瘟疫乃天地之邪气,若人身正气内固,则邪不可干,自不相染。故避之之法,惟在节欲
节劳,或于房室劳倦之后,尤不可近,仍勿忍饥以受其气,皆要法也。至于却邪之法,则如
《刺法论》所云∶天牝从来,复得其往,气出于脑,即不干邪。盖天牝者,鼻也。鼻受天之
气,故曰天牝。气自空虚而来,亦欲其自空虚而去,即天牝从来,复得其往也。正以气通于
鼻,鼻通于脑,毒入脑中,则流布诸经,令人相染矣。气出于脑,谓嚏之,或张鼻以泄之,
或受气于室,则泄气于外,而大吸精气以易之,则邪从鼻出,而毒瓦斯自散,此却邪于外之法
也,又如想心如日等法,盖胆属少阳,为中正之官,少阳气壮,则脏气赖以俱壮,而邪不能
入,此强中御邪之法也。凡探亲诊疾,事有不容已者,但知此诸法,则虽入最秽之地,自可
保其无虑。一方治天行时气,宅舍怪异,用降真香烧焚,大解邪秽。小儿带之,能解诸邪,
最验。一法以福建香茶饼,不时噙口中,大辟伤寒瘴气秽恶。
《医统》曰∶男子病,邪气出于口;女人病,邪气出于前阴,其相对坐立之间,必须识
其向背。或以雄黄末涂鼻孔中,行动从容,察位而入。凡入病家,此亦医人之不可不知也。
麻桂饮(新散七) 理阴煎(新热三) 补中益气汤(补三十) 麻黄汤(散一) 桂枝汤(散
九) 补阴益气煎(新补十六) 参苏饮(散三四) 十神汤(散四十) 九味羌活汤(散四四)
五积散(散三九) 败毒散(散三六) 荆防败毒散(痘三一) 柴葛煎(新散十四) 葛根汤(散
二九) 柴葛解肌汤(散三一) 归葛饮(新散十三) 神术散(散六五) 升麻葛根汤(散三十)
归柴饮(新散十七) 柴陈煎(新散九) 柴芩煎(新散十) 羌活升麻汤(寒十二) 柴苓汤(
和一九二) 柴苓饮(新散十一) 十全大补汤(补二十) 圣散子(散四三) 五瘟丹(攻百一)
六神通解散(寒十五) 四逆汤(热十四) 平胃散(和十七) 六味回阳饮(新热二) 四逆散
(散二八) 和胃饮(新和五) 防风通圣散(攻十六) 五福饮(新补六) 五苓散(和一八二)
藿香正气散(和二十) 六物煎(新因二十) 一柴胡饮(新散一) 普济消毒饮(寒十三) 独参
汤(补三五) 二柴胡饮(新散二) 人参白虎汤(寒三) 温胃饮(新热五) 三柴胡饮(新散三)
柴胡白虎煎(新散十二) 胃关煎(新热九) 四柴胡饮(新散四) 竹叶石膏汤(寒五) 理中
汤(热一) 五柴胡饮(新散五) 三黄石膏汤(寒十一) 附子汤(热二二) 正柴胡饮(新散六)
黄连解毒汤(寒一) 白虎汤(寒二) 小柴胡汤(散十九) 《局方》凉膈散(攻十九) 太清
饮(新寒十三) 大柴胡汤(攻七) 解瘟热毒法(寒二四) 玉泉散(新寒十五) 大补元煎(新
补一) 羌活胜湿汤(和一七八) 益元散(寒百十二) 四君子汤(补一) 葛根牛蒡汤(外四五
)抽薪饮(新寒三) 五君子煎(新热六) 陶氏黄龙汤(攻二一) 茵陈饮(新寒八) 大温中
饮(新散八) 调胃承气汤(攻三) 玉女煎(新寒十二) 大和中饮(新和七) 五利大黄汤(外
八九) 犀角散(寒一三一) 大厘清饮(新寒五) 漏芦升麻汤(外九七) 悉尼浆(新寒十六)
小青龙汤(散八) 连翘消毒散(外六一) 大青丸(攻百二) 金沸草散(散八一) 参 托里
散(外五) 玉烛散(攻二四) 大承气汤(攻一) 托里消毒散(外二) 百顺丸(新攻六) 独圣
散(攻百六) 栀子仁汤(寒十九) 清凉救苦散(外一三五) 茶调散(攻百七) 鸡子清饮(寒
十七) 犀角升麻汤(外四七) 吐法(新攻一) 犀角地黄汤(三方 寒七九、八十、八一)
瘟疫是天地间的邪气,如果人体正气内部坚固,那么邪气就无法侵犯,自然就不会相互传染。所以躲避瘟疫的方法,在于节制欲望、减少劳累,或者在房事和过度疲劳之后,尤其不能接触疫气,也不要忍着饥饿去承受这种邪气,这些都是重要的方法。至于驱除邪气的方法,就像《刺法论》所说:“天牝(鼻)之气从外而来,又让它从原处回去,使气出于脑,就不受邪气干扰。”所谓天牝,就是鼻子。鼻子接受天的清气,所以叫天牝。气从空虚之处来,也应当让它从空虚之处去,这就是“天牝从来,复得其往”的意思。正因为气通于鼻,鼻通于脑,毒气进入脑中,就会流布到各条经络,使人互相传染。所谓“气出于脑”,是指打喷嚏,或者张开鼻孔以泄出邪气,或者在室内受气后,将气排到体外,然后大口吸入精气以替换它,这样邪气就从鼻子排出,毒气自然消散,这是从外部驱除邪气的方法。又如“想心如日”等方法,因为胆属少阳经,是中正之官,少阳气壮,则脏腑之气依靠它而都强壮,邪气就不能侵入,这是增强中正之气以抵御邪气的方法。凡是探望病人或诊治疾病,有不得不做的情况,只要懂得这些方法,即使进入最污秽的地方,自然可以保全自己,没有忧虑。一方子治疗天行时气(流行性传染病),宅舍中有怪异之气,用降真香焚烧,能大大化解邪秽之气。小儿佩戴它,能解除各种邪气,非常灵验。一种方法是用福建香茶饼,不时含在口中,能极大辟除伤寒、瘴气和污秽恶气。
