging/drainage, shortness of breath, weakness, Qi stagnation, and chest oppression.
Ingredients: Aucklandiae Radix (Muxiang), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Poria (Baifuling) [black skin removed], Pogostemonis Herba (Huoxiangye). Process into powder. Take 2 qian per dose, administered with a decoction of Perilla, Papaya, and Ginger. Or add [missing ingredient]...
Renshen San (Ginseng Powder), indicated for Shang Qi and vomiting, or vomiting caused by accumulation of phlegm-fluid in the chest.
Ingredients: Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Atractodis Rhizoma White (Baizhu) [crushed and stir-fried, 2 liang each], Poria (Baifuling) [black skin removed, 1 liang], Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) [roasted and crushed], Zingiberis Rhizoma Preparatum (Ganjiang) [processed, 0.5 liang each], Setaria Italica (Sumi) [1 ...]...
Treatment for Shang Qi and Vomiting:
Use 2 sheng of Mustard Seed (Jiezi), process into powder, mix with honey to make pills the size of wu-tzu seeds. At Yin hour (3-5 AM), take 7 pills with well-water (Jinghua Shui). Twice daily. Can also be made into powder, taken on an empty stomach. And [missing text]...
Chifuling San (Red Poria Powder), indicated for Shang Qi and vomiting, distension and oppression in the hypochondrium and chest, anorexia, and empty vexation in the heart.
Ingredients: Poria Cum Ligno (Chifuling) [1 liang], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [soaked, albedo removed, dried], Terminaliae Chebulae Fructus Cortex (Helile Pi) [3 fen each], Ophiopogonis Tuber (Maimendong) [0.5 liang, core removed], Atractodis Rhizoma White (Baizhu) [1 liang... bran-roasted until slightly yellow]. Crush and sieve.
Pipaye San (Loquat Leaf Powder), indicated for Shang Qi and vomiting, chest and heart oppression, phlegm stagnation causing inability to eat.
Ingredients: Loquati Folium (Pipaye) [1 liang, brushed clean of hairs, roasted until slightly yellow], Areca Semen (Binglang), Poria Cum Ligno (Chifuling) [1 liang each], Alpiniae Officinarum Rhizoma (Gaoliangjiang) [0.5 liang], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenju pi) [1 liang, soaked in hot water to remove...]. Take 5 qian, with 1 large zhan of water, 0.5 part of Ginger, decoct to 0.5 portion, strain, and take warm at any time.
Jupi San (Tangerine Peel Powder), indicated for Shang Qi, vomiting, and inability to eat.
Ingredients: Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [1 liang, soaked, albedo removed, dried], Perillae Fructus (Zisuzi) [lightly fried], Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) [1 liang, radix removed], Poria Cum Ligno (Chifuling), Bupleuri Radix (Chaihu) [radix removed, 1 liang each], Apricot Seed [missing]... 3 Jujubes, decoct until [volume missing]...
Renshen San (Another Ginseng Powder), indicated for Shang Qi, heat and vexation in the Stomach, phlegm obstruction causing regurgitation, and inability to eat.
Ingredients: Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) [1 liang, radix removed], Ophiopogonis Tuber (Maimendong) [1 liang, core removed], Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [soaked, albedo removed, dried], Astragali Radix (Huangqi) [crushed], Perillae Caulis et Folium (Zisu Jingye), Poria Cum Ligno (Chifuling). Process into powder. Take 3 qian per dose.
Baizhu Wan (Atractylodes Pill), indicated for Shang Qi, disharmony in the Stomach, vomiting, inability to eat, physical weakness, and lack of strength.
Ingredients: Atractodis Rhizoma White (Baizhu), Schisandrae Fructus (Wuweizi), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) [soaked, albedo removed, dried, 0.5 liang], Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) [radix removed, 1 liang], Cinnamomi Cortex (Guixin) [1 liang], Poria (Baifuling), Aquilariae Lignum Resinatum (Chenxiang) [each amount missing]... Shi [missing] [0.5 liang, bran...]. Make 30 pills.
To direct Qi downward and stop vomiting:
Eat soup made from [missing vegetable] and crucian carp. Excessive consumption may trigger hemorrhoids.
Treatment for Hiccups (Yue Qi):
Take grass from a swallow's nest, burn until black, grind, and administer with water, one fang-cun bi.
Treatment for [Illness]:
Administer half he of Basil juice (Luole) to settle symptoms. In winter, use dried material and decoct.
Treatment for Hiccups and Vomiting:
Decoct Xianrenzhang (Clerodendrum trichotomum stem) and drink.
For Hiccups:
Decoct Persimmon Peduncle (Shidi) and drink to cure.
Treatment for Hiccups:
Heat an ancient brick and apply moxibustion-like warming (yun) to the affected area. Three to five applications will cure.