内经谓水肿。肺为喘呼。气逆不得卧。盖肾主水。肺主气。肾虚不能制水。水气胀满。
上
在
方
乌肾丸(出圣惠方)治水气肿满。咳逆上气。
乌肾(半两) 蛤蚧(一对涂酥微炒) 木通(半两) 汉防己(半两) 槟榔(半两)
大戟(三分)
微炒) 郁李
仁(三分
茯苓(半两)
汤下三
十丸。
大白前汤(出圣济总录)治水气。咳逆上气。通身洪肿。短气胀满。昼夜卧不
得。腹中鸣。
白前(一两半) 紫菀(去土二两) 半夏(汤洗七次二两锉焙干去滑) 生泽漆根(微
炒一
两) 上四味。捣筛。每服五钱。水一盏半。煎至一盏。去滓。入内后药。
桂(去皮一两半) 人参(二分) 白术 赤茯苓(去皮各二两)
葶苈散 专治十种水气。喘急。坐卧不得。小便淋涩。(方见神助散)
褚澄汉防己散(出千金方)治水肿上气。
汉防己 泽漆叶 石苇 泽泻(各五两) 桑根白皮 白术 丹参 赤茯苓 橘皮 通
草(各
服。
一日
大枣散 专治遍身浮肿。肺胀上气不得卧。大小便涩。先服大枣散。后服海蛤丸。
后三年不
出。发作有时
癖肾积。蓄热极痛
实热腰痛。(出圣济总录)
芫花(炒一分) 甘遂(炙半分) 大戟(去皮一分) 上捣罗为散。每服一钱匕。以
大枣十
枚。
更加
海蛤丸(出圣济总录)
海蛤(别研) 赤茯苓(去皮各一两) 野狼毒(三分) 桑根白皮(炙锉) 玄参(微
炙各一两)
腻
仁炒各
一
十
白前汤(出圣济总录)治水气。咳逆上气。通身浮肿。短气胀满。昼夜倚壁不
得卧。其喉中
白前(十至三分) 紫菀(去土一两半) 半夏(洗七次三两) 泽漆根(炒) 栝蒌
(一枚去
皮)
上捣
筛。每
利。或
防己汤(出圣济总录)治水气。咳逆上气。四肢浮肿。坐卧不安。
防己(半两) 桑根白皮(锉) 木通(锉) 赤茯苓(去皮各一两) 泽漆 郁李仁
(浸去皮
炒)
盏半。
枣四
黄 汤 治水气。面浮咳嗽气促。
黄 (三分) 柴胡(去苗) 赤芍药(炒) 赤茯苓(去皮各半两) 陈橘皮(浸去
白焙) 麦
门冬
去滓温
服。
治水气浮肿。咳逆上气。宜服此方。
甜葶苈(三分纸炒) 杏仁(汤浸去皮尖双仁炒微黄) 赤芍药 秦艽(去皮) 汉防
己麻
黄
去
滓温
杏仁散(出圣惠方)治水气肿盛。咳逆上气。小便赤涩。
杏仁(一两汤浸去皮尖双仁炒微黄) 茅根(一两半) 赤茯苓(一两) 陈橘皮(一
两汤浸
去白)
两) 木
通(一
行
十里
鲤鱼汤(出圣济总录)治水肿腹大。喘咳胸满不得卧。
鲤鱼(一个重三斤去鳞肠肚) 桂(去皮) 紫菀(去苗土各二两) 防己 黄芩(去
黑心)
硝石
内药
末五
治水肿。咳逆上气。坐卧不得。宜服此方。(出圣惠方)
甜葶苈(一两令紫色隔纸炒) 橘皮(一两汤浸去白焙) 甘遂(半两炒微黄) 牵牛
子(一
两炒
小
豆饮
又方(出圣惠方)
海蛤(一两细研) 甜葶苈(一两隔纸炒紫色) 汉防己(一两锉) 杏仁(汤浸去皮
尖三分
双仁
百杵。
为
白前汤 治水肿。咳逆上气。身体浮肿。短气胀满。昼夜倚壁不得卧。咽喉中作水
鸡声。\x
白前 紫菀 半夏 大戟(各三两) 上 咀。以水一斗。浸一宿。明旦煮取三升。三
服。
《黄帝内经》中提到水肿,肺脏受邪则出现喘息呼叫,气逆导致无法平卧。这是因为肾主水液代谢,肺主气机运行;若肾虚不能制约水液,水气泛滥导致身体胀满。
乌肾丸(出自《太平圣惠方》)用于治疗水气引起的肿胀满闷、咳嗽气逆上冲。
药材组成:乌肾(半两)、蛤蚧(一对,涂酥后微炒)、木通(半两)、汉防己(半两)、槟榔(半两)、大戟(三分,微炒)、郁李仁(三分)、茯苓(半两)。
服用方法:用汤剂送服三十丸。
大白前汤(出自《济生方》或《圣济总录》,此处依原文为圣济总录)用于治疗水气引起的咳嗽气逆上冲、全身严重浮肿、呼吸短促、腹胀满闷、昼夜无法平卧、腹中肠鸣。
药材组成:白前(一两半)、紫菀(去土二两)、半夏(用汤洗七次,锉碎焙干去滑腻,二两)、生泽漆根(微炒一两)。以上四味药,捣碎过筛。每次服用五钱,加水一盏半,煎煮至一盏,去渣滓。加入后续药物。
后续药物:桂枝(去皮一两半)、人参(二分)、白术、赤茯苓(去皮各二两)。
葶苈散专门治疗十种水气病,症状包括气喘急促、坐卧不安、小便淋漓涩痛。(该方见“神助散”条下)
褚澄汉防己散(出自《千金方》)用于治疗水肿伴气逆上冲。
药材组成:汉防己、泽漆叶、石苇、泽泻(各五两)、桑根白皮、白术、丹参、赤茯苓、橘皮、通草(各适量,原文此处有缺漏,按常规理解应为等分或特定剂量,依原文仅列名目)。
大枣散专门治疗遍身浮肿、肺胀气逆无法平卧、大小便涩滞。先服用大枣散,后服用海蛤丸。三年不复发。发作有时。
癖肾积,蓄热极痛,实热腰痛。(出自《圣济总录》)
