(胃主纳脾主消脾主与胃行其津液者也○脾为至阴喜升喜刚燥○太阴湿土得
运○补气消食化痰燥湿不可偏废○脾胃为肝肾之原心实主之火能生土土旺即以防水○心为脾
母补母则子旺肝为脾贼疏肝则脾安○脾土须丹田真火熏蒸故曰补脾不若补肾舌有补真丸治脾
阳不运用川乌巴戟菟丝苁蓉葫芦巴香附花椒距茸羊腰阳起石等味可以为法○此膏较金仙膏多
补脾温肾之药虚寒有积欲寓攻于补者宜之如欲消导多者可以此膏和金仙膏各半摊贴○又肾为
先天之本脾胃为后天之本此膏与滋阴膏相并行亦如六君与六味也)
治脾阳不运饮食不化。或噎塞饱闷。(脾弱)或泄痢腹痛。(脾滞)或为湿痰(水谷停积)水肿(脾虚土不制水)黄
疸(脾湿)
木红花各五分三棱当归梢猪苓升麻各四分官桂苍术车前子泽泻柴胡陈皮黄芩草蔻仁生甘草各
三分木香青皮各二分吴萸黄连干生姜各一分桃仁三个昆布少许可以炒熨或去苏木桃仁或虚加
参术实加枳壳槟榔撞关加香附乌药胡椒紫苏丁香沉香砂仁茴香乳香之类○凡用香药须研末后
加勿同炒)积聚(脾虚也金仙膏有方○又纲目破积导饮丸用木香槟榔陈皮青皮枳壳蓬术三棱半
夏神曲麦芽干姜车前子泽泻甘草各五钱白丑头末六钱黄连三钱巴豆二十粒一方巴豆同黄连三
钱炒去巴豆不用此方危氏取数味以消诸积聚症块甚效可以炒熨○又如食积山楂神曲麦芽酒积
黄连葛花砂仁果菜积官桂丁香麝香鱼蟹积紫苏木香生姜面积杏仁茶积川椒均可用)○小儿慢
脾风(或大病或久吐泻脾胃伤所致纯阴泄青者木克土也用参 木草酒芍陈皮半夏天麻川乌全
蝎南星丁香朱砂姜枣炒熨肢冷加炮姜甚加附子手足搐搦加桂枝参用扶阳膏)等症。皆贴胸脐
。(简便方实用莱菔子炒熨虚用糯米炒熨皆妙)
牛精肉一斤。牛肚四两。用小磨麻油三斤浸熬听用。
苍术(四两) 白术 川乌(各三两○温白丸用川乌为君)
益智仁 姜半夏 南星 当归 浓朴 陈皮 乌药 姜黄 甘草(半生半
炙) 枳实(各二两) 黄 党参 川芎 白芍 赤芍 羌活 香白芷 细辛 防风 香附
灵脂 苏梗 苏子 延胡索 山楂 麦芽 神曲 木瓜 青皮 槟榔 枳壳 桔梗 灵仙
腹皮 醋三棱 醋莪术 杏仁 柴胡 升麻 远志肉 吴萸 五味 草蔻仁 肉蔻仁 巴
戟天 补骨脂 良姜 荜茇 大茴 红花 黄连 黄芩 大黄 甘遂 苦葶苈 红芽大戟
巴仁 黑丑头 茵陈 木通 泽泻 车前子 皂角 木鳖仁 蓖麻仁 全蝎 炮山甲 白附
子附子(各一两) 滑石(四两)
生姜 薤白(韭白) 葱白 大蒜头(各四两) 鲜槐枝 柳
枝桑枝(各八两) 莱菔子 干姜 川椒(各二两) 石菖蒲 艾白芥子 胡椒 佛手干(各
一两) 凤仙草(全株) 枣(七枚)○两共享油二十二斤。分熬丹收。○再入官桂 木香
丁香 砂仁 檀香(各一两) 牛胶(四两酒蒸化如清阳膏下法)
(胃的功能是接受和容纳食物,脾的功能是消化运化,脾的主要作用是协助胃传输津液。○脾属于至阴之脏,喜欢升发之气,喜好刚燥的环境。○太阴湿土得到运化,○补气、消食、化痰、燥湿这些治法不可偏废任何一方。○脾胃是肝肾的根本;心属火,火能生土,土气旺盛就能防止水气泛滥。○心是脾的母脏,补益母脏则子脏旺盛;肝是脾的克制者,疏理肝气则脾脏安宁。○脾土需要丹田的真火来熏蒸,所以说补脾不如补肾。舌苔上有补真丸的方子,用于治疗脾阳不运,可用川乌、巴戟天、菟丝子、肉苁蓉、葫芦巴、香附、花椒、鹿茸、羊腰子、阳起石等药物作为法则。○此膏药比金仙膏多了补脾温肾的药物,适用于虚寒且有积滞,想要寓攻于补的情况。如果希望更多使用消导类药物,可以将此膏与金仙膏各取一半摊贴。○另外,肾为先天之本,脾胃为后天之本,此膏与滋阴膏并行使用,就像六君子汤与六味地黄丸的关系一样。)
治疗脾阳不运导致饮食不化。或者出现噎塞饱闷的症状。(这是脾弱的表现)或者出现泄泻痢疾腹痛。(这是脾滞的表现)或者形成湿痰(水谷停积所致)、水肿(脾虚不能制水所致)、黄疸(脾湿所致)。
木红花各五分,三棱、当归梢、猪苓、升麻各四分,官桂、苍术、车前子、泽泻、柴胡、陈皮、黄芩、草蔻仁、生甘草各三分,木香、青皮各二分,吴茱萸、黄连、干生姜各一分,桃仁三个,昆布少许。可以炒熨,或者去掉苏木、桃仁。虚证加人参、白术,实证加枳壳、槟榔,关格证加香附、乌药、胡椒、紫苏、丁香、沉香、砂仁、茴香、乳香之类。○凡是使用香药,必须研成末后加入,不要同煎。
