太监刘关,患发背,肿痛色紫,诊其脉息沉数。陈良甫云∶脉细发热而痛者,发于阳也
。且疮疡赤甚则紫,即火极似水也。询之,尝服丹石药半载,乃积温成热所致。遂以内疏黄
连汤再服,稍平。更用排脓消毒药乃猪蹄汤、太乙膏而愈。经曰∶色与脉当相参应治之者。在
明亢害承制之理,阴阳变化之机焉耳。
举人潘光甫,年四十,患脑疽 肿,诊其脉沉静。予谓此阳证阴脉,断不起,已而果然
。盖疮疡之证,虽属心火,尤当分表里虚实。果元气充实,内有实火者,寒剂或可责效。若
寒凉过度,使胃寒脾弱,阳证变阴,或结而不溃,溃而不敛,阴阳乖戾,水火交争,死无日
矣。(薛按)
参附汤(补三七) 托裹散(外四三) 八珍汤(补十九) 六君子汤(补五) 圣愈汤
(补九一) 归脾汤(补三二) 回阳汤(外三七) 八味丸(补一二一)
败毒散(散三六) 冲和汤(外二四) 四神丸(热一五一) 流气饮(外五五)
五淋散(寒百十七) 五香渴(末入,即外五一方) 姜附汤(热三二) 四君子汤(补一)
独参汤(补三五) 四物汤(补八) 理中汤(热一) 六味丸(补百二十)
滋肾丸(寒一六三) 护心散(外七二) 二神丸(热百五十) 清凉饮(外九十)
麻黄汤(散一) 凉膈散(痘八三) 清胃散(寒五四) 十宣散(痘十四)
清阴汤(外八五) 白虎汤(寒二) 离金散(外六七) 漏芦汤(外九五)
夺命丹(外七七) 蜡矾丸(外七四) 忍冬酒(外百二) 槐花酒(外百四)
通志酒(外百六) 国老膏(外六八) 桑枝煎(外百九) 掣甘草汤(外六八)
五味子汤(补五七) 神仙截法(外百十) 十全大补汤(补二十) 仙方活命饮(外一)
人参黄 汤(外二六) 补中益气汤(补三十) 托裹消毒散(外二) 托里温中汤(外十二)
托里健中汤(外十一) 托里清中渴(外十六) 托里益黄汤(外十五)
托里益中汤(外十三) 托里抑青汤(外十七) 托里越鞠汤(外十九)
托里温经汤(外十四) 七味白求散(小七) 丁香柿蒂散(热六四) 黄 六一汤(补四九)
当归补血汤(补四四) 加减八味丸(外三八) 人参养营汤(补二一) 人参平肺散
(寒三七) 人参理中汤(热一) 人参败毒散(散三六) 附子理中汤(外三四) 竹叶黄
汤(寒七) 黄连消毒散(外六十) 黄连解毒汤(寒一) 竹叶石膏汤(寒五) 连翘消毒散(外六一)
内疏黄连汤(外九三) 五香连翘渴(外五一) 四顺清凉饮(攻二五) 黄芩清肺饮(寒三八)
内固金粉散(外七三) 犀角地黄汤(外四六) 乳香定痛丸(外五七) 犀角升麻汤(外四七)
香砂六君汤(补七) 神仙熏照方(外一二二) 附子饼(外百十六) 豆豉饼(外百十七)
桑枝灸(外百二十) 葱熨法(外一二一) 隔蒜灸(外百十五) 骑竹马法(外百十四)
针头散(外一四四) 降痈散(新因三六) 麦饭石膏(外一三九) 乌金膏(外一四二)
阴阳散(外一三三) 抑阴散(外一三一) 抑阳散(外一三二) 猪蹄汤(外一二五)
当归膏(外三一四) 神异膏(外三百十)
太监刘关,患发背(背部痈疽),肿痛且颜色紫暗,诊察其脉象沉而数。陈良甫曾说:脉细、发热且疼痛的,是发于阳分的病证。况且疮疡红肿严重时转为紫色,这是火邪极盛似水的表现。询问病史,得知他曾服用丹石类药物半年,这是积温成热所致。于是给予内疏黄连汤,再服后症状稍平。随后使用排脓消毒的药物,如猪蹄汤、太乙膏,最终痊愈。经书说:面色与脉象应当相互参照,治疗的关键在于明白亢害承制(五行生克制化中过度制约导致反常)的道理,以及阴阳变化的机理罢了。
举人潘光甫,四十岁,患脑疽(生于脑部的痈疽)肿胀,诊察其脉象沉静。我说这是阳证见阴脉,判断无法治愈,后来果然如此。大概疮疡的病证,虽然属于心火,但更应当分辨表里虚实。如果元气充实,体内有实火的,用寒凉药物或许可以见效。如果寒凉药使用过度,导致胃寒脾弱,阳证转化为阴证,或者结块不溃破,溃破后不收敛,阴阳乖戾,水火交争,离死就不远了。(薛己按语)
参附汤(补益类第三十七篇) 托裹散(外科第四十三篇) 八珍汤(补益类第十九篇) 六君子汤(补益类第五篇) 圣愈汤(补益类第九十一篇) 归脾汤(补益类第三十二篇) 回阳汤(外科第三十七篇) 八味丸(补益类第一百二十一篇)
败毒散(发散类第三十六篇) 冲和汤(外科第二十四篇) 四神丸(热性病第一百五十一篇) 流气饮(外科第五十五篇)
五淋散(寒性病第一百一十七篇) 五香渴(末药入,即外科第五十一方) 姜附汤(热性第三十二篇) 四君子汤(补益类第一篇)
独参汤(补益类第三十五篇) 四物汤(补益类第八篇) 理中汤(热性第一篇) 六味丸(补益类第一百二十篇)
滋肾丸(寒性病第一百六十三篇) 护心散(外科第七十二篇) 二神丸(热性第一百五十篇) 清凉饮(外科第九十篇)
麻黄汤(发散类第一篇) 凉膈散(痘疹类第八十三篇) 清胃散(寒性病第五十四篇) 十宣散(痘疹类第十四篇)
清阴汤(外科第八十五篇) 白虎汤(寒性病第二篇) 离金散(外科第六十七篇) 漏芦汤(外科第九十五篇)
