阳紧阴数为吐,阳浮而数亦为吐。脉紧而滑者吐逆,紧而涩者难治。寸口脉数者吐,脉弱而呕,小便复利,
身有微热,见厥者死。呕吐大痛,色如青菜汁者死。中焦哕逆,其声短,是水谷之病,为胃火,易治;下焦哕
逆,其声长,是虚邪之病,为阴火,难治。低声频密相连,为实,易治;半晌哕一声,为虚,难治。暴病发哕,
必痰食血,或怒气所干,易治;久病发哕者,多难治。
〔平肝〕左金丸 见一卷火。
〔平肝〕戊己汤 见本卷饮食。
〔胃寒〕吴茱萸汤 吴萸 人参 姜 枣
〔行滞〕香砂六君子汤 六君子加 木香 砂仁
〔镇逆〕旋复代赭汤 人参 甘草 旋复花 代赭石 半夏
姜枣
〔除痰〕二陈汤 见一卷中风。
〔扶阳〕理中汤 见一卷湿。
〔祛风〕真武汤 见二卷喘。
〔消痞〕生姜泻心汤 见本卷饮食。
〔液虚〕大半夏汤 半夏 人参 白蜜
〔行水〕小半夏汤 半夏 姜
〔化痰〕温胆汤 见一卷温。
〔伏蛔〕理中安蛔汤 参(三钱) 术 苓 姜(各一钱半) 川椒(炒,十四粒) 乌梅(三个)
不用甘草,忌甜。
〔蛔厥〕乌梅丸 乌梅 细辛 附子 桂枝 人参 黄柏 当归 川椒 干姜 黄连
〔伏蛔〕安胃丸 乌梅 川椒 川附 桂枝 干姜 黄柏 黄连 川楝子 广皮 青皮 白芍 人参
〔止呕〕半夏泻心汤 见一卷温。
〔暴吐〕生姜橘皮汤 橘皮 姜
〔呕吐〕橘皮半夏汤 橘皮 半夏 姜
〔暴吐〕枳桔汤 枳 桔 陈 朴 木香
〔反胃〕金花丸 生南星 生半夏(各一两) 天麻(五钱) 雄黄(二钱) 白面(三两) 滴水为丸,姜汤
下。
〔去积〕紫沉丸 杏 蔻 陈 夏 砂仁 乌梅 丁香 槟榔 沉香 木香 巴霜 醋糊丸。
〔通闭〕半夏生姜大黄汤 夏 姜 大黄
〔泄饮〕猪苓汤 猪苓 赤苓 白术
〔吐厥〕橘皮汤 橘皮 生姜
〔散逆〕橘皮竹茹汤 橘皮 竹茹 加姜汁 人参 甘草 大枣
〔逐寒〕半夏干姜汤 半夏 干姜 浆水煎。
〔温胃〕红豆丸 丁香 胡椒 砂仁 红豆(各二十一粒) 姜汁糊丸,以大枣一枚去核,填入一丸,
煨熟嚼之。
〔脾郁〕归脾汤 见二卷劳瘵。
〔漏气〕麦冬汤 麦冬 参 术 陈 苓 竹茹 甘草 芦根 玉竹 陈米 姜
〔走哺〕人参汤 人参 黄芩 知母 玉竹 芦根 竹茹 白术 栀子 陈皮 石膏
〔镇坠〕灵砂丹 见二卷喘。
〔镇逆〕养正丹 硝石 硫黄(各一两) 研末,入瓷器内微火炒,再研,次用水飞。元精石(一两)
五灵脂 青皮 陈皮(各二两) 醋糊丸豆大,每服三十丸,空心米饮下,一名来复丹,又名黑锡丹。
〔胃虚〕比和饮 四君子汤加 陈皮 砂仁 藿香 神曲 陈米 伏龙肝 姜 枣
〔止吐〕藿香安胃散 橘皮 人参 丁香 藿香(各二钱五分)
〔清胃〕竹叶石膏汤 见一卷伤风。
〔劫饮〕二术二陈汤 见二卷痰饮。
〔和脾〕温胃饮 见一卷中风。
脉象表现为阳部紧、阴部数,是呕吐的征象;脉象浮而数,也是呕吐的表现。脉象紧而滑,主吐逆;紧而涩,则难治。寸口脉数,主呕吐;若脉弱且伴有呕吐,小便反而通利,身体有轻微发热,并出现四肢厥冷,此为死证。呕吐时剧烈疼痛,吐出物颜色如青菜汁,为死证。中焦呃逆,声音短促,属于水谷停滞之病,由胃火引起,容易治疗;下焦呃逆,声音悠长,属于虚邪致病,由阴火引起,难以治疗。呃逆声低微、频繁且连续不断,属实证,容易治疗;隔半晌才呃逆一声,属虚证,难以治疗。突发疾病出现的呃逆,多因痰、食积或瘀血阻滞,或因怒气干扰所致,容易治疗;久病出现的呃逆,大多难以治疗。
〔平肝〕左金丸(见第一卷“火”证章节)。
〔平肝〕戊己汤(见本卷“饮食”章节)。
〔胃寒〕吴茱萸汤:吴茱萸、人参、生姜、大枣。
〔行滞〕香砂六君子汤:在六君子汤基础上加木香、砂仁。
〔镇逆〕旋复代赭汤:人参、甘草、旋复花、代赭石、半夏、生姜、大枣。
〔除痰〕二陈汤(见第一卷“中风”章节)。
〔扶阳〕理中汤(见第一卷“湿”证章节)。
〔祛风〕真武汤(见第二卷“喘”证章节)。
〔消痞〕生姜泻心汤(见本卷“饮食”章节)。
〔液虚〕大半夏汤:半夏、人参、白蜜。
〔行水〕小半夏汤:半夏、生姜。
〔化痰〕温胆汤(见第一卷“温”证章节)。
〔伏蛔〕理中安蛔汤:人参(三钱)、白术、茯苓、生姜(各一钱半)、川椒(炒,十四粒)、乌梅(三个)。不用甘草,忌食甜食。
〔蛔厥〕乌梅丸:乌梅、细辛、附子、桂枝、人参、黄柏、当归、川椒、干姜、黄连。
〔伏蛔〕安胃丸:乌梅、川椒、川附子、桂枝、干姜、黄柏、黄连、川楝子、广陈皮、青皮、白芍、人参。
〔止呕〕半夏泻心汤(见第一卷“温”证章节)。
〔暴吐〕生姜橘皮汤:橘皮、生姜。
〔呕吐〕橘皮半夏汤:橘皮、半夏、生姜。
〔暴吐〕枳桔汤:枳实、桔梗、陈皮、厚朴、木香。
〔反胃〕金花丸:生南星、生半夏(各一两)、天麻(五钱)、雄黄(二钱)、白面(三两)。滴水泛丸,用姜汤送服。
