(附论)
凡腰痛有五。一曰少阴。少阴肾也。十月万物阳气皆衰。是以腰痛。二曰风痹。风寒着
腰。是以腰痛。三曰肾虚。役用伤肾。是以腰痛。四曰肾腰。坠堕伤腰。是以腰痛。五曰取
寒。服地气所伤。是以腰痛。痛不止。引牵腰脊皆痛。
大抵腰痛之脉。皆沉弦而紧者寒。弦而浮者风。沉弦而濡者湿。又有坠堕闪肭。气血凝
滞而痛者。脉多沉弦而实。
盖诸经皆贯于肾。而络于腰脊。肾气一虚。凡冲风受湿。伤冷蓄热。血沥气滞。水积堕
伤。与夫失志作劳。种种腰痛。叠见而层出矣。冲风者。汗出乘风。风邪风毒之胚胎也。受
湿者。践雨卧湿。重着肿滞之萌 也。腰间如水为伤冷。发渴便闭为蓄热。血沥则转侧如锥
之所刺。气滞则郁闷而不伸。积水沉重。则小肠不得宣通。坠损伤。则瘀血为之凝结。闪锉
失志者肾之KT 。举是数证。肾家之感受如此。腰安得而不为痛乎。内经曰。腰者肾之府。
转摇不能。卧将惫矣。审如是。则痛在少阴。必究其受病之源而处之为得。然宗筋聚于阴器。
肝者肾之同系也。五脏取气于谷。脾者肾之仓廪也。郁怒伤肝。则诸筋纵弛。忧思伤脾。则
胃气不行。二者又能为腰痛之寇。
太阳腰痛。引项脊尻背如重状。阳明腰痛。不可以顾。顾如有见者。善悲。少阳腰痛。
如以针刺其皮。循循然不可俯仰。不可以顾。太阴腰痛。烦热。腰下如有横木居其中。甚则
羸瘦。少阴腰痛。痛引脊内廉。厥阴腰痛。腰中如张弩弦状。此举六经。以为外因治备。大
抵太阴少阴多中寒。少阳厥阴多中风热。太阴阳明多燥湿。以数推之。当随脉别其病。如经
中有解脉、散脉、同阴、会阴、阳维、衡络、直阳、飞阳肉里、尻交等腰痛。皆不出六经流
注。但别行各有所主。不欲繁引。请寻内经刺腰痛论。以备明之。准此从外所因。汗下施治。
失志伤肾。郁怒伤肝。忧思伤脾。皆致腰痛者。以肝肾同系。脾胃表里。脾滞胃闭。最致腰
痛。其证虚羸不足。面目黧黑。不能远行久立。失志所为也。腹急胁胀。目视 。所祈不
得。意淫于外。宗筋弛纵。及为白淫。郁怒所为也。肌肉削弱。痹而不仁。饮食不化。肠胃
胀满。闭坠腰胁。忧思所为也。准此从内所因。调理施治。肾着腰冷如水。身重不渴。小便
自利。食饮如故。腰以下冷重如带五千钱。因作劳汗出。身衣里冷湿。久久得之。 腰痛者。
伛偻肿重。因致胁痛。因于坠堕。恶血流滞。及房劳疲力。耗竭精气。致腰疼痛。准此从不
内外因。补泻施治。夫腰痛者。属乎肾也。多因劳后伤肾。脏气空虚风寒冷湿。得以袭之。
郁怒忧思。得以伤之。皆致腰痛。但坠堕闪肭。血气凝滞而痛者。未有药也。威灵仙丸主之
。今人每患腰痛。不问虚实。多进牵牛之药。殊不知牵牛之为性。能伤肾气。服之未见其效。
肾气先有亏损矣。倘的是气滞腰痛。进三服即可。如服之不效。用橘核入盐炒浸酒。带温送
下小七香丸最佳。自有奇功。万一肾虚腰痛。牵牛岂宜服也。谨之谨之。
一男子六十余。病腰尻脊胯背痛。数载不愈。昼静夜躁。大痛往来。屡求自尽。天且夕。
其痛作。必令人以手捶击。至五更鸡鸣则渐减。向曙则痛止。左右主病者。皆作鬼神阴谴白
虎啮。朝祷暮祝。觋巫僧道禁师至。则其痛以减。又梦鬼神战斗相击。山川神庙无不致祭者。
淹延岁月。肉瘦皮枯。饮食减少。暴怒日增。惟候一死。有书生曰。既云鬼神虎啮阴谴之祸
。如此祷祈。何无一应。闻陈郡有张戴人精于医。可以问其鬼神白虎与病乎。彼若术穷。可
以委命。其家从之。戴人诊其两手脉。皆沉滞坚劲。力如张弦。谓之曰。病虽瘦难于食。然
腰尻脊胯皆痛者。必大便坚燥。其左右曰。有五七日或八九日。见燥粪一两块。如弹丸结硬
不可言。必令人剜取之。强下一两块。浑身燥痒。皮肤揭破。枯涩如麸片。戴人既得病之虚
实。阴用大承气汤。以姜枣煎之。加牵牛头末三钱。不敢书是泻剂。盖病者闻暖则悦。闻寒
则惧。说补则从。说泻则逆。此蔽非一日也。及煎成使稍热咽之。从少至多。累至三日。天
且晚。脏腑下泄四五行。约半盆。以灯视之。皆燥粪碎块。及瘀血杂。腥秽不可近。须臾痛
减九分。昏睡鼻息如常人。睡至明日。将夕觉饥而索粥食。温凉与之。又困睡一二日。其痛
尽去。次令饮食调养。日服导饮丸、甘露散。滑利便溺之药。四十余日乃复旧。灵枢经谓。
利与污虽久。犹可拔而雪。结与 虽久。犹可解而决。夫腰脊胯痛者。足太阳膀胱经也。胯
痛足少阳胆经之所过也。难经曰。诸痛为实。内经曰诸痛痒疮疾皆属火。注曰。心寂则痛微
。心燥则痛甚。人见觋巫僧道禁师至。则痛稍去者。心寂也。然去其末者。终不去其本也。
古称痛随利减。不利则痛何由去。病者既痊。乃寿八十岁。故凡燥证。皆三阳病也。
北人卫德新因之析津。冬月饮寒致冷病。腰常直不能屈伸。两足沉重。难于行步。涂中
以床舁递程。问医皆云肾虚。凡苁蓉、巴戟、附子、鹿茸、皆用之。大便反秘。潮热上周。
将经岁矣。乃求拯于戴人曰。此疾十日可效。卫曰效则不虑迟。戴人曰。是太阳经血多。病
则腰似折。 如结。 如裂。太阳所致。为屈伸不利。况腰者肾之府也。身中之大关节。今
既强直而不利。宜咸以 之。数服则柔和矣。难经曰。强力入房。则肾伤而髓枯。则鬲胃乃
坏而不用。与此正同。今君之证。太阳为寒所逼。血随下滞。腰间当必有积血。非肾虚也。
节次用药。利数十行。约去血一二升。次以四面玲珑灶蒸之。汗出三五次而愈。初蒸时至五
日。问曰腹中鸣否。德新曰未也。至六日觉鸣。七日而起。已能揖人。戴人曰。病有热者勿
蒸。蒸则损人目也。今子病腰肾久衰。视听半失。此阴气乘阳而上。气短精神不足。且脉弦。
皆阳气衰弱。伏匿于阴中故尔。
癸 岁六七月间。因雨阴寒。逾月不止。时人多病泄利。乃湿多成五泄故也。一日体重
肢节疼痛。大便泄并下者三。而小便闭塞黝黑。内经云。在下者引而竭之。是先利小便也。