药材组成:芫花(炒一分)、甘遂(炙半分)、大戟(去皮一分)。以上捣碎罗筛为散。每次服用一钱匕,以大枣十枚煎汤送服。更加...(原文此处似有残缺或排版错误,依文意推测为增强疗效之法,但无具体文字,故略去不明部分,仅保留明确指令)。
海蛤丸(出自《圣济总录》)
药材组成:海蛤(别研)、赤茯苓(去皮各一两)、野狼毒(三分)、桑根白皮(炙锉)、玄参(微炙各一两)、...(原文此处有缺漏,如“腻仁炒各...”等字句混乱,依可见内容提取)。
白前汤(出自《圣济总录》)用于治疗水气、咳嗽气逆上冲、全身浮肿、呼吸短促腹胀满、昼夜倚靠墙壁无法平卧、喉中有声音。
药材组成:白前(十至三分,疑为十分或三钱之误,依原文记录)、紫菀(去土一两半)、半夏(洗七次三两)、泽漆根(炒)、栝蒌(一枚去皮)。以上捣碎过筛。每...(原文此处截断,通常意为每服若干,煎煮方法类似前文)。
防己汤(出自《圣济总录》)用于治疗水气、咳嗽气逆上冲、四肢浮肿、坐卧不安。
药材组成:防己(半两)、桑根白皮(锉)、木通(锉)、赤茯苓(去皮各一两)、泽漆、郁李仁(浸去皮炒)。...盏半。枣四...(原文此处有缺漏,通常为煎煮水量及大枣数量)。
黄...汤(原文缺失药名,可能指黄芪汤或类似方剂)用于治疗水气,面部浮肿、咳嗽气促。
药材组成:黄...(三分,疑为黄芪)、柴胡(去苗)、赤芍药(炒)、赤茯苓(去皮各半两)、陈橘皮(浸去白焙)、麦门冬...去滓温服。
治水气浮肿,咳嗽气逆上冲,宜服用此方。
药材组成:甜葶苈(三分纸炒)、杏仁(汤浸去皮尖双仁炒微黄)、赤芍药、秦艽(去皮)、汉防己、麻黄...去滓温服。
杏仁散(出自《太平圣惠方》)用于治疗水气肿盛、咳嗽气逆上冲、小便赤涩。
药材组成:杏仁(一两汤浸去皮尖双仁炒微黄)、茅根(一两半)、赤茯苓(一两)、陈橘皮(一两汤浸去白)、...木通(一...行十里...原文此处有乱码或缺失)。
鲤鱼汤(出自《圣济总录》)用于治疗水肿腹部肿大、喘咳胸满无法平卧。
药材组成:鲤鱼(一个重三斤,去鳞肠肚)、桂(去皮)、紫菀(去苗土各二两)、防己、黄芩(去黑心)、硝石...内药末五...(原文此处有缺漏,通常为入药末量)。
治水肿,咳嗽气逆上冲,坐卧不安,宜服用此方。(出自《太平圣惠方》)
药材组成:甜葶苈(一两令紫色隔纸炒)、橘皮(一两汤浸去白焙)、甘遂(半两炒微黄)、牵牛子(一...两炒...小豆饮...又方(出自《太平圣惠方》))。
海蛤(一两细研)、甜葶苈(一两隔纸炒紫色)、汉防己(一两锉)、杏仁(汤浸去皮尖三分双仁...百杵。为...(原文此处描述制作过程,意为捣烂成泥或粉)。
白前汤 治疗水肿,咳嗽气逆上冲,身体浮肿,呼吸短促腹胀满,昼夜倚靠墙壁无法平卧,咽喉中发出如水鸡声。
药材组成:白前、紫菀、半夏、大戟(各三两)。以上切碎。用水一斗,浸泡一夜,次日早晨煮取三升。分三次服用。
The *Neijing* (Inner Canon) states that in edema, the Lung is affected causing panting and calling, with rebellious Qi preventing lying down. This is because the Kidney governs water metabolism, while the Lung governs Qi dynamics; if Kidney deficiency fails to control water, water Qi overflows causing distension and fullness.
Wushen Wan (Cinnamon Kidney Pill, from *Taiping Shenghui Fang*) treats swelling and fullness caused by Water Qi, coughing, and rebellious Qi rushing upward.
Ingredients: Wuren (Semilunum), Gejie (Gecko, one pair, coated with butter and lightly stir-fried), Mutong (Akebiae Caulis), Hanfangji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Binglang (Arecae Semen), Daji (Euphorbiae Pekinensis Radix, lightly stir-fried), Yuliren (Pruni Semen), Fuling (Poria).