夺命丹(外科第七十七篇) 蜡矾丸(外科第七十四篇) 忍冬酒(外科第一百零二篇) 槐花酒(外科第一百零四篇)
通志酒(外科第一百零六篇) 国老膏(外科第六十八篇) 桑枝煎(外科第一百零九篇) 掣甘草汤(外科第六十八篇)
五味子汤(补益类第五十七篇) 神仙截法(外科第一百十篇) 十全大补汤(补益类第二十篇) 仙方活命饮(外科第一篇)
人参黄芪汤(外科第二十六篇) 补中益气汤(补益类第三十篇) 托裹消毒散(外科第二篇) 托里温中汤(外科第十二篇)
托里健中汤(外科第十一篇) 托里清中渴(外科第十六篇) 托里益黄汤(外科第十五篇)
托里益中汤(外科第十三篇) 托里抑青汤(外科第十七篇) 托里越鞠汤(外科第十九篇)
托里温经汤(外科第十四篇) 七味白术散(小儿科第七篇) 丁香柿蒂散(热性第六十四篇) 黄芪六一汤(补益类第四十九篇)
当归补血汤(补益类第四十四篇) 加减八味丸(外科第三十八篇) 人参养营汤(补益类第二十一篇) 人参平肺散
(寒性病第三十七篇) 人参理中汤(热性第一篇) 人参败毒散(发散类第三十六篇) 附子理中汤(外科第三十四篇) 竹叶黄芪汤(寒性病第七篇) 黄连消毒散(外科第六十篇) 黄连解毒汤(寒性病第一篇) 竹叶石膏汤(寒性病第五篇) 连翘消毒散(外科第六十一篇)
内疏黄连汤(外科第九十三篇) 五香连翘渴(外科第五十一篇) 四顺清凉饮(攻下类第二十五篇) 黄芩清肺饮(寒性病第三十八篇)
内固金粉散(外科第七十三篇) 犀角地黄汤(外科第四十六篇) 乳香定痛丸(外科第五十七篇) 犀角升麻汤(外科第四十七篇)
香砂六君汤(补益类第七篇) 神仙熏照方(外科第一百二十二篇) 附子饼(外科第一百十六篇) 豆豉饼(外科第一百十七篇)
桑枝灸(外科第一百二十篇) 葱熨法(外科第一百二十一篇) 隔蒜灸(外科第一百十五篇) 骑竹马法(外科第一百十四篇)
针头散(外科第一百四十四篇) 降痈散(新病因类第三十六篇) 麦饭石膏(外科第一百三十九篇) 乌金膏(外科第一百四十二篇)
阴阳散(外科第一百三十三篇) 抑阴散(外科第一百三十一篇) 抑阳散(外科第一百三十二篇) 猪蹄汤(外科第一百二十五篇)
当归膏(外科第三百一十四篇) 神异膏(外科第三百一十篇)
Liu Guan, a eunuch, suffered from "Fa Bei" (carbuncle on the back), presenting with swelling, pain, and purplish discoloration. His pulse was deep and rapid. Chen Liangfu stated: "When the pulse is fine, accompanied by fever and pain, it indicates a condition originating in the Yang aspect." Furthermore, when sores become intensely red and then turn purple, it signifies extreme Fire resembling Water. Upon inquiry, it was learned that he had taken Dan Shi medicines (cinnabar and other mineral drugs) for half a year, which caused accumulated warmth to transform into heat. Consequently, Nei Shu Huang Lian Tang (Internal Draining Coptis Decoction) was administered twice, after which the symptoms subsided slightly. Subsequently, pus-draining and detoxifying preparations, such as Zhu Ti Tang (Pig Trotter Decoction) and Tai Yi Gao (Tai Yi Plaster), were used, leading to recovery. The Classics state: "Complexion and pulse should be examined together." The key to treatment lies in understanding the principle of "Kang Hai Cheng Zhi" (where excessive restriction leads to counter-reaction) and the mechanisms of Yin-Yang transformation.