又云诸泻而小便不利。先分利。又云治湿不利小便。非其治也。皆当利其小便。必用淡渗之
剂以利之。下其法也。今客邪寒湿之胜。自外入里而甚暴。若以淡渗之剂以舒之。病虽即已。
是降之又降。复益其阴。而重竭其阳也。则阳气愈削。而精神愈短矣。阴重强而阳重衰也。
兹以升阳之药。是为宜尔。羌活、独活、升麻各一钱。防风、炙甘草各半两。同 咀。水三
盏。煎至一盏。去滓。热服一服。乃愈。夫经云。寒湿之胜。助风以平之。又曰下者举之。
此得阳之升胜。故愈也。是因曲为直也。夫圣人之法。可以类推。举一则可以知百矣。
方
专治腰痛方。
香白芷 红曲(各二钱半) 上为末。空心温酒调服。
麻子方 治风水腹大。脐腰重痛。不可转动。
用冬麻子半升碎。水研滤取汁。米二合。以麻子汁煮作稀粥。着葱椒姜豉。空心食之。
萆 汤 治腰痛。动转艰难。似有气注。
萆 (一两半) 当归(切焙一两) 桔梗(炒一两半) 牡丹皮(一两) 黄连(去
须一两)
杏仁(汤浸去皮尖双仁炒十枚) 附子(炮裂去皮脐二两) 代赭石(一两半) 桑白皮(锉
炒一
两半) 贯众(一两) 大腹皮(一两半) 桂(去粗皮) 白茯苓(去黑皮) 覆盆子(去
梗) 黄
芩(去黑心各一两) 吴茱萸(先焙炒半两) 草豆蔻(去皮一枚) 桃仁(炒去皮尖双仁
十枚)
蛇床子(炒一两半) 干姜(炮半两) 木瓜(去皮子焙干一两) 上锉如麻豆大。每五钱
匕。水
一盏半。煎一盏。去滓。空心温服。
杜仲酒(出圣惠方)治肾脉逆小于寸口。膀胱虚寒。腰痛。胸中动。四时通
用之方。通治五种腰痛。
杜仲 干姜(各四两一云干地黄) 萆 羌活 天雄 蜀椒 桂心 芎 防风 秦
艽
乌头 细辛(各半两) 五加皮 石斛(各五两) 栝蒌根 地骨皮 续断 桔梗 甘草(各
一
两) 上 咀。以酒四斗浸四宿。初服五合。加至七八合。日再。通治五种腰痛。
独活寄生汤(出和剂方)夫腰痛皆由肾气虚弱。卧冷湿地。当风所得。不得
过治。善流入脚膝。为偏枯冷痹。缓弱疼重。或腰痛脚挛重痹弱。或皮肉紫破有疮者。
宜服之。
秦艽(去土) 茯苓(去皮) 白芍药 桂心(不见火) 杜仲(裂炒断丝) 桑寄生
(录验用
续断无寄生) 细辛(去苗土洗) 牛膝(酒浸去芦) 防风(去芦各二两) 甘草(半两)
人参
熟地黄 当归(各二两) 独活(三两) 上为散。每服四大钱。水二盏。煎七分。去滓。
空心
服。气虚不利。或中脘不快者。除地黄加生姜。妇人新产腹痛。不得动转。及腰脚挛痛痹弱。
不得屈伸。此汤最除风消血。肘后方有附子一枚。无寄生、人参、甘草、当归。近人将治历
节风。并香港脚流注。甚效。一方有生姜。煎服汤。取蒴 叶火燎。浓安席上。及热眠上。冷
复燎之。冬月取根。春取茎。燎火卧之佳。其余薄熨。不及蒴 蒸为愈也。诸处风湿。亦用
此法。
独活汤(出试效方)因劳役得腰痛如折。沉重如山。
羌活 防风 独活 肉桂 煨大黄 泽泻(各三钱) 桃仁(五十个) 当归梢 连翘
(各
半两) 甘草(炙二钱) 防己 黄连(各一两一方用柏酒制无黄连) 上 咀。每服半两。
酒
半盏。水一盏半。同煎去滓。热服立愈。
巴戟丸 治诸腰痛。或肾虚冷。腰疼痛。阴痿。
干漆(熬烟绝) 巴戟天(去心) 杜仲 牛膝(各十二分) 桂心 狗脊 独活(各
八分)
五加皮 山茱萸 干薯蓣(各十分) 防风(六分) 附子(四分) 上炼蜜为丸。如梧桐
子大。
空心酒下二十丸。再加减。以止为度。
调肝散(出直指方)治郁怒伤肝。发为腰痛。
半夏(制三分) 辣桂 宣木瓜 当归 川芎 牛膝 细辛(各二分) 石菖蒲 酸枣
仁
(汤浸去皮微炒) 甘草(炙各一分) 上锉细。每三钱。姜五片。枣二枚。煎服。
牛膝丸
牛膝(酒浸) 萆 杜仲(锉炒) 苁蓉(酒浸) 菟丝子 防风 葫芦巴(炒) 桂
(减半) 破故纸 沙苑白蒺藜(等分) 上为末。酒煮猪腰子为丸。每服五七十丸。空心
温酒下。如
腰痛不起者甚效。
神应膏药 治贴腰痛。
川乌 马蔺子 官桂 干姜 杜仲 木鳖子(去壳丝油另研五钱) 没药(五钱另研) 乳
香(三钱另研) 破故纸(炒五钱) 上细末。醋糊调药末。敷贴腰上。纸盖绵帛拴住。日
换三
二次。
牛膝酒(一名海桐皮酒出医方大成)治腰膝痛不可忍。庸医以肾伤风毒。攻
刺治之。步履渐重。均州刺史王绍颜云。余患腰痛不可忍。医以肾脏风毒。攻刺诸药
莫疗。因服此剂。便减五分。步履便轻。
牛膝 川芎 羌活 地骨皮 五加皮 薏苡仁(各一两) 甘草 生地黄(半两) 海
桐皮
(二两) 上锉散。帛裹。入无灰酒二斗浸。冬二七日。夏七日。数服旋浸三五宿。每服一
杯。
日三四杯。常令酒气不绝为佳。一法加杜仲一两。炒丝断用之。尤妙。合时不用添减。禁毒
食。
木香丸 治腰痛沉重。腹肚不能转动。
木香(半两) 槟榔(锉) 桂(去粗皮) 附子(炮裂去皮脐) 萆 芍药 郁李
仁(去皮
别研如膏各二钱) 上为末。炼蜜丸如梧桐子大。每服二十丸。温酒下。空心日午夜卧服。
微利为效。
小七香丸(出危氏方)治郁怒忧思。气滞腰痛。因闪颠扑。
甘松(炒一十两) 甘草(炒十五两) 香附子(炒去毛十五两) 丁香皮(十五两) 蓬
莪术
(煨乘热碎二两半) 缩砂仁(二两半) 益智仁〔炒二(一)两半〕 上为丸。每服五十
丸。橘
皮一钱。盐少许。煎汤空心服。或用沉香降气汤。打和匀气散服。
治腰痛牵引足膝。脚 痿如神。(出经验良方)
杜仲(姜汁炒去丝) 续断 黑牵牛 破故纸(炒) 桃仁(炒去皮尖) 玄胡索(各
等分)
上为细末。酒煮面糊丸。如梧桐子大。每服五七十丸。汤酒任下。加胡桃肉同丸为妙。
治腰痛。