Administration: Take thirty pills with a decoction.
Dabaiqian Tang (Great White Cynanchum Decoction, from *Shengji Zonglu*) treats Water Qi causing coughing and rebellious Qi, severe generalized edema, shortness of breath, abdominal distension and fullness, inability to lie down day or night, and borborygmus in the abdomen.
Ingredients: Baiqian (Cynanchi Stauntonii Rhizoma), Ziwan (Asteris Radix), Banxia (Pinelliae Rhizoma, washed seven times in decoction, cut, dried, and processed to remove slipperiness), Zeqi Gen (Phytolaccae Radix, raw, lightly stir-fried). The above four herbs are crushed and sifted. Take five qian per dose, add one and a half zhen of water, boil down to one zhen, strain, and then add the following ingredients: Guizhi (Cinnamomi Ramulus, peeled), Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chifuling (Poria cum Rubro Cortex, peeled).
Tingli San (Descurainiae Semen et Lepidii Semen Powder) specifically treats ten types of Water Qi diseases, characterized by rapid panting, inability to sit or lie down, and dribbling, painful urination. (See formula under "Shenzhu San").
Chucheng Hanfangji San (Hanfangji Powder by Chu Cheng, from *Qianjin Fang*) treats edema accompanied by rebellious Qi.
Ingredients: Hanfangji, Zeqi Ye (Phytolaccae Folium), Shiwei (Pyrosiae Folium), Zexie (Alismatis Rhizoma), Sangbaipipi (Mori Cortex), Baizhu, Danshen (Salviae Miltiorrhizae Radix et Rhizoma), Chifuling, Jupi (Citri Reticulatae Pericarpium), Tongcao (Tetrapanacis Medulla).
Dazao San (Jujube Powder) specifically treats generalized edema, Lung distension with rebellious Qi preventing lying down, and difficult urination and defecation. Take Dazao San first, then follow with Haige Wan. It prevents recurrence for three years. Attacks occur at specific times.
Pixi Ji (Accumulation in the Flanks and Kidney), extreme pain from accumulated heat, and lower back pain due to excess heat. (From *Shengji Zonglu*).