〔去积〕紫沉丸:杏仁、豆蔻、陈皮、半夏、砂仁、乌梅、丁香、槟榔、沉香、木香、巴豆霜。醋糊为丸。
〔通闭〕半夏生姜大黄汤:半夏、生姜、大黄。
〔泄饮〕猪苓汤:猪苓、赤茯苓、白术。
〔吐厥〕橘皮汤:橘皮、生姜。
〔散逆〕橘皮竹茹汤:橘皮、竹茹,加姜汁、人参、甘草、大枣。
〔逐寒〕半夏干姜汤:半夏、干姜,用浆水煎煮。
〔温胃〕红豆丸:丁香、胡椒、砂仁、红豆(各二十一粒)。姜汁糊丸,取一枚大枣去核,填入一丸,煨熟后嚼服。
〔脾郁〕归脾汤(见第二卷“劳瘵”章节)。
〔漏气〕麦冬汤:麦冬、人参、白术、陈皮、茯苓、竹茹、甘草、芦根、玉竹、陈仓米、生姜。
〔走哺〕人参汤:人参、黄芩、知母、玉竹、芦根、竹茹、白术、栀子、陈皮、石膏。
〔镇坠〕灵砂丹(见第二卷“喘”证章节)。
〔镇逆〕养正丹:硝石、硫黄(各一两),研成粉末,放入瓷器内用微火炒制,再次研磨,随后用水飞法处理。元精石(一两)、五灵脂、青皮、陈皮(各二两)。醋糊为丸,大小如豆类,每次服用三十丸,空腹时用米饮送服。此方又名来复丹,又名黑锡丹。
〔胃虚〕比和饮:四君子汤加陈皮、砂仁、藿香、神曲、陈仓米、伏龙肝、生姜、大枣。
〔止吐〕藿香安胃散:橘皮、人参、丁香、藿香(各二钱五分)。
〔清胃〕竹叶石膏汤(见第一卷“伤风”章节)。
〔劫饮〕二术二陈汤(见第二卷“痰饮”章节)。
〔和脾〕温胃饮(见第一卷“中风”章节)。
A pulse that is tight in the Yang position and rapid in the Yin position indicates vomiting; a pulse that is floating and rapid also indicates vomiting. A pulse that is tight and slippery indicates regurgitation and vomiting; if it is tight and choppy, the condition is difficult to treat. A rapid pulse at the Cun Kou (inch position) indicates vomiting; if the pulse is weak accompanied by vomiting, with urination being free and clear, slight heat in the body, and the appearance of cold extremities (Jue), this is a fatal sign. If vomiting is accompanied by severe pain and the vomitus resembles green vegetable juice, it is a fatal sign. Hiccups originating from the Middle Jiao are characterized by short sounds, indicating an illness due to food and water stagnation caused by Stomach Fire, which is easy to treat. Hiccups originating from the Lower Jiao are characterized by long sounds, indicating an illness due to deficient pathogenic factors caused by Yin Fire, which is difficult to treat. Low-pitched, frequent, and continuous hiccups indicate an Excess pattern, which is easy to treat; hiccups occurring once after a long interval indicate a Deficiency pattern, which is difficult to treat. Sudden onset of hiccups in acute illness is often due to phlegm, food retention, or blood stasis, or interference from anger, and is easy to treat; hiccups arising in chronic illness are mostly difficult to treat.