穿山甲(一钱火 ) 花锡(一钱研末) 水银(一钱) 乳香(一钱) 蓖麻子(七
枚) 麝香
(少许) 上各研为细末。用 树浆。合成小铜钱大。贴之。
治气滞腰痛。(出经验良方)
陈赤曲 生姜(焙干) 骨碎补(薄切去毛) 大茴香(各等分) 上为末。每服二钱。
空心
热酒调下。
治腰痛不得立方。(出千金方)
甘遂 桂心(一作附子) 杜仲 人参(各二钱) 上为末。以方寸匕。纳羊肾中。炙
令熟
服之。
治腰疼痛用。转下脓水。
(附论)
凡是腰痛,主要有五种类型。第一种是少阴腰痛。少阴经属于肾脏。农历十月万物阳气衰退,所以导致腰痛。第二种是风痹腰痛。风寒之邪侵袭腰部,所以导致腰痛。第三种是肾虚腰痛。过度劳累损伤了肾气,所以导致腰痛。第四种是坠堕伤腰。因坠落跌打损伤腰部,所以导致腰痛。第五种是取寒腰痛。感受地气寒湿所伤,所以导致腰痛。如果疼痛不止,会牵引腰部和脊柱一起疼痛。
大抵而言,腰痛的脉象,如果是沉弦而紧的,属于寒证;如果是弦而浮的,属于风证;如果是沉弦而濡的,属于湿证。又有因坠落跌打闪挫,导致气血凝滞而疼痛的,脉象多表现为沉弦而实。
大概因为各条经脉都贯通于肾脏,并联络于腰脊。一旦肾气虚弱,凡是遭受风吹、感受湿气、受冷积热、血行不畅、气机阻滞、水液停聚、跌打损伤,以及情绪抑郁、过度劳累等种种因素,都会导致腰痛层出不穷。所谓“冲风”,是指出汗时乘凉受风,这是风邪风毒形成的根源;所谓“受湿”,是指踩雨或卧于潮湿之处,这是身体沉重肿胀停滞的萌芽。腰部感觉像有水一样寒冷,是受冷所致;出现口渴、大便闭塞,是积热所致。血行涩滞,则转身侧卧时像被锥子刺入一样疼痛;气机阻滞,则心情郁闷而不能舒展。水液积聚感到沉重,会导致小肠气机不得宣通。跌打损伤,则瘀血凝结。闪挫扭伤或因情绪失志,都是肾脏的病变。综上所述,肾脏的感受如此,腰部怎能不痛呢?《内经》说:“腰是肾脏的外府。”如果腰部转动摇晃困难,卧床休息时也会感到疲惫不堪。既然这样,那么疼痛就在少阴经,必须追究致病之源才能正确治疗。然而,宗筋汇聚于生殖器,肝脏与肾脏是同源的;五脏从谷物中摄取精气,脾脏是肾脏的仓库。郁怒会伤害肝脏,导致全身筋脉松弛;忧思会伤害脾脏,导致胃气运行不畅。这两者又能成为导致腰痛的祸患。
太阳经腰痛,疼痛牵引项部、脊柱、尻骨和背部,感觉像背负重物一样。阳明经腰痛,不能回头看,回头时好像看到了幻象,容易悲伤。少阳经腰痛,像有针刺皮肤一样,缓缓不能俯仰,也不能回头看。太阴经腰痛,烦热,腰部以下好像有一根横木卡在中间,严重时身体消瘦。少阴经腰痛,疼痛牵引脊柱内侧。厥阴经腰痛,腰部感觉像拉满弓弩的弦一样紧绷。以上列举了六经腰痛,作为外因治疗的准备。大抵太阴、少阴腰痛多属中寒,少阳、厥阴腰痛多属中风热,太阴、阳明腰痛多属燥湿。根据这些规律推断,应当随着脉象辨别病因。如《内经》中提到的解脉、散脉、同阴脉、会阴脉、阳维脉、衡络脉、直阳脉、飞阳脉、肉里脉、尻交脉等引起的腰痛,都不超出六经流注的范围,只是各自有不同的主治部位,不想过多引用,请查阅《内经·刺腰痛论》,以便明白。据此从外因出发,采用发汗或泻下的方法治疗。因情绪失志伤肾、郁怒伤肝、忧思伤脾,都导致腰痛,这是因为肝肾同源,脾胃互为表里,脾滞胃闭最容易导致腰痛。其症状表现为身体虚弱消瘦,面色黧黑,不能远行久立,这是由情绪失志引起的。腹部紧急、胁肋胀满,视力模糊,欲望无法满足,意念放纵于外,导致宗筋松弛,甚至出现白淫(滑精),这是由郁怒引起的。肌肉削弱,麻木不仁,饮食不化,肠胃胀满,二便不通并牵引腰胁疼痛,这是由忧思引起的。据此从内因出发,采用调理的方法治疗。肾着病,腰部寒冷像浸在水中,身体沉重但不口渴,小便正常,饮食如常,腰部以下寒冷沉重像挂着五千枚铜钱。这是因为劳作出汗后,衣服里面冷湿,久而久之导致的。腰痛伴有弯腰驼背、肿胀沉重,进而导致胁痛。因坠落跌打,恶血凝滞,以及房事过度疲劳,耗竭精气,导致腰部疼痛。据此从不内外因出发,采用补泻的方法治疗。腰痛,归属于肾脏。多因劳累后伤肾,脏气空虚,风寒冷湿得以侵袭,郁怒忧思得以伤害,都导致腰痛。但是,因坠落跌打闪挫,导致气血凝滞而疼痛的,目前没有提到具体的药物。威灵仙丸主治此症。现在的人常常患腰痛,不问虚实,大多服用牵牛子药。殊不知牵牛子的药性,能损伤肾气,服用它未见疗效,反而使肾气先有亏损。如果是确实的气滞腰痛,服用三服即可。如果服用无效,用橘核炒盐浸泡在酒中,趁温送下小七香丸最佳,自有奇效。万一要是肾虚腰痛,怎么适宜服用牵牛子呢?务必谨慎。
有一个六十多岁的男子,患病腰部、尻骨、脊柱、胯部、背部疼痛,数年不愈。白天安静,夜晚烦躁,剧烈疼痛反复发作,多次想要自杀。傍晚时分,疼痛发作,一定让人用手捶打。直到五更鸡鸣时逐渐减轻,天亮时疼痛停止。左右两侧主病的部位,都被认为是鬼神阴谴和白虎啮咬。早晚祈祷祝告,巫师僧道禁咒师到来,疼痛就会减轻。又梦见鬼神战斗相击,山川神庙无不祭祀。拖延岁月,肉瘦皮枯,饮食减少,暴怒日益增加,只等待一死。有个书生说:“既然是鬼神虎啮阴谴的灾祸,如此祈祷,为什么没有回应?听说陈郡有个张戴人精通医术,可以问问他鬼神白虎与疾病的关系吧。如果他医术穷尽,我们可以听天由命。”家人听从了他的建议。戴人诊察他的两手脉象,都沉滞坚劲,力量像拉满的弓弦。他对病人说:“虽然身体消瘦难以进食,但腰部、尻骨、脊柱、胯部都疼痛,必定是大便坚硬干燥。”旁边的人说:“有五七天或八九天,排出干燥粪便一两块,像弹丸一样结硬,无法形容,一定要让人挖出来。勉强排出一两块,浑身燥痒,皮肤破裂,干枯涩滞像麸片一样。”