《医统》说:男子生病,邪气从口出来;女人生病,邪气从前阴出来,在他们相对坐立之间,必须识别他们的朝向背向。或者用雄黄末涂抹在鼻孔中,行动从容,观察位置再进入。凡是进入病家,这也是医生不可不知道的事情。
麻桂饮(新散七) 理阴煎(新热三) 补中益气汤(补三十) 麻黄汤(散一) 桂枝汤(散九) 补阴益气煎(新补十六) 参苏饮(散三四) 十神汤(散四十) 九味羌活汤(散四四) 五积散(散三九) 败毒散(散三六) 荆防败毒散(痘三一) 柴葛煎(新散十四) 葛根汤(散二九) 柴葛解肌汤(散三一) 归葛饮(新散十三) 神术散(散六五) 升麻葛根汤(散三十) 归柴饮(新散十七) 柴陈煎(新散九) 柴芩煎(新散十) 羌活升麻汤(寒十二) 柴苓汤(和一九二) 柴苓饮(新散十一) 十全大补汤(补二十) 圣散子(散四三) 五瘟丹(攻百一) 六神通解散(寒十五) 四逆汤(热十四) 平胃散(和十七) 六味回阳饮(新热二) 四逆散(散二八) 和胃饮(新和五) 防风通圣散(攻十六) 五福饮(新补六) 五苓散(和一八二) 藿香正气散(和二十) 六物煎(新因二十) 一柴胡饮(新散一) 普济消毒饮(寒十三) 独参汤(补三五) 二柴胡饮(新散二) 人参白虎汤(寒三) 温胃饮(新热五) 三柴胡饮(新散三) 柴胡白虎煎(新散十二) 胃关煎(新热九) 四柴胡饮(新散四) 竹叶石膏汤(寒五) 理中汤(热一) 五柴胡饮(新散五) 三黄石膏汤(寒十一) 附子汤(热二二) 正柴胡饮(新散六) 黄连解毒汤(寒一) 白虎汤(寒二) 小柴胡汤(散十九) 《局方》凉膈散(攻十九) 太清饮(新寒十三) 大柴胡汤(攻七) 解瘟热毒法(寒二四) 玉泉散(新寒十五) 大补元煎(新补一) 羌活胜湿汤(和一七八) 益元散(寒百十二) 四君子汤(补一) 葛根牛蒡汤(外四五) 抽薪饮(新寒三) 五君子煎(新热六) 陶氏黄龙汤(攻二一) 茵陈饮(新寒八) 大温中饮(新散八) 调胃承气汤(攻三) 玉女煎(新寒十二) 大和中饮(新和七) 五利大黄汤(外八九) 犀角散(寒一三一) 大厘清饮(新寒五) 漏芦升麻汤(外九七) 悉尼浆(新寒十六) 小青龙汤(散八) 连翘消毒散(外六一) 大青丸(攻百二) 金沸草散(散八一) 参托里散(外五) 玉烛散(攻二四) 大承气汤(攻一) 托里消毒散(外二) 百顺丸(新攻六) 独圣散(攻百六) 栀子仁汤(寒十九) 清凉救苦散(外一三五) 茶调散(攻百七) 鸡子清饮(寒十七) 犀角升麻汤(外四七) 吐法(新攻一) 犀角地黄汤(三方 寒七九、八十、八一)
Plague is the pathogenic qi of heaven and earth. If the righteous qi within the human body is internally solid, then pathogenic factors cannot invade, and natural transmission will not occur. Therefore, the method to avoid plague lies in restraining desires and reducing labor. Especially after sexual intercourse or excessive fatigue, one must not be exposed to it, nor should one endure hunger to accept its qi; these are all essential methods. As for the method to repel pathogens, as stated in *Ci Fa Lun* (Treatise on Acupuncture Methods): "The Tianping (nose) receives qi from outside, and allows it to return; if qi exits from the brain, it will not be interfered with by pathogens." The term Tianping refers to the nose. The nose receives the clear qi of heaven, hence called Tianping. Qi comes from emptiness and should also depart through emptiness, which corresponds to "Tianping receives