[Calming Liver] Zuo Jin Wan (Left Metal Pill) (See Vol. 1, "Fire").
[Wu Ji Tang] Wu Ji Decoction (See this volume, "Dietary Injury").
[Stomach Cold] Wuzhuyu Decoction: Evodiae Fructus (Wuzhuyu), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang), Jujubae Fructus (Dazao).
[Promoting Circulation] Xiangsha Liujunzi Decoction: Liujunzi Decoction plus Aucklandiae Radix (Muxiang) and Amomi Fructus (Sharen).
[Suppressing Rebellious Qi] Xuanshen Daizhe Decoction: Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Inulae Flos (Xuanfuhua), Haematitum (Daizheshi), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang), Jujubae Fructus (Dazao).
[Eliminating Phlegm] Erchen Decoction (See Vol. 1, "Wind-Stroke").
[Supporting Yang] Lizhong Decoction (See Vol. 1, "Dampness").
[Expelling Wind] Zhenwu Decoction (See Vol. 2, "Wheezing").
[Dissolving Accumulation] Shengjiang Xiexin Decoction (See this volume, "Dietary Injury").
[Nourishing Fluids] Dabanxia Decoction: Pinelliae Rhizoma (Banxia), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), White Honey (Baimi).
[Promoting Water Metabolism] Xiaobanxia Decoction: Pinelliae Rhizoma (Banxia), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang).
[Transforming Phlegm] Wendan Decoction (See Vol. 1, "Warmth").
[Subduing Roundworms] Lizhong Anhui Decoction: Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, 3 qian), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Zhu), Poria (Fuling), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang, each 1.5 qian), Zanthoxyli Fructus (Chuanjiao, stir-fried, 14 grains), Mume Fructus (Wumei, 3 pieces). Do not use Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao); avoid sweet foods.
[Roundworm Colic] Wumei Pill: Mume Fructus (Wumei), Asari Radix et Rhizoma (Xixin), Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi), Cinnamomi Ramulus (Guizhi), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Phellodendri Cortex (Huangbai), Angelicae Sinensis Radix (Danggui), Zanthoxyli Fructus (Chuanjiao), Zingiberis Rhizoma (Ganjiang), Coptidis Rhizoma (Huanglian).
[Subduing Roundworms] Angwei Pill: Mume Fructus (Wumei), Zanthoxyli Fructus (Chuanjiao), Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Chuanfu), Cinnamomi Ramulus (Guizhi), Zingiberis Rhizoma (Ganjiang), Phellodendri Cortex (Huangbai), Coptidis Rhizoma (Huanglian), Toosendan Fructus (Chuanlianzi), Citri Reticulatae Pericarpium (Guangpi), Citri Reticulatae Pericarpium Viride (Qingpi), Paeoniae Radix Alba (Baishao), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen).
[Stopping Vomiting] Banxia Xiexin Decoction (See Vol. 1, "Warmth").
[Sudden Vomiting] Shengjiang Jupei Decoction: Citri Reticulatae Pericarpium (Jupei), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang).
[Vomiting] Jupei Banxia Decoction: Citri Reticulatae Pericarpium (Jupei), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang).
[Sudden Vomiting] Zhijie Decoction: Aurantii Fructus Immaturus (Zhi), Aurantii Fructus (Jie), Citri Reticulatae Pericarpium (Chen), Magnoliae Officinalis Cortex (Pu), Aucklandiae Radix (Muxiang).