戴人既已得知病人的虚实情况,暗中用大承气汤,用生姜和大枣煎煮,加入牵牛子头末三钱。不敢写明是泻剂,因为病人听到温热的话就高兴,听到寒凉的话就恐惧,听到说补益就顺从,听到说泻下就抵触。这种偏见不是一天了。等到煎成后让病人稍热咽下。从少量到多量,连续三天。傍晚时分,脏腑排泄四五次,大约半盆。用灯照看,都是干燥粪便碎块,以及混杂的瘀血,腥秽得不可靠近。片刻之后,疼痛减轻了十分之九,昏睡呼吸像正常人一样。睡到第二天傍晚,觉得饥饿索要粥食,给予温凉的粥食。又困睡了一两天,疼痛完全去除。随后令其饮食调养,每天服用导饮丸、甘露散,以及滑利大小便的药物,四十多天恢复健康。《灵枢经》说:“即使排泄污物很久,还可以拔除雪耻;即使结聚很久,还可以解开决断。”腰部、脊柱、胯部疼痛,属于足太阳膀胱经。胯部疼痛,是足少阳胆经经过的地方。《难经》说:“各种疼痛都属于实证。”《内经》说:“各种疼痛瘙痒疮疾都属于火。”注释说:“内心寂静则疼痛轻微,内心燥扰则疼痛严重。”人们看到巫师僧道禁咒师到来,疼痛稍微减轻,是因为内心寂静。然而,去掉表面的症状,终究去不掉根本。古人称“痛随利减”,如果不通利,疼痛怎么能去除呢?病人痊愈后,活到了八十岁。所以凡是燥证,都属于三阳病。
北方人卫德新经过析津,冬天喝冷水导致寒病,腰部经常挺直不能屈伸,两脚沉重,难以行走。在路上用床抬着他赶路。询问医生都说肾虚。凡是用肉苁蓉、巴戟天、附子、鹿茸,都用过了。大便反而秘结,潮热上攻,将近一年了。于是向戴人求救。戴人说:“这个病十天可以见效。”卫德新说:“见效就不担心迟慢。”戴人说:“这是太阳经血多,生病时腰部像折断一样,僵硬像打结,撕裂像开裂。这是太阳经所致,导致屈伸不利。况且腰是肾脏的外府,是人体中的大关节。现在既然强直而不灵活,应该用咸味药来软坚。服用几次就会柔和了。《难经》说:‘强力入房,则肾伤而髓枯’,膈胃因此败坏而不能用,这与你的情况正相同。现在你的病症,是太阳经被寒气逼迫,血液随之下陷凝滞,腰部一定有积血,不是肾虚。”分次用药,利下几十次,大约去血一二升。然后用四面玲珑灶蒸熏,出汗三四次而痊愈。刚开始蒸的时候问到第五天,问他说:“腹中有响声吗?”卫德新说:“没有。”到第六天感觉到响动,第七天就起来了,已经能作揖见人。戴人说:“有病热的不要蒸熏,蒸熏会损害人的眼睛。现在你的病腰肾久衰,视听能力减半丧失,这是阴气乘阳气而上逆,气短精神不足,且脉象弦,都是阳气衰弱,伏匿于阴中的缘故。”
癸酉年六七月间,因为下雨阴寒,超过一个月不停。当时很多人患病腹泻,这是因为湿气多形成五种泄泻的缘故。有一天身体沉重,肢节疼痛,大便泄泻并下了三次,而小便闭塞颜色黝黑。《内经》说:“病在下者,引而竭之。”这是先通利小便。又说:“各种腹泻而小便不利的,先分利小便。”又说:“治疗湿气不通利小便,不是正确的治法。”都应该通利小便。必须用淡渗的药物来通利它。下面是它的方法。现在的客邪寒湿之胜,从外入里而且很猛烈,如果用淡渗的药物来舒缓它,病虽然立即好了,这是降之又降,反而增益其阴,从而再次竭损其阳。那么阳气更加削弱,精神更加短少。阴气重新强盛而阳气重新衰弱。这里用升阳的药物,才是适宜的。羌活、独活、升麻各一钱,防风、炙甘草各半两,同捣碎。用水三盏,煎至一盏,去掉渣滓。热服一剂,就好了。经文说:“寒湿之胜,助风以平之。”又说:“下陷者举之。”这是得到阳气升腾胜复,所以痊愈了。这是因曲为直。圣人的法则,可以类推,举一例就可以知道百例了。
方剂
专治腰痛方。
香白芷、红曲(各二钱半)。上面研为细末。空腹时用温酒调服。
麻子方。治疗风水导致腹部肿大,脐部和腰部沉重疼痛,不能转动。
用冬麻子半升捣碎,用水研磨过滤取汁。用米二合,用麻子汁煮成稀粥,加入葱、椒、姜、豉。空腹食用。
萆薢汤。治疗腰痛,活动转侧艰难,好像有气注入。
萆薢(一两半)、当归(切焙一两)、桔梗(炒一两半)、牡丹皮(一两)、黄连(去须一两)、杏仁(汤浸去皮尖双仁炒十枚)、附子(炮裂去皮脐二两)、代赭石(一两半)、桑白皮(锉炒一两半)、贯众(一两)、大腹皮(一两半)、桂(去粗皮)、白茯苓(去黑皮)、覆盆子(去梗)、黄芩(去黑心各一两)、吴茱萸(先焙炒半两)、草豆蔻(去皮一枚)、桃仁(炒去皮尖双仁十枚)、蛇床子(炒一两半)、干姜(炮半两)、木瓜(去皮子焙干一两)。上面锉成麻豆大小。每次五钱匕,用水一盏半,煎至一盏,去掉渣滓。空腹温服。
杜仲酒(出自《圣惠方》)。治疗肾脉逆小于寸口,膀胱虚寒,腰痛,胸中悸动。四时通用的方子。通治五种腰痛。
杜仲、干姜(各四两,一说干地黄)、萆薢、羌活、天雄、蜀椒、桂心、川芎、防风、秦艽、乌头、细辛(各半两)、五加皮、石斛(各五两)、栝蒌根、地骨皮、续断、桔梗、甘草(各一两)。上面捣碎。用酒四斗浸泡四个晚上。初次服用五合,增加到七八合。每天两次。通治五种腰痛。
独活寄生汤(出自《和剂局方》)。腰痛都是由肾气虚弱,卧于冷湿地,当风受邪所致。不过度治疗,善流入脚膝,导致偏枯冷痹,缓弱疼痛沉重,或者腰痛脚挛重痹弱,或者皮肉紫破有疮者。适宜服用此方。
秦艽(去土)、茯苓(去皮)、白芍药、桂心(不见火)、杜仲(裂炒断丝)、桑寄生(录验方用续断无寄生)、细辛(去苗土洗)、牛膝(酒浸去芦)、防风(去芦各二两)、甘草(半两)、人参、熟地黄、当归(各二两)、独活(三两)。上面研为散剂。每次服用四大钱,用水二盏,煎至七分,去掉渣滓。空腹服用。气虚不利,或者中脘不适的,除去地黄加生姜。妇人新产后腹痛,不能动转,以及腰脚挛痛痹弱,不能屈伸,此汤最能除风消血。《肘后方》有一方附子一枚,无寄生、人参、甘草、当归。近人用来治疗历节风,并香港脚流注,非常有效。一方有生姜,煎服汤。取蒴藋叶用火燎烤,厚厚铺在席子上,趁热躺上去,冷了再燎烤。冬天取根,春天取茎,燎火躺着很好。其余薄熨,不如蒴藋蒸熏效果好。各处风湿,也用此法。