积聚(因脾虚所致,金仙膏中有相关方剂)。○又《本草纲目》中的破积导饮丸,用木香、槟榔、陈皮、青皮、枳壳、蓬术、三棱、半夏、神曲、麦芽、干姜、车前子、泽泻、甘草各五钱,白丑头末六钱,黄连三钱,巴豆二十粒。一方中巴豆同黄连三钱炒,去巴豆不用。此方是危氏选取几味药以消除各种积聚症块,非常有效,可以炒熨。○又如食积用山楂、神曲、麦芽;酒积用黄连、葛花、砂仁;果菜积用官桂、丁香、麝香;鱼蟹积用紫苏、木香、生姜;面积用杏仁;茶积用川椒,均可使用。
小儿慢脾风(或因大病,或因久吐泻导致脾胃受伤,纯阴泄青者,是木克土的表现),用参、木、草、酒芍、陈皮、半夏、天麻、川乌、全蝎、南星、丁香、朱砂、姜、枣炒熨。四肢冷加炮姜,症状严重加附子,手足搐搦加桂枝,人参用扶阳膏。等症。都贴在胸腹部。
牛精肉一斤,牛肚四两。用小磨麻油三斤浸泡熬制,听候使用。
苍术(四两),白术,川乌(各三两○温白丸中以川乌为君药),益智仁,姜半夏,南星,当归,浓朴,陈皮,乌药,姜黄,甘草(半生半炙),枳实(各二两),黄芪,党参,川芎,白芍,赤芍,羌活,香白芷,细辛,防风,香附,灵脂,苏梗,苏子,延胡索,山楂,麦芽,神曲,木瓜,青皮,槟榔,枳壳,桔梗,威灵仙,腹皮,醋三棱,醋莪术,杏仁,柴胡,升麻,远志肉,吴茱萸,五味子,草蔻仁,肉蔻仁,巴戟天,补骨脂,良姜,荜茇,大茴,红花,黄连,黄芩,大黄,甘遂,苦葶苈,红芽大戟,巴豆仁,黑丑头,茵陈,木通,泽泻,车前子,皂角,木鳖仁,蓖麻仁,全蝎,炮山甲,白附子,附子(各一两),滑石(四两)。
生姜,薤白(韭白),葱白,大蒜头(各四两),鲜槐枝,柳枝,桑枝(各八两),莱菔子,干姜,川椒(各二两),石菖蒲,艾叶,白芥子,胡椒,佛手干(各一两),凤仙草(全株),枣(七枚)。○两样食材共用油二十二斤。分次熬制,收丹。○再加入官桂,木香,丁香,砂仁,檀香(各一两),牛胶(四两,用酒蒸化,如清阳膏的下法)。
(Stomach governs receiving and accepting food, Spleen governs digestion and transformation; the main function of Spleen is to assist Stomach in transporting and transforming Jin-Ye (body fluids). ○ Spleen belongs to the Zhi Yin (Extreme Yin) category, favors ascending Qi, and prefers a dry and warm environment. ○ When Taiyin Damp-Soil receives proper transportation and transformation, ○ methods such as tonifying Qi, promoting digestion, resolving phlegm, and drying dampness should not be neglected or biased toward any single one. ○ Spleen and Stomach are the source of Liver and Kidney; Heart belongs to Fire, and Fire generates Earth (Spleen); when Earth Qi is robust, it can prevent Water from overflowing. ○ Heart is the Mother organ of Spleen; tonifying the Mother makes the Child prosperous; Liver is the