凡妊娠病疟,多由营卫虚弱,脾胃不足,或感风寒,或伤生
冷,传为疟疾,名曰子疟。宜服驱邪散。热多寒少者,清脾饮去半夏。寒多热少者,人参养胃汤去半夏。久而虚
者,四兽饮主之。
驱邪散
藿香 白术 茯苓(各等钱) 甘草 肉果(少许) 知母(一钱) 橘红(八分) 砂仁(八分)
姜枣引。如有表邪者,加苏叶八分,葱白五寸,或加柴胡八分。
清脾饮
白术 茯苓 知母(各一钱) 青皮(四分) 浓朴(八分) 黄芩(二钱) 甘草(五分)
生姜为引,水煎服。原方有柴胡。
人参养胃汤
人参 苍术 藿香 浓朴(各一钱) 陈皮(一钱五分) 肉果(六分) 茯苓(一钱二分) 炙甘草(五分)
姜引,或加乌梅一个。
四兽饮
人参(二钱) 白术(土炒,二钱) 茯苓(一钱二分) 炙甘草(五分) 陈皮(一钱二分) 肉果(八分)
元枣(三枚) 姜(二片) 乌梅(三个)
或加当归二钱,虎骨胶二钱,如无胶用虎骨六钱。以上各方,虎骨、当归均可加入。
(音闲即胎风,一名儿晕,又名痉)
凡妊娠口噤项强,手足挛搐,言语蹇涩,痰涎壅盛,不省人事,名曰子痫。切不可作中风治。宜服加味羚羊
角散,或加味地黄汤。如无痰涎,言语如常,但见中风形状,此缘血少类风,如
以风药投之,贻害不浅。
加味羚羊角散
羚羊角 当归 防风 独活 茯苓 枣仁 五加皮(各一钱) 米仁(五分) 杏仁(八分) 甘草 木香
(各三分) 葱白(五寸) 姜(五片)
煎服。虚,加人参。痰,加竹沥、姜汁。脾虚,加炒白术。风痰涌甚,加天竺黄一钱,川贝一钱。
加味地黄汤
大熟地(姜汁、砂仁拌炒八钱) 净萸肉(四钱) 怀山药(四钱) 茯苓(三钱) 丹皮(三钱) 泽泻
(二钱) 陈胆星(二钱) 吴茱萸(五分) 川连(五分,煮汁泡七次,炒一钱)
荆沥冲服。
凡妊娠期间患疟疾,多因营卫之气虚弱,脾胃功能不足,或是感受风寒之邪,或是损伤生冷食物,进而演变为疟疾,称为“子疟”。适宜服用驱邪散。若表现为热重寒轻者,使用清脾饮并去除半夏;若表现为寒重热轻者,使用人参养胃汤并去除半夏;若病程迁延导致身体虚弱者,以四兽饮为主治方剂。
驱邪散
藿香、白术、茯苓(各等量)、甘草、肉豆蔻(少许)、知母(一钱)、橘红(八分),用生姜和大枣作为药引。如果兼有表邪,加入苏叶八分、葱白五寸,或者加入柴胡八分。
清脾饮
白术、茯苓、知母(各一钱)、青皮(四分)、厚朴(八分)、黄芩(二钱)、甘草(五分),用生姜作为药引,加水煎服。原方中含有柴胡。
人参养胃汤
人参、苍术、藿香、厚朴(各一钱)、陈皮(一钱五分)、肉豆蔻(六分)、茯苓(一钱二分)、炙甘草(五分),用生姜作为药引,或者加入乌梅一个。
四兽饮
人参(二钱)、白术(土炒,二钱)、茯苓(一钱二分)、炙甘草(五分)、陈皮(一钱二分)、肉豆蔻(八分)、元枣(三枚)、生姜(二片)、乌梅(三个)。
也可以加入当归二钱、虎骨胶二钱,如果没有虎骨胶则用虎骨六钱。以上各方中,虎骨和当归均可酌情加入。
(音同“闲”,即胎风,又名儿晕,又称痉病)
凡是妊娠期间出现牙关紧闭、颈项强直、手足抽搐挛急、言语不利、痰涎壅盛、神志不清的,称为“子痫”。切不可当作中风来治疗。适宜服用加味羚羊角散,或者加味地黄汤。如果没有痰涎,言语如常,仅见类似中风的症状,这是由于血虚引起的类风证,如果使用祛风药物治疗,会造成严重的危害。
加味羚羊角散
羚羊角、当归、防风、独活、茯苓、酸枣仁、五加皮(各一钱)、薏苡仁(五分)、杏仁(八分)、甘草、木香(各三分)、葱白(五寸)、生姜(五片)。
煎煮后服用。体质虚弱者,加入人参;有痰者,加入竹沥、姜汁;脾虚者,加入炒白术;风痰上涌严重,加入天竺黄一钱、川贝母一钱。
加味地黄汤
大熟地(用姜汁、砂仁拌炒,八钱)、山茱萸(四钱)、怀山药(四钱)、茯苓(三钱)、牡丹皮(三钱)、泽泻(二钱)、陈胆南星(二钱)、吴茱萸(五分)、黄连(五分,煮汁浸泡七次后炒至一钱)。
用荆沥冲服。
In cases of malaria occurring during pregnancy, it is mostly due to the deficiency of Ying and Wei (nutritive and defensive qi), insufficiency of the Spleen and Stomach, or contraction of Wind-Cold pathogenic factors, or injury from raw and cold foods, which transmits into malaria, named "Zi Malaria" (Malaria in Pregnancy). It is suitable to take Quxie San (Expel Evil Powder). For those with more heat and less cold, use Qingpi Yin (Clear the Spleen Decoction) removing Banxia (Pinelliae Rhizoma). For those with more cold and less heat, use Renshen Yangwei Tang (Ginseng Decoction for Nourishing the Stomach) removing Banxia. For prolonged illness leading to deficiency, Six Beasts Yin (Six Animals Decoction) is the primary treatment.