独活汤(出自《试效方》)。因劳役导致腰痛像折断一样,沉重如山。
羌活、防风、独活、肉桂、煨大黄、泽泻(各三钱)、桃仁(五十个)、当归梢、连翘(各半两)、甘草(炙二钱)、防己、黄连(各一两,一方用柏酒制无黄连)。上面捣碎。每次服用半两,用酒半盏,水一盏半,同煎去渣滓。热服立刻痊愈。
巴戟丸。治疗各种腰痛,或者肾虚冷,腰疼痛,阳痿。
干漆(熬烟绝)、巴戟天(去心)、杜仲、牛膝(各十二分)、桂心、狗脊、独活(各八分)、五加皮、山茱萸、干薯蓣(各十分)、防风(六分)、附子(四分)。上面炼蜜为丸,如梧桐子大。空腹用酒送下二十丸,再加减,以疼痛停止为度。
调肝散(出自《直指方》)。治疗郁怒伤肝,引发腰痛。
半夏(制三分)、辣桂、宣木瓜、当归、川芎、牛膝、细辛(各二分)、石菖蒲、酸枣仁(汤浸去皮微炒)、甘草(炙各一分)。上面锉细。每次三钱,加姜五片,枣二枚,煎服。
牛膝丸。
牛膝(酒浸)、萆薢、杜仲(锉炒)、肉苁蓉(酒浸)、菟丝子、防风、葫芦巴(炒)、桂(减半)、破故纸、沙苑白蒺藜(等分)。上面研为细末,用酒煮猪腰子为丸。每次服用五七十丸,空腹温酒送下。如果腰痛不起,效果很好。
神应膏药。治疗贴敷腰痛。
川乌、马蔺子、官桂、干姜、杜仲、木鳖子(去壳丝油另研五钱)、没药(五钱另研)、乳香(三钱另研)、破故纸(炒五钱)。上面研为细末,用醋糊调药末,敷贴在腰部。用纸盖住,绵帛拴住。每天换二三次。
牛膝酒(一名海桐皮酒,出自《医方大成》)。治疗腰膝痛不可忍受。庸医认为肾伤风毒,攻刺治疗。步履渐重。均州刺史王绍颜说:“我患腰痛不可忍受,医生认为肾脏风毒,攻刺诸药莫疗。因此服用此剂,便减轻五分。步履变轻。”
牛膝、川芎、羌活、地骨皮、五加皮、薏苡仁(各一两)、甘草、生地黄(半两)、海桐皮(二两)。上面锉散,用帛包裹,放入无灰酒二斗浸泡。冬天二十七天,夏天七天。多次服用随即浸泡三五夜。每次一杯,每天三四杯。常令酒气不绝为佳。一法加杜仲一两,炒断丝用之,尤其妙。配制时不用添减。禁毒食。
木香丸。治疗腰痛沉重,腹部不能转动。
木香(半两)、槟榔(锉)、桂(去粗皮)、附子(炮裂去皮脐)、萆薢、芍药、郁李仁(去皮别研如膏各二钱)。上面研为细末,炼蜜丸如梧桐子大。每次服用二十丸,温酒送下。空腹、半夜、睡前服用。微利为效。
小七香丸(出自《危氏方》)。治疗郁怒忧思,气滞腰痛,因闪颠扑引起。
甘松(炒十两)、甘草(炒十五两)、香附子(炒去毛十五两)、丁香皮(十五两)、蓬莪术(煨乘热碎二两半)、缩砂仁(二两半)、益智仁〔炒一两半〕。上面为丸。每次服用五十丸,加陈皮一钱,盐少许,煎汤空腹服。或者用沉香降气汤,打和匀气散服。
治腰痛牵引足膝,脚痿如神。(出自《经验良方》)
杜仲(姜汁炒去丝)、续断、黑牵牛、破故纸(炒)、桃仁(炒去皮尖)、玄胡索(各等分)。上面研为细末,用酒煮面糊丸,如梧桐子大。每次服用五七十丸,汤或酒任下。加胡桃肉同丸为妙。
治腰痛。
穿山甲(一钱火煅)、花锡(一钱研末)、水银(一钱)、乳香(一钱)、蓖麻子(七枚)、麝香(少许)。上面各研为细末,用桉树浆,合成小铜钱大小。贴敷患处。
治气滞腰痛。(出自《经验良方》)
陈赤曲、生姜(焙干)、骨碎补(薄切去毛)、大茴香(各等分)。上面研为细末。每次服用二钱,空腹热酒调下。
治腰痛不得立方。(出自《千金方》)
甘遂、桂心(一作附子)、杜仲、人参(各二钱)。上面研为细末,用方寸匕的量,纳入羊肾中,烤熟服用。
治腰疼痛用。转下脓水。
(Attached Discussion)
There are five types of lower back pain. The first is Shaoyin lower back pain. The Shaoyin channel belongs to the Kidney. In the tenth lunar month, the yang qi of all things declines, leading to lower back pain. The second is wind-bi lower back pain. Wind-cold pathogen attaches to the waist, causing lower back pain. The third is Kidney deficiency lower back pain. Overexertion injures the Kidney, causing lower back pain. The fourth is trauma-induced lower back pain. Falling or striking the waist causes lower back pain. The fifth is cold-induced lower back pain. Injury from earthy damp-cold qi causes lower back pain. If the pain persists, it radiates to the lumbar spine, causing pain throughout.