Pan Guangfu, a Juren (degree holder), aged forty, suffered from swelling of "Nao Ju" (carbuncle on the head/brain). His pulse was quiet and still. I remarked that this was a Yang syndrome presenting with a Yin pulse, and predicted he would not survive; indeed, this came to pass. Generally, although sores and ulcers belong to Heart Fire, one must distinguish between exterior/interior and deficiency/excess. If the Yuan Qi (Original Qi) is solid and there is excess Fire inside, cold-natured agents may yield results. However, if cold-natured herbs are overused, causing Stomach cold and Spleen weakness, a Yang syndrome may transform into a Yin syndrome. This may result in induration without suppuration, or suppuration without healing. With Yin and Yang becoming discordant and Water and Fire clashing, death is imminent. (Commentary by Xue Ji)
Shen Fu Tang (Tonification III-37) Tuo Guo San (Surgery IV-43) Ba Zhen Tang (Tonification III-19) Liu Jun Zi Tang (Tonification III-5) Sheng Yu Tang (Tonification III-91) Gui Pi Tang (Tonification III-32) Hui Yang Tang (Surgery III-37) Ba Wei Wan (Tonification III-121)
Bai Du San (Dispersing III-36) Chong He Tang (Surgery III-24) Si Shen Wan (Heat V-151) Liu Qi Yin (Surgery III-55)
Wu Lin San (Cold VI-117) Wu Xiang Ke (Powder form, i.e., Surgery III-51) Jiang Fu Tang (Heat III-32) Si Jun Zi Tang (Tonification III-1)
Du Shen Tang (Tonification III-35) Si Wu Tang (Tonification III-8) Li Zhong Tang (Heat III-1) Liu Wei Wan (Tonification III-120)
Zi Shen Wan (Cold VI-163) Hu Xin San (Surgery III-72) Er Shen Wan (Heat V-150) Qing Liang Yin (Surgery III-90)
Ma Huang Tang (Dispersing III-1) Liang Ge San (Smallpox VIII-83) Qing Wei San (Cold VI-54) Shi Xuan San (Smallpox XIV-14)
Qing Yin Tang (Surgery III-85) Bai Hu Tang (Cold VI-2) Li Jin San (Surgery III-67) Lou Lu Tang (Surgery III-95)
Duo Ming Dan (Surgery III-77) La Fan Wan (Surgery III-74) Ren Dong Jiu (Surgery III-102) Huai Hua Jiu (Surgery III-104)
Tong Zhi Jiu (Surgery III-106) Guo Lao Gao (Surgery III-68) Sang Zhi Jian (Surgery III-109) Che Gan Cao Tang (Surgery III-68)