controlling element of Spleen; soothing Liver Qi ensures Spleen's peace. ○ Spleen Earth requires steaming by the True Fire of the Dantian, hence it is said that tonifying Spleen is inferior to tonifying Kidney. There is a formula called Bu Zhen Wan for tongue coating treatment, used for Spleen Yang non-transportation, which can use Chuanwu (Aconiti Radix), Bajitian (Morinda Officinalis Radix), Tusizi (Cuscutae Semen), Rongrong (Cynomorii Herba), Hulusiba (Trigonellae Semen), Xiangfu (Cyperi Rhizoma), Huajiao (Zanthoxyli Pericarpium), Lurong (Deer Antler Gelatin), Yangyao (Sheep Kidney), Yangqishi (Fossils Corium) etc. as principles. ○ This plaster contains more herbs for tonifying Spleen and warming Kidney than Jinxian Gao, making it suitable for deficiency-cold with accumulation, aiming to incorporate attack within tonification. If more digestive and guiding agents are desired, this plaster can be mixed half-and-half with Jinxian Gao for application. ○ Furthermore, Kidney is the Root of Pre-heaven, while Spleen and Stomach are the Root of Post-heaven; using this plaster alongside Ziyin Gao (Nourishing Yin Plaster) is analogous to the relationship between Liu Jun Zi Tang (Six Gentlemen Decoction) and Liu Wei Di Huang Wan (Six-Ingredient Pill with Rehmannia).)
Treats conditions where Spleen Yang fails to transport, leading to undigested food. Or presents with dysphagia and fullness/bloating. (This indicates Spleen Deficiency) Or presents with diarrhea/dysentery and abdominal pain. (This indicates Spleen Stagnation) Or forms Wet Phlegm (due to retention of water and grain), Edema (due to Spleen Deficiency failing to control Water), Jaundice (due to Spleen Dampness).