from the beginning and returns to where it came from." Precisely because qi connects to the nose, and the nose connects to the brain, toxic qi entering the brain will spread through the meridians, causing mutual infection. "Qi exiting from the brain" refers to sneezing, or opening the nostrils to vent the qi, or receiving qi indoors and then expelling it outward, followed by inhaling deeply to replace it with essence qi. In this way, pathogens exit through the nose, and toxic vapors dissipate naturally. This is the method of repelling pathogens from the exterior. Another method involves visualization techniques such as "imagining the heart like the sun." Since the Gallbladder belongs to Shaoyang (Lesser Yang), the official of equilibrium, when Shaoyang qi is strong, the qi of the zang-fu organs relies on it to become robust, preventing pathogen invasion. This is a method of strengthening the central equilibrium to resist pathogens. Whenever visiting patients or treating diseases where action is unavoidable, understanding these methods ensures that even in the most filthy places, one can remain secure without worry. One prescription treats epidemic seasonal qi (epidemic infectious diseases) and strange qi in dwellings by burning *Jiangzhen Xiang* (Aquilaria Agallocha Wood), which greatly resolves pathogenic filth. Children wearing it can resolve various pathogens, proving highly effective. Another method involves keeping Fujian scented tea cakes in the mouth from time to time, which greatly wards off cold damage, miasma, and foul odors.
*Yi Tong* states: When men are ill, pathogenic qi exits from the mouth; when women are ill, pathogenic qi exits from the anterior yin. During sitting or standing face-to-face, one must recognize their orientation (facing vs. back). Alternatively, apply powder of *Xionghuang* (Realgar) into the nostrils, move calmly, observe the position, and enter accordingly. Entering a sickroom, this is also knowledge indispensable for physicians.