Generally, regarding the pulse of lower back pain: if it is deep (Chen), wiry (Xian), and tight (Jin), it indicates Cold; if wiry and floating (Fu), it indicates Wind; if deep and soggy (Ru), it indicates Dampness. For pain caused by falling, striking, or spraining, where Qi and Blood stagnate, the pulse is often deep, wiry, and excess (Shi).
All meridians connect to the Kidney and network through the lumbar spine. Once Kidney Qi is deficient, various factors such as exposure to wind, contraction of dampness, accumulation of cold-heat, blood stasis, Qi stagnation, water retention, trauma, emotional frustration, and overwork can cause lower back pain to emerge continuously. "Chong Feng" refers to catching wind while sweating, which is the embryo of wind pathogen and wind toxin. "Shou Shi" refers to stepping in rain or lying on dampness, which is the萌芽 of heaviness, swelling, and stagnation. Cold sensation in the waist like water indicates injury from cold; thirst and constipation indicate accumulated heat. Stagnant blood causes pain like needle pricks when turning. Qi stagnation causes depression and inability to stretch. Accumulated water causes heaviness and impedes the diffusion of the Small Intestine. Trauma causes blood stasis to coagulate. Sprains and emotional loss are diseases of the Kidney. Given these conditions, how can the waist not hurt? The *Neijing* states: "The waist is the mansion of the Kidney." If rotation and shaking are difficult, one will feel exhausted even when lying down. Thus, if the pain is in the Shaoyin, one must investigate the source of the disease for proper treatment. However, the Zongjin gathers at the genitalia; the Liver is of the same system as the Kidney. The Five Zang organs obtain Qi from grain; the Spleen is the granary of the Kidney. Anger injures the Liver, causing flaccidity of all sinews; worry injures the Spleen, causing stagnation of Stomach Qi. These two can also become bandits causing lower back pain.
Taiyang lower back pain radiates to the neck, spine, sacrum, and back, feeling heavy. Yangming lower back pain prevents looking back; looking back may cause hallucinations and sadness. Shaoyang lower back pain feels like skin being pricked, with slow inability to bend/extend or look back. Taiyin lower back pain involves irritability and heat, feeling like a horizontal wood block in the lower waist, potentially leading to emaciation. Shaoyin lower back pain radiates pain to the inner aspect of the spine. Jueyin lower back pain feels like a drawn bowstring. This lists the Six Meridians as preparation for treating external causes. Generally, Taiyin and Shaoyin lower back pain often involve internal Cold; Shaoyang and Jueyin often involve Wind-Heat; Taiyin and Yangming often involve Dryness-Dampness. By inferring from these, one should distinguish the disease according to the pulse. As mentioned in the *Neijing*, lower back pain from Xie Mai, San Mai, Tong Yin, Hui Yin, Yang Wei, Heng Luo, Zhi Yang, Fei Yang, Rou Li, and Kao Jiao meridians does not exceed the flow of the Six Meridians but has specific dominances. I do not wish to cite them extensively; please refer to the *Neijing* chapter on Needling Lower Back Pain for clarity. Based on this, treating external causes involves sweating or purging methods. Emotional loss injuring the Kidney, anger injuring the Liver, and worry injuring the Spleen all cause lower back pain because the Liver and Kidney share a source, and the Spleen and Stomach are exterior-interior pairs. Spleen stagnation and Stomach closure most easily cause lower back pain. Symptoms include emaciation, dark complexion, inability to walk far or stand long, caused by emotional loss. Abdominal urgency, hypochondriac distension, blurred vision, unfulfilled desires, and flaccidity of Zongjin leading to white turbidity are caused by anger. Muscle wasting, numbness, indigestion, abdominal fullness, and constipation radiating to the waist and hypochondrium are caused by worry. Based on this, treating internal causes involves regulation. Renzhe lower back pain feels cold like water, body heavy but not thirsty, normal urination and appetite, with cold heaviness below the waist like hanging 5,000 coins. It results from long-term exposure to cold dampness after sweating during labor. Lower back pain with stooping, swelling, and heaviness leading to hypochondriac pain, or due to trauma with blood stasis, or sexual exhaustion depleting essence and Qi, causes lower back pain. Based on this, treating non-internal/external causes involves tonification and purgation. Lower back pain belongs to the Kidney, often due to post-exertion Kidney injury, empty organ Qi allowing wind-cold-dampness to invade, or anger/worry damaging it. However, for pain due to trauma and Qi-Blood stagnation, no specific medicine was previously mentioned. Weilingxian Wan is the main prescription. Nowadays, people often take Qian Niu (Pharbitis Seed) for lower back pain without distinguishing deficiency/excess. Unknowingly, Qian Niu damages Kidney Qi. If it is truly Qi stagnation lower back pain, three doses suffice. If ineffective, use Ju He (Tangerine Seed) fried with salt and soaked in wine, taken warm with Xiao Qi Xiang Wan for miraculous effect. If it is Kidney deficiency lower back pain, how can Qian Niu be suitable? Be cautious.