Muhonghua (Safflower) 5 fen, Sanleng (Sparganii Rhizoma), Dangguishao (Angelica Sinensis Radix tip), Zhu Ling (Polyporus), Shengma (Cimicifugae Rhizoma) each 4 fen; Guigui (Cinnamomi Ramulus), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Cheqianzi (Plantaginis Semen), Zexie (Alismatis Rhizoma), Chaihu (Bupleuri Radix), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Huangqin (Scutellariae Radix), Cao Kouren (Amomi Fructus Rotundus), Sheng Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) each 3 fen; Muxiang (Aucklandiae Radix), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride) each 2 fen; Wuyu (Evodiae Fructus), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma) each 1 fen; Taoren (Persicae Semen) 3 pieces; Kunbu (Laminariae Thallus) a small amount. Can be applied via hot compress (chao wen), or remove Sumu (Sappanwood) and Taoren. For deficiency, add Renshen (Ginseng Radix) and Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma); for excess, add Zhike (Aurantii Fructus) and Binglang (Arecae Semen); for Guan Ge (Obstruction and Rejection), add Xiangfu (Cyperi Rhizoma), Wuyao (Linderae Radix), Hu jiao (Piperis Longi Fructus), Zisu (Perillae Folium), Dingxiang (Caryophylli Flos), Chenxiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Sharen (Amomi Fructus), Huixiang (Foeniculi Fructus), Ruxiang (Olibanum) etc. ○ When using aromatic herbs, they must be ground into powder and added afterwards, not decocted together.
Ji Ju (Accumulations and Masses) (caused by Spleen Deficiency; there is a formula in Jinxian Gao). ○ Also, Po Ji Dao Yin Wan from Ben Cao Gang Mu uses: Muxiang, Binglang, Chenpi, Qingpi, Zhike, Pengzhu (Curcumae Rhizoma), Sanleng, Banxia (Pinelliae Rhizoma), Shenqu (Massae Fermentatae Medicamentae), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Ganjiang, Cheqianzi, Zexie, Gancao each 5 qian; Bai Chou Tou Mo (Seed of Bunium Persicum) 6 qian; Huanglian 3 qian; Badou (Crotonis Fructus) 20 grains. Another prescription stir-fries Badou with Huanglian, then discards the Badou. This prescription by Wei Shi selects several herbs to eliminate various accumulation masses, very effective, can be applied via hot compress. ○ Such as Food Accumulation uses Shan Zha (Crataegi Fructus), Shen Qu, Mai Ya; Wine Accumulation uses Huang Lian, Ge Hua (Puerariae Flos), Sha Ren; Fruit/Vegetable Accumulation uses Guan Gui, Ding Xiang, She Xiang (Moschus); Fish/Crab Accumulation uses Zi Su, Mu Xiang, Sheng Jiang; Dough/Noodle Accumulation uses Xing Ren (Armeniacae Semen Amarum); Tea Accumulation uses Chuan Jiao (Zanthoxyli Pericarpium), all can be used.
Xiao Er Man Pi Feng (Pediatric Slow Spleen Wind) (caused by severe illness or prolonged vomiting/diarrhea damaging Spleen and Stomach, presenting with pure Yin diarrhea and cyanosis, indicating Wood overacting on Earth): Use Renshen, Muxiang, Gancao, Jiu Shaoyao (Wine-processed Paeoniae Radix Alba), Chenpi, Banxia, Tianma (Gastrodiae Rhizoma), Chuanwu, Quanxie (Scorpio), Nanxing (Arisaematis Rhizoma), Dingxiang, Zhusha (Cinnabar), Jiang (Ginger), Zao (Jujubae Fructus) for hot compress. Add Pao Jiang (Prepared Ginger) for cold limbs; add Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata) for severe symptoms; add Guizhi (Cinnamomi Ramulus) for twitching/convulsions of hands and feet; use Renshen from Fuyang Gao (Tonifying Yang Plaster). Etc. Apply to chest and umbilicus.
(Simple practical method: Radish seed hot compress; for deficiency, glutinous rice hot compress, both are excellent.)
Ni Jing Rou (Beef lean meat) 1 jin, Niu Du (Bovine Rumen) 4 liang. Soak and simmer in 3 jin of small-mill sesame oil, set aside for use.