Ingredients: Yuanhua (Genkwa Flos, fried), Gansui (Kansui Radix, honey-fried), Daji (Euphorbiae Pekinensis Radix, peeled). Crush and sieve into powder. Take one qianbi per dose, administered with a decoction of ten jujubes.
Haige Wan (Clam Pill, from *Shengji Zonglu*).
Ingredients: Haige (Concha Arcae), Chifuling (Poria cum Rubro Cortex, peeled), Yelangdu (Stellerae Radix), Sangbaipipi (Mori Cortex, honey-fried and cut), Xuanshen (Scrophulariae Radix, lightly roasted).
Baiqian Tang (White Cynanchum Decoction, from *Shengji Zonglu*) treats Water Qi, coughing, and rebellious Qi, generalized edema, shortness of breath, abdominal distension, inability to lie down day or night even leaning against a wall, and sounds in the throat.
Ingredients: Baiqian, Ziwan, Banxia (washed seven times), Zeqi Gen (stir-fried), Gualou (Trichosanthis Fructus, peeled). Crush and sift. ... (Text incomplete regarding dosage/administration).
Fangji Tang (Stephania Decoction, from *Shengji Zonglu*) treats Water Qi, coughing, and rebellious Qi, edema of the four limbs, and restlessness in sitting or lying down.
Ingredients: Fangji, Sangbaipipi (cut), Mutong (cut), Chifuling (peeled), Zeqi, Yuliren (soaked, peeled, and stir-fried). ... (Text incomplete regarding water volume and jujube count).
Huang... Tang (Name missing in text, likely Huangqi Tang) treats Water Qi, facial edema, coughing, and rapid breathing.
Ingredients: Huang... (likely Huangqi, Astragali Radix), Chaihu (Bupleuri Radix), Chishao (Paeoniae Radix Rubra, stir-fried), Chifuling (peeled), Chenjupi (aged Citri Reticulatae Pericarpium, soaked, white pith removed, dried), Maidong (Ophiopogonis Tuber). Strain and take warm.
For Water Qi edema, coughing, and rebellious Qi, this formula is suitable.
Ingredients: Tian Tingli (Descurainiae Semen et Lepidii Semen, stir-fried on paper), Xingren (Armeniacae Semen Amarum, soaked in hot water, peeled, kernels removed, stir-fried until slightly yellow), Chishao, Qinjiao (Gentianae Macrophyllae Radix, peeled), Hanfangji, Mahuang (Ephedrae Herba). Strain and take warm.
Xingren San (Apricot Kernel Powder, from *Taiping Shenghui Fang*) treats severe Water Qi edema, coughing, rebellious Qi, and red, painful urination.
Ingredients: Xingren, Maogen (Imperatae Rhizoma), Chifuling, Chenjupi (soaked, white pith removed), Mutong. ... (Text contains garbled characters).
Liyu Tang (Carp Decoction, from *Shengji Zonglu*) treats edema with abdominal distension, panting, coughing, chest fullness, and inability to lie down.
Ingredients: Liyu (Cyprinus Carpio, one weighing three jin, scales and guts removed), Guizhi (Cinnamomi Ramulus, peeled), Ziwan, Fangji, Huangqin (Scutellariae Radix, black heart removed), Xiaoshi (Natrii Sulfas). Add powder... (Text incomplete).
Treats edema, coughing, rebellious Qi, inability to sit or lie down. Suitable for this formula. (From *Taiping Shenghui Fang*).
Ingredients: Tian Tingli (one liang, purple color, stir-fried between papers), Jupi (soaked, white pith removed, dried), Gansui (half liang, stir-fried until slightly yellow), Qianniu Zi (Pharbitidis Semen, stir-fried)... Xiao Dou Yin (Small Bean Drink). Another formula (From *Taiping Shenghui Fang*).
Haige (fine powder), Tian Tingli (stir-fried between papers until purple), Hanfangji (cut), Xingren (soaked, peeled, kernels). Beat a hundred times. Make into... (Text describes processing method).
Baiqian Tang treats edema, coughing, rebellious Qi, bodily edema, shortness of breath, abdominal distension, inability to lie down day or night even leaning against a wall, and a sound in the throat like a water frog.
Ingredients: Baiqian, Ziwan, Banxia, Daji (each three liang). Cut into pieces. Soak in one dou of water overnight. Boil next morning to obtain three sheng. Divide into three doses.