Wu Wei Zi Tang (Tonification III-57) Shen Xian Jie Fa (Surgery III-110) Shi Quan Da Bu Tang (Tonification III-20) Xian Fang Huo Ming Yin (Surgery III-1)
Ren Shen Huang Qi Tang (Surgery III-26) Bu Zhong Yi Qi Tang (Tonification III-30) Tuo Guo Xiao Du San (Surgery III-2) Tuo Li Wen Zhong Tang (Surgery III-12)
Tuo Li Jian Zhong Tang (Surgery III-11) Tuo Li Qing Zhong Ke (Surgery III-16) Tuo Li Yi Huang Tang (Surgery III-15)
Tuo Li Yi Zhong Tang (Surgery III-13) Tuo Li Yi Qing Tang (Surgery III-17) Tuo Li Yue Ju Tang (Surgery III-19)
Tuo Li Wen Jing Tang (Surgery III-14) Qi Wei Bai Zhu San (Pediatrics VII-7) Ding Xiang Shi Di San (Heat VI-64) Huang Qi Liu Yi Tang (Tonification III-49)
Dang Gui Bu Xue Tang (Tonification III-44) Jia Jian Ba Wei Wan (Surgery III-38) Ren Shen Yang Ying Tang (Tonification III-21) Ren Shen Ping Fei San
(Cold VI-37) Ren Shen Li Zhong Tang (Heat III-1) Ren Shen Bai Du San (Dispersing III-36) Fu Zi Li Zhong Tang (Surgery III-34) Zhu Ye Huang Qi Tang (Cold VI-7) Huang Lian Xiao Du San (Surgery III-60) Huang Lian Jie Du Tang (Cold VI-1) Zhu Ye Shi Gao Tang (Cold VI-5) Lian Qiao Xiao Du San (Surgery III-61)
Nei Shu Huang Lian Tang (Surgery III-93) Wu Xiang Lian Qiao Ke (Surgery III-51) Si Shun Qing Liang Yin (Purgative II-25) Huang Qin Qing Fei Yin (Cold VI-38)
Nei Gu Jin Fen San (Surgery III-73) Xi Jiao Di Huang Tang (Surgery III-46) Ru Xiang Ding Tong Wan (Surgery III-57) Xi Jiao Sheng Ma Tang (Surgery III-47)
Xiang Sha Liu Jun Tang (Tonification III-7) Shen Xian Xun Zhao Fang (Surgery III-122) Fu Zi Bing (Surgery III-116) Dou Chi Bing (Surgery III-117)
Sang Zhi Jiu (Surgery III-120) Cong Yun Fa (Surgery III-121) Ge Suan Jiu (Surgery III-115) Qi Zhu Ma Fa (Surgery III-114)
Zhen Tou San (Surgery III-144) Jiang Yong San (New Causes III-36) Mai Fan Shi Gao (Surgery III-139) Wu Jin Gao (Surgery III-142)
Yin Yang San (Surgery III-133) Yi Yin San (Surgery III-131) Yi Yang San (Surgery III-132) Zhu Ti Tang (Surgery III-125)
Dang Gui Gao (Surgery III-314) Shen Yi Gao (Surgery III-310)