Quxie San (Expel Evil Powder)
Huoxiang (Agastaches Herba), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fuling (Poria), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) in equal amounts; Rougu (Myristicae Semen) in a small amount; Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) 1 qian; Juhong (Citri Reticulatae Pericarpium Rubrum) 8 fen. Use Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) and Zao (Jujubae Fructus) as guides. If there are exterior pathogens, add Ziye (Perillae Folium) 8 fen, Congbai (Allii Macrostemonis Bulbus) 5 cun, or Chaihu (Bupleuri Radix) 8 fen.
Qingpi Yin (Clear the Spleen Decoction)
Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fuling (Poria), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) each 1 qian; Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium) 4 fen; Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex) 8 fen; Huangqin (Scutellariae Radix) 2 qian; Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) 5 fen. Use Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) as a guide, decoct in water and take orally. The original formula contains Chaihu (Bupleuri Radix).
Renshen Yangwei Tang (Ginseng Decoction for Nourishing the Stomach)
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Huoxiang (Agastaches Herba), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex) each 1 qian; Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) 1 qian 5 fen; Rougu (Myristicae Semen) 6 fen; Fuling (Poria) 1 qian 2 fen; Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Praeparata cum Melle) 5 fen. Use Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) as a guide, or add Wumei (Mume Fructus) one piece.
Six Beasts Yin (Liushou Yin)
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) 2 qian; Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) stir-fried in earth, 2 qian; Fuling (Poria) 1 qian 2 fen; Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Praeparata cum Melle) 5 fen; Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) 1 qian 2 fen; Rougu (Myristicae Semen) 8 fen; Yuan Zao (Jujubae Fructus) three pieces; Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) two slices; Wumei (Mume Fructus) three pieces.
Alternatively, add Danggui (Angelicae Sinensis Radix) 2 qian, Hugu Jiao (Colla Corii Tigris) 2 qian; if Colla Corii Tigris is unavailable, use Hugu (Os Tigridis) 6 qian. In all the above formulas, Hugu (Os Tigridis) and Danggui (Angelicae Sinensis Radix) can be added.
(Yin sounds like "Xian", also known as Tai Feng (Fetal Wind), Yi Ming Er Yun (Infant Dizziness), also called Jing (Spasm))
Whenever during pregnancy there is lockjaw, neck stiffness, convulsions and spasms of the hands and feet, slurred speech, excessive phlegm-saliva accumulation, and loss of consciousness, it is named "Zi Xian" (Eclampsia in Pregnancy). It must absolutely not be treated as Stroke (Zhong Feng). It is suitable to take Jiawei Lingyangjiao San (Modified Antelope Horn Powder) or Jiawei Dihuang Tang (Modified Rehmannia Decoction). If there is no phlegm-saliva and speech is normal, but only stroke-like symptoms are seen, this is due to blood deficiency resembling wind (Lei Feng). If wind-dispelling drugs are administered, the harm will be profound.
Jiawei Lingyangjiao San (Modified Antelope Horn Powder)
Lingyangjiao (Cornu Saigae Tataricae), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Duhuo (Angelicae Pubescentis Radix), Fuling (Poria), Zaoren (Ziziphi Spinosae Semen), Wujapi (Acanthopanacis Cortex) each 1 qian; Yiren (Coicis Semen) 5 fen; Xingren (Armeniacae Semen Amarum) 8 fen; Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Muxiang (Aucklandiae Radix) each 3 fen; Congbai (Allii Macrostemonis Bulbus) 5 cun; Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) five slices.
Decoct and take orally. For deficiency, add Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma). For phlegm, add Zhuli (Bambusae Caulis in Taenia) and Jiangzhi (Zingiberis Succedaneum); for Spleen deficiency, add Chao Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma Praeparata); for severe surging of Wind-Phlegm, add Tianzhuhuang (Calami Tiphosi) 1 qian, Chuanbei (Fritillariae Thunbergii Bulbus) 1 qian.
Jiawei Dihuang Tang (Modified Rehmannia Decoction)
Dushudi (Rehmanniae Radix Praeparata) stir-fried with Jiangzhi (Zingiberis Succedaneum) and Sharen (Amomi Fructus) 8 qian; Jing Yurou (Corni Fructus) 4 qian; Huaishanyao (Dioscoreae Rhizoma) 4 qian; Fuling (Poria) 3 qian; Danpi (Moutan Cortex) 3 qian; Zexie (Alismatis Rhizoma) 2 qian; Chen Danning (Arisaematis Cum Bile) 2 qian; Wu Zhu Yu (Evodiae Fructus) 5 fen; Chuanlian (Coptidis Rhizoma) 5 fen (boiled in juice, soaked seven times, then stir-fried to 1 qian).
Take mixed with Jingli (Schizonepetae Caulis et Folium Infusum).