A man over sixty suffered from lower back, sacral, spinal, hip, and back pain for years. Quiet by day, restless by night, severe pain came and went, leading to suicidal thoughts. Pain worsened at dusk, requiring beating until dawn when it subsided. Those around him attributed the pain on both sides to ghosts, curses, or "White Tiger biting." They prayed morning and evening, summoning shamans and monks, which temporarily reduced pain. He dreamed of ghost battles and sacrificed to all temples. After years, he became emaciated, ate little, grew angry daily, and awaited death. A scholar said, "If it is a ghost curse, why did prayers fail? I heard Zhang Dairen in Chen Commandery is skilled in medicine. Ask him about the White Tiger and illness. If his skills fail, we accept fate." His family agreed. Dairen palpated both pulses: deep, stagnant, firm, and strong like a drawn bowstring. He said, "Though emaciated and unable to eat, pain in the waist/sacrum/spine/hip implies hard, dry stool." Others reported passing one or two hard, pellet-like stools every 5-9 days, requiring manual extraction, followed by whole-body itching and cracked skin. Knowing the deficiency/excess, Dairen secretly used Da Chengqi Tang decocted with Ginger and Jujube, adding 3 qian of Qian Niu powder. He did not write "purgative" because the patient feared cold/purging and preferred warmth/tonification. The decoction was given warm, increasing dosage over three days. At dusk, the bowels moved 4-5 times, expelling half a basin of dry fecal blocks mixed with bloody stasis, foul-smelling. Pain decreased by 90% instantly. He slept deeply, breathing normally. Waking next evening, he asked for porridge. After two more days of sleep, pain vanished. Dietary care followed, with Dao Yin Wan, Gan Lu San, and bowel-lubricating medicines. Recovery took over 40 days. The *Lingshu* states: "Even old excretions can be cleared; even old knots can be resolved." Waist/spine/hip pain belongs to the Foot-Taiyang Bladder Meridian. Hip pain belongs to the Foot-Shaoyang Gallbladder Meridian. The *Nanjing* says: "All pain is excess." The *Neijing* says: "All pain, itching, sores belong to Fire." Commentary: "Calm mind = mild pain; agitated mind = severe pain." Shamans reducing pain calms the mind, but doesn't remove the root. Ancient saying: "Pain decreases with benefit (bowel movement)." Without benefit, how does pain leave? The patient recovered and lived to 80. Thus, dryness syndromes belong to the Three Yang.
Wei Dexin from the North passed through Xijin. Drinking cold water in winter caused cold disease: straight back unable to bend/extend, heavy legs, difficult walking, carried on a bed. Doctors diagnosed Kidney deficiency, using Cong Rong, Ba Ji Tian, Fu Zi, Lu Rong. Constipation worsened, tidal fever rose. After nearly a year, he sought Dairen. Dairen said, "Ten days for effect." Wei asked if delay was an issue. Dairen said, "This is abundant blood in Taiyang. Disease makes waist feel broken, stiff like a knot, tearing like a split. Taiyang causes limited flexion/extension. Waist is Kidney's mansion and major joint. Now stiff, use salty herbs to soften. Few doses will relax it. *Nanjing* says: 'Forced intercourse injures Kidney, dries Marrow, ruins Diaphragm/Stomach.' Your case matches. Taiyang compressed by cold, blood stagnates downward. There must be blood accumulation in the waist, not Kidney deficiency." Sequential medication induced dozens of bowel movements, expelling 1-2 sheng of blood. Then steamed in a four-sided stove. Sweating 3-5 times cured him. On day 5, Dairen asked if abdomen gurgled. Wei said no. Day 6, gurgling started. Day 7, he could bow. Dairen warned: "Do not steam heat cases; it harms eyes. Your Kidney/Waist decline, poor vision/hearing, Yin attacking Yang, short Qi, weak spirit, wiry pulse—all indicate Yang deficiency hiding in Yin."
In Guiyou year, June-July, continuous rain/cold for over a month caused diarrhea in many (Dampness causing Five Diarrheas). One day, body heaviness, joint pain, three diarrheas, but closed, dark urine. *Neijing*: "Below, draw and exhaust." First promote urination. "Diarrhea with poor urination: first separate/drain." "Treat dampness without promoting urination is incorrect." Use bland-draining agents. However, external cold-damp invading internally is violent. Using bland-draining agents reduces it further, increasing Yin and exhausting Yang. Yang weakens, spirit fades. Here, ascending-Yang herbs are appropriate. Qiang Huo, Du Huo, Sheng Ma (1 qian each); Fang Feng, Zhi Gan Cao (0.5 liang each). Crushed. Decoct 3 bo to 1 bo. Strain. Drink hot. Cured. Scripture: "Cold-damp victory, soothe with Wind." "Sinking, lift it." Ascending Yang wins, hence cure. This is bending to straighten. Sage methods are analogical; one example reveals hundreds.
Prescriptions
Special Prescription for Lower Back Pain.
Xiang Bai Zhi, Hong Qu (each 2.5 qian). Powder. Take with warm wine on an empty stomach.
Ma Zi Fang. Treats Wind-Water with abdominal distension, umbilical/waist heavy pain, immobility.
Crush 0.5 sheng Dong Ma Zi. Grind in water, filter juice. Cook 2 he of rice in juice into thin porridge. Add Scallion, Pepper, Ginger, Dou Chi. Eat on empty stomach.
Bi Xie Tang. Treats lower back pain, difficulty moving, sensation of Qi injection.
Bi Xie (1.5 liang), Dang Gui (roasted/cut 1 liang), Jie Geng (fried 1.5 liang), Mu Dan Pi (1 liang), Huang Lian (deveined 1 liang), Xing Ren (soaked/husked/halved/fried 10), Fu Zi (roasted/husked 2 liang), Dai Zhe Shi (1.5 liang), Sang Bai Pi (cut/fried 1.5 liang), Guan Zhong (1 liang), Da Fu Pi (1.5 liang), Gui (bark removed), Bai Fu Ling (black skin removed), Fu Pen Zi (stalk removed), Huang Qin (black heart removed, each 1 liang), Wu Zhu Yu (pre-roasted/fried 0.5 liang), Cao Dou Kou (husked 1), Tao Ren (fried/husked/halved 10), She Chuang Zi (fried 1.5 liang), Gan Jiang (roasted 0.5 liang), Mu Gua (husked/seeds removed/dried 1 liang). Cut like hemp seeds. 5 qian spoons per dose. Decoct 1.5 bo water to 1 bo. Strain. Warm take on empty stomach.
Du Zhong Jiu (from *Shenghui Fang*). Treats Kidney pulse reverse/smaller than Cun Kou, Bladder deficiency-cold, lower back pain, chest palpitations. Universal for four seasons. Treats five types of lower back pain.
Du Zhong, Gan Jiang (each 4 liang, or Gan Di Huang), Bi Xie, Qiang Huo, Tian Xiong, Shu Jiao, Gui Xin, Xiong Duan, Fang Feng, Qin Jiao, Wu Tou, Xi Xin (each 0.5 liang), Wu Jia Pi, Shi Hu (each 5 liang), Gua Lou Gen, Di Gu Pi, Xu Duan, Jie Geng, Gan Cao (each 1 liang). Crush. Soak in 4 dou wine for 4 nights. Initial dose 5 he, increase to 7-8 he. Twice daily. Treats five types of lower back pain.
Duhuo Jisheng Tang (from *Heji Fang*). Lower back pain due to Kidney Qi weakness, lying on cold/damp, wind exposure. If untreated, flows to legs/knees causing hemiplegia/cold-bi, weakness/heavy pain, or leg cramps/bi-weakness, or purple/broken skin/sores. Suitable for this formula.