Mahu Gui Yin (New Dispersal 7) Liyin Jian (New Heat 3) Buzhong Yiqi Tang (Tonify 30) Mahuang Tang (Disperse 1) Guizhi Tang (Disperse 9) Buyin Yiqi Jian (New Tonify 16) Rensu Yin (Disperse 34) Shishen Tang (Disperse 40) Jiwei Qianghuo Tang (Disperse 44) Wuji San (Disperse 39) Baidu San (Disperse 36) Jingfang Baidu San (Smallpox 31) Chaige Jian (New Disperse 14) Gegen Tang (Disperse 29) Chaige Jieji Tang (Disperse 31) Guige Yin (New Disperse 13) Shenzhu San (Disperse 65) Shengma Gegen Tang (Disperse 30) Guichai Yin (New Disperse 17) Chai Chen Jian (New Disperse 9) Chai Qin Jian (New Disperse 10) Qianghuo Shengma Tang (Cold 12) Chailing Tang (Harmonize 192) Chailing Yin (New Disperse 11) Shiquan Dabu Tang (Tonify 20) Shengsanzi (Disperse 43) Wuwen Dan (Attack 101) Liushentong Jie San (Cold 15) Sini Tang (Heat 14) Pingwei San (Harmonize 17) Liuwei Huiyang Yin (New Heat 2) Sini San (Disperse 28) Hewei Yin (New Harmonize 5) Fangfeng Tongsheng San (Attack 16) Wufu Yin (New Tonify 6) Wuling San (Harmonize 182) Huoxiang Zhengqi San (Harmonize 20) Liuwu Jian (New Cause 20) Yichaihu Yin (New Disperse 1) Puji Xiaodu Yin (Cold 13) Dushen Tang (Tonify 35) Erchaihu Yin (New Disperse 2) Renshen Baihu Tang (Cold 3) Wenwei Yin (New Heat 5) Sichaihu Yin (New Disperse 3) Chaihu Baihu Jian (New Disperse 12) Weiguan Jian (New Heat 9) Sichaihu Yin (New Disperse 4) Zhuye Shigao Tang (Cold 5) Lizhong Tang (Heat 1) Wuchaihu Yin (New Disperse 5) Sanhuang Shigao Tang (Cold 11) Fuzi Tang (Heat 22) Zhengchaihu Yin (New Disperse 6) Huanglian Jiedu Tang (Cold 1) Baihu Tang (Cold 2) Xiao Chaihu Tang (Disperse 19) *Ju Fang* Liangge San (Attack 19) Taiqing Yin (New Cold 13) Da Chaihu Tang (Attack 7) Jiewen Redu Fa (Cold 24) Yuquan San (New Cold 15) Dabu Yuan Jian (New Tonify 1) Qianghuo Shengshi Tang (Harmonize 178) Yiyuan San (Cold 112) Sijunzi Tang (Tonify 1) Gegen Niubang Tang (External 45) Chouxin Yin (New Cold 3) Wujunzi Jian (New Heat 6) Tao Shi Huanglong Tang (Attack 21) Yinchén Yin (New Cold 8) Dawenzhong Yin (New Disperse 8) Tiaowei Chengqi Tang (Attack 3) Yunü Jian (New Cold 12) Dahezhong Yin (New Harmonize 7) Wuli Dahuang Tang (External 89) Xijiao San (Cold 131) Dalí Qing Yin (New Cold 5) Lulú Shengma Tang (External 97) Xini Jiang (New Cold 16) Xiao Qinglong Tang (Disperse 8) Lianqiao Xiaodu San (External 61) Daqing Wan (Attack 102) Jinfeicao San (Disperse 81) Rensuo Li San (External 5) Yuzhu San (Attack 24) Dachengqi Tang (Attack 1) Tuoli Xiaodu San (External 2) Baishun Wan (New Attack 6) Dusheng San (Attack 106) Zhizi Ren Tang (Cold 19) Qingliang Jiuku San (External 135) Chatiao San (Attack 107) Jiziqing Yin (Cold 17) Xijiao Shengma Tang (External 47) Vomit Method (New Attack 1) Xijiao Dihuang Tang (Three Formulas Cold 79, 80, 81)