[Reverse Stomach] Jinhua Pill: Arisaematis Rhizoma Cum Bile (Sheng Nanting), Pinelliae Rhizoma (Sheng Banxia, each 1 liang), Gastrodiae Rhizoma (Tianma, 5 qian), Realgar (Xionghuang, 2 qian), Wheat Flour (Baifan, 3 liang). Make pills using water drops, take with Ginger Decoction.
[Removing Accumulation] Zichen Pill: Armeniacae Semen Amarum (Xing), Tsaoko Fructus (Kou), Citri Reticulatae Pericarpium (Chen), Pinelliae Rhizoma (Xia), Amomi Fructus (Sharen), Mume Fructus (Wumei), Syzygii aromatici Flos (Ding), Arecae Semen (Binglang), Aquilariae Lignum Resinatum (Chenxiang), Aucklandiae Radix (Muxiang), Crotonis Fructus (Bashuang). Make pills with vinegar paste.
[Opening Obstruction] Banxia Shengjiang Dahuang Decoction: Pinelliae Rhizoma (Xia), Zingiberis Rhizoma Recens (Jiang), Rheum Radix et Rhizoma (Dahuang).
[Draining Fluid Retention] Zhuling Decoction: Polyporus (Zhuling), Poria cum Radio (Chiling), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu).
[Vomiting with Collapse] Jupei Decoction: Citri Reticulatae Pericarpium (Jupei), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang).
[Dispersing Rebellion] Jupei Zhuru Decoction: Citri Reticulatae Pericarpium (Jupei), Bambusae Folium (Zhuru), add Ginger Juice (Jiangzhi), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Jujubae Fructus (Dazao).
[Expelling Cold] Banxia Ganjiang Decoction: Pinelliae Rhizoma (Banxia), Zingiberis Rhizoma (Ganjiang), decoct with Jiangshui (fermented rice water).
[Warming Stomach] Hongdou Pill: Syzygii aromatici Flos (Dingding), Piperis Longi Fructus (Hujiao), Amomi Fructus (Sharen), Vigna angularis var. nipponensis Seed (Hongdou, each 21 grains). Make pills with Ginger Juice paste. Take one pill stuffed into a pitted Jujube, roasted until cooked, and chewed.
[Spleen Depression] Guipi Decoction (See Vol. 2, "Consumption").
[Leaking Qi] Maidong Decoction: Ophiopogonis Radix (Maidong), Ginseng Radix et Rhizoma (Shen), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Zhu), Citri Reticulatae Pericarpium (Chen), Poria (Ling), Bambusae Folium (Zhuru), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Phragmitis Rhizoma (Lugen), Polygonati Odorati Rhizoma (Yuzhu), aged Rice (Chenmi), Zingiberis Rhizoma Recens (Jiang).
[Zoubu (Reflux)] Renshen Decoction: Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Scutellariae Radix (Huangqin), Anemarrhenae Rhizoma (Zhimu), Polygonati Odorati Rhizoma (Yuzhu), Phragmitis Rhizoma (Lugen), Bambusae Folium (Zhuru), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Gardeniae Fructus (Zhizi), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi), Gypsum Fibrosum (Shigao).
[Heavy Sedation] Lingsha Dan (Spirit Sand Pill) (See Vol. 2, "Wheezing").
[Suppressing Rebellion] Yangzheng Pill: Natrii Nitras (Xiaoshi), Sulfur (Liuhuang, each 1 liang). Grind into powder, stir-fry lightly in a porcelain vessel, grind again, then process by water flotation (Feishui). Yuanjing Stone (1 liang), Trogopterori Faeces (Wulingzhi), Citri Reticulatae Pericarpium Viride (Qingpi), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, each 2 liang). Make pills with vinegar paste, size of beans. Take 30 pills per dose, on an empty stomach with Rice Drink. Also known as Laifu Dan, also known as Heixi Dan.
[Stomach Deficiency] Bihe Yin: Sijunzi Decoction plus Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi), Amomi Fructus (Sharen), Agastaches Herba (Huoxiang), Medicated Leaven (Shenqu), aged Rice (Chenmi), Dragon's House Earth (Fulonggan), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang), Jujubae Fructus (Dazao).
[Stopping Vomiting] Huoxiang Angwei San: Citri Reticulatae Pericarpium (Jupei), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Syzygii aromatici Flos (Dingxiang), Agastaches Herba (Huoxiang, each 2.5 qian).
[Clearing Stomach] Zhuye Shigao Decoction (See Vol. 1, "Wind-Cold").
[Resolving Fluid Retention] Eer Erchen Decoction (See Vol. 2, "Phlegm-Fluid").
[Harmonizing Spleen] Wenwei Yin (See Vol. 1, "Wind-Stroke").