Qin Jiao (cleaned), Fu Ling (peeled), Bai Shao Yao, Gui Xin (avoid fire), Du Zhong (cracked/roasted/cut silk), Sang Ji Sheng (use Xu Duan if no Sang Ji Sheng per record), Xi Xin (cleaned), Niu Xi (wine-soaked), Fang Feng (each 2 liang), Gan Cao (0.5 liang), Ren Shen, Shu Di Huang, Dang Gui (each 2 liang), Du Huo (3 liang). Powder. 4 qian per dose. Decoct 2 bo water to 0.7 bo. Strain. Empty stomach. For Qi deficiency/blockage or epigastric discomfort, remove Di Huang, add Sheng Jiang. For postpartum abdominal pain, immobility, leg/waist cramps/bi-weakness, this formula removes wind and resolves blood. *Zhouhou Fang* adds 1 Fu Zi, omits Ji Sheng, Ren Shen, Gan Cao, Dang Gui. Recent use for Li Jie Feng and Hong Gang Jiao Liu Zhu is effective. Another version adds Sheng Jiang. Roast Shuo Luo leaves, place thick on mat, lie on it while hot, re-roast when cool. Winter roots, spring stems. Better than thin moxibustion. Used for wind-damp everywhere.
Du Huo Tang (from *Shixiao Fang*). Lower back pain from labor, feeling like breaking, heavy as mountain.
Qiang Huo, Fang Feng, Du Huo, Rou Gui, Wei Da Huang, Ze Xie (each 3 qian), Tao Ren (50), Dang Gui Shao, Lian Qiao (each 0.5 liang), Zhi Gan Cao (2 qian), Fang Ji, Huang Lian (each 1 liang, or Bai Jiu processed without Huang Lian). Crush. 0.5 liang per dose. Decoct with 0.5 bo wine, 1.5 bo water. Strain. Hot take cures immediately.
Ba Ji Wan. Treats various lower back pains, Kidney deficiency-cold, waist pain, impotence.
Gan Qi (smoke-finished), Ba Ji Tian (heart removed), Du Zhong, Niu Xi (each 12 fen), Gui Xin, Gou Ji, Du Huo (each 8 fen), Wu Jia Pi, Shan Zhu Yu, Gan Shu Yao (each 10 fen), Fang Feng (6 fen), Fu Zi (4 fen). Honey pills, wu tong zi size. 20 pills with warm wine on empty stomach. Adjust to stop pain.
Tiao Gan San (from *Zhizhi Fang*). Treats anger-injuring-Liver causing lower back pain.
Ban Xia (processed 3 fen), La Gui, Xuan Mu Gua, Dang Gui, Chuan Xiong, Niu Xi, Xi Xin (each 2 fen), Shi Chang Pu, Suan Zao Ren (soaked/husked/lightly fried), Zhi Gan Cao (each 1 fen). Fine cut. 3 qian per dose. 5 slices Ginger, 2 Jujubes. Decoct and drink.
Niu Xi Wan.
Niu Xi (wine-soaked), Bi Xie, Du Zhong (cut/roasted), Rong Rong (wine-soaked), Tu Si Zi, Fang Feng, Hu Lu Ba (fried), Gui (half amount), Po Gu Zhi, Sha Yuan Bai Ji Li (equal parts). Powder. Wine-boiled pig kidney pills. 50-70 pills with warm wine on empty stomach. Effective for immobile lower back pain.
Shen Ying Gao Yao. Paste for lower back pain.
Chuan Wu, Ma Lin Zi, Guan Gui, Gan Jiang, Du Zhong, Mu Bie Zi (shell/oil removed/studied separately 5 qian), Mo Yao (5 qian studied separately), Ru Xiang (3 qian studied separately), Po Gu Zhi (fried 5 qian). Fine powder. Vinegar paste. Apply to waist. Cover with paper, bind with cotton cloth. Change 2-3 times daily.
Niu Xi Jiu (aka Haitong Pi Jiu, from *Yifang Dacheng*). Treats unbearable waist/knee pain. Quacks treat as Kidney Wind-Toxin, needling/drugs fail. Walking becomes heavy. Wang Shaoyan, Prefect of Junzhou, said: "My waist pain was unbearable. Doctors treated Kidney Wind-Toxin, drugs failed. Took this, pain reduced 50%, walking light."
Niu Xi, Chuan Xiong, Qiang Huo, Di Gu Pi, Wu Jia Pi, Yi Yi Ren (each 1 liang), Gan Cao, Sheng Di Huang (0.5 liang), Hai Tong Pi (2 liang). Coarse powder. Wrap in cloth. Soak in 2 dou non-grain wine. Winter 27 days, Summer 7 days. Re-soak 3-5 nights after drinking. 1 cup per dose, 3-4 cups daily. Keep wine qi continuous. Add Du Zhong 1 liang (fried/cut silk) for better effect. Do not add/remove when mixing. Avoid toxic foods.
Mu Xiang Wan. Treats heavy lower back pain, abdominal immobility.
Mu Xiang (0.5 liang), Bing Lang (cut), Gui (bark removed), Fu Zi (roasted/husked), Bi Xie, Shao Yao, Yu Li Ren (husked/studied like paste, each 2 qian). Powder. Honey pills, wu tong zi size. 20 pills with warm wine. Empty stomach, midnight, bedtime. Mild purgation is effective.
Xiao Qi Xiang Wan (from *Wei Shi Fang*). Treats anger/worry Qi-stagnation lower back pain, due to sprains/falls.
Gan Song (fried 10 liang), Gan Cao (fried 15 liang), Xiang Fu Zi (fried/de-haired 15 liang), Ding Xiang Pi (15 liang), Peng E Zhu (roasted/crushed hot 2.5 liang), Suo Sha Ren (2.5 liang), Yi Zhi Ren [fried 1.5 liang]. Pills. 50 pills per dose. Chen Pi 1 qian, salt少许, decoct water, empty stomach. Or mix with Chen Xiang Jiang Qi Tang.
Treats lower back pain radiating to feet/knees, foot atrophy, divine efficacy. (From *Jingyan Liangfang*)
Du Zhong (Ginger juice roasted/cut silk), Xu Duan, Hei Qian Niu, Po Gu Zhi (fried), Tao Ren (fried/husked/halved), Yan Hu Suo (equal parts). Fine powder. Wine-boiled wheat paste pills, wu tong zi size. 50-70 pills with water/wine. Adding Walnut meat is excellent.
Treats lower back pain.
Chuan Shan Jia (1 qian fire-calcined), Hua Xi (1 qian powdered), Shui Yin (1 qian), Ru Xiang (1 qian), Bi Ma Zi (7), She Xiang (small amount). Each powdered. Mix with Eucalyptus gum. Form coin-sized patches. Apply.
Treats Qi-stagnation lower back pain. (From *Jingyan Liangfang*)
Chen Chi Qu, Gan Jiang (dry-roasted), Gu Sui Bu (thin sliced/de-haired), Da Hui Xiang (equal parts). Powder. 2 qian per dose. Hot wine on empty stomach.
Treats lower back pain without forming a standard prescription. (From *Qianjin Fang*)
Gan Sui, Gui Xin (or Fu Zi), Du Zhong, Ren Shen (each 2 qian). Powder. 1 fang cun bi quantity. Insert into Sheep Kidney. Roast熟 and eat.
Treats waist pain. Discharges pus/water.