Cangzhu (4 liang), Baizhu, Chuanwu (each 3 liang ○ In Wenbai Wan, Chuanwu is the Sovereign herb), Yizhiren (Alpiniae Oxyphyllae Fructus), Jiang Banxia (Pinelliae Rhizoma Preparata), Nanxing (Arisaematis Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Wuyao (Linderae Radix), Jianghuang (Curcumae Longae Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, half raw half roasted), Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus) (each 2 liang), Huangqi (Astragali Radix), Dangshen (Codonopsis Radix), Chuanxiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Baishao (Paeoniae Radix Alba), Chishao (Paeoniae Radix Rubra), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Xiangbaizhi (Angelicae Dahuricae Radix), Xixin (Asari Radix et Rhizoma), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Xiangfu (Cyperi Rhizoma), Lingzhi (Pistaciae Resina), Sugeng (Perillae Caulis), Suzi (Perillae Fructus), Yanhusuo (Corydalis Rhizoma), Shan Zha (Crataegi Fructus), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Shen Qu (Massae Fermentatae Medicamentae), Mugua (Chaenomelis Fructus), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Binglang (Arecae Semen), Zhike (Aurantii Fructus), Jiegeng (Platycodonis Radix), Lingxian (Syneilesidis Radix), Fu Pi (Tangerine Peel/Ammi?), Cu Sanleng (Vinegar-processed Sparganii Rhizoma), Cu Ezhu (Vinegar-processed Curcumae Rhizoma), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Chaihu (Bupleuri Radix), Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Yuanzhi Rou (Polygalae Radix flesh), Wuyu (Evodiae Fructus), Wuwei (Schisandrae Fructus), Cao Kouren (Amomi Fructus Rotundus), Rou Kouren (Myristicae Semen), Bajitian (Morindae Officinalis Radix), Buguzhi (Psoraleae Fructus), Liangjiang (Alpiniae Katsumadai Rhizoma), Bibo (Piperis Kadsurae Fructus), Da Hui (Foeniculi Fructus), Honghua (Carthami Flos), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Huangqin (Scutellariae Radix), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Gansui (Kansui Radix), Ku Tingli (Descurainiae Semen Lepidii et Descurainiae), Hongya Daji (Red-root Euphorbiae Radix), Baren (Crotonis Fructus), Heichou Tou (Black Seed of Bunium), Yinchen (Artemisiae Scopariae Herba), Mutong (Akebiae Caulis), Zexie (Alismatis Rhizoma), Cheqianzi (Plantaginis Semen), Zaojiao (Gleditsiae Fructus), Mubieren (Sapindii Fructus), Bimaren (Ricini Semen), Quanxie (Scorpio), Paoshanjia (Manis Squama), Baifu Zi (Typhonii Rhizoma), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata) (each 1 liang), Huashi (Talcum) (4 liang).
Shengjiang (Fresh Ginger), Xiebai (Allii Macrostemonis Bulbus), Congbai (Allii Fistulosi Bulbus), Dasuantou (Garlic Bulb) (each 4 liang), Xian Huaizhi (Fresh Sophorae Branch), Liuzhi (Salix Twig), Sangzhi (Mori Ramulus) (each 8 liang), Laifuzi (Radish Seed), Ganjiang (Dried Ginger), Chuanjiao (Zanthoxyli Pericarpium) (each 2 liang), Shichangpu (Acori Tatarinowii Rhizoma), Aiye (Artemisiae Argyi Folium), Baijiezi (Sinapis Semen), Hujiao (Piperis Longi Fructus), Foshougan (Citri Sarcodactylis Fructus dried) (each 1 liang), Fengxiancao (Impatiens Herb, whole plant), Zao (Jujubae Fructus) (7 pieces). ○ Use 22 jin of oil for these two batches. Simmer in stages, collect the 'dan' (concentrated extract). ○ Then add Guigui (Cinnamomi Ramulus), Muxiang (Aucklandiae Radix), Dingxiang (Caryophylli Flos), Sharen (Amomi Fructus), Tanxiang (Santalum Album Lignum) (each 1 liang), Niu Jiao (Bovis Colla) (4 liang, steamed and melted in wine, similar to the method for Qingyang Gao).