(附论)
灵枢经曰瞳子黑睛法于阴。白睛赤脉法于阳。阴阳俱转。则睛明矣。若阴阳不和。肝虚
血弱
黑
方
芎 散(出圣济总录)治目晕昏涩。视物不明。
芎 地骨皮 何首乌(去黑皮) 荆芥穗 菊花 旋复花 甘草(炙) 石决明(刷
净) 草
散。每服一钱。米泔
芎 丸(出圣济总录)治肝血不足。风邪乘虚。抟于精气。两目晕翳。疼痛
不
可忍。
芎 枸杞子 荆芥穗 苍术(米泔浸一宿切焙) 甘草(炙锉各一两) 细辛(去苗
叶)
蝉
丸。如
弹子
羊肝夹子(出十便良方)治眼翳膜遮障。小儿疳眼雀目。并治之。
蝉壳 黄连(各半两) 甘草 菊花(各一分) 蛇蜕(一条烧灰) 上为细末。以羊
肝一
具。竹
九味犀角汤(出圣济总录)治风热乘虚抟于精气。令目干。涩碜痛。兼晕
翳。
犀角(一两半) 栀子仁 木通(锉) 黄芩(去黑心) 黄连(去须) 大黄(锉炒)
甘草(炙锉)
七片。煎至八分
延年主眼热。晕覆瞳子方。
柴胡 茯苓 枳实(炙) 决明子 瞿麦(各三两) 甘草(炙) 黄连(别渍) 蕤
仁(各二两)
七味犀角汤(出圣济总录)治风邪攻眼。碜痛晕翳。
犀角(镑三分) 车前子 栀子仁(各一两) 木通(锉) 黄芩(去黑心) 大黄(炒)
黄连(去
硝末一钱
犀角汤(出圣济总录)治肝血不足。虚热生浮翳。晕上黑睛。疼痛碜涩。
乌犀角(镑二两) 黄连(去须) 甘草(炙锉) 秦皮(去粗皮锉) 青竹茹 栀子
仁(各一
两)
山芋散(出圣济总录)治肝虚血弱。风邪毒瓦斯。乘虚攻搏。暗轮昏浊。黑白
不
明。发为目晕
山芋 防风(去叉) 细辛(各一两去苗叶) 山茱萸(三分) 芍药 升麻(各半两)
蔓荆
实(
芎辛丸(一名芎术丸出圣济总录)治眼晕翳。及头目昏疼。
点眼雄黄膏(出圣济总录)治眼暗晕生翳膜。屡年不愈。兼干涩痛。
雄黄(研) 干姜(炮捣末) 黄连(去须捣末) 矾石(烧令汁尽研) 丹砂(研各
一分) 麝
香(
点
还明散(出圣济总录)治眼生翳晕。昏暗隐涩。瘀肉疼痛。
甘草(炙锉二两) 白芷 乌梅(去核各五两) 水蛭(拣细者炒一两) 栗子(一百
九十六
枚并
半
盏压
苍术散(出圣济总录)治风毒热搏。目生翳晕。黑白睛昏浊不明。
苍术(米泔浸一宿切焙四两) 木贼(童便浸一宿净洗锉焙二两) 甘草(炙一两半) 旋
复
花。
疗眼目赤。瘥后翳晕方。
决明子(碎) 黄连 蕤仁(各六两) 黄柏(四两) 盐绿(三分) 上为末。更研
细。取少
放纳
蔓荆散(出圣济总录)治肝虚。风邪攻目。目晕瞻视不明。
蔓荆子(四两洗) 蛇蜕二两 上先用瓷罐盛蔓荆子。火烧黑焦无声后。钤出。入蛇蜕
在
内
光明散(出圣济总录)治眼睛上生晕。不问久新。
用鲤鱼一头。长一尺二寸者。取胆用刺破。滴汁在铜照上。阴干。用竹刀子刮下。为细
末。
疗眼目赤瘥后翳晕方。(出龙木论)
用秦皮一两切。以水一升五合。煮取七合。澄清。取渣用为散。以少许纳目中。日三四
度。
(附论)
《灵枢经》说:瞳子和黑睛(瞳孔及虹膜部分)对应阴。白眼球和赤脉对应阳。阴阳协调转动,眼睛就能明亮。如果阴阳不和,肝虚血弱……
方剂:
芎䓖散(出自《圣济总录》),治疗目晕、昏涩、视物不明。
药材:川芎、地骨皮、何首乌(去除黑皮)、荆芥穗、菊花、旋覆花、甘草(炙烤)、石决明(刷洗干净)。
用法:上药捣筛为散。每次服用一钱,用米泔水送服。
芎䓖丸(出自《圣济总录》),治疗肝血不足,风邪乘虚而入,聚结于精气,导致两眼晕翳,疼痛不可忍受。
药材:川芎、枸杞子、荆芥穗、苍术(用米泔水浸泡一夜后切片焙干)、甘草(炙烤锉碎,各一两)、细辛(去苗叶)、蝉蜕……
用法:制成丸药,如弹子大小……
羊肝夹子(出自《十便良方》),治疗眼翳膜遮障,小儿疳眼雀目(夜盲症),一并治疗。
药材:蝉壳、黄连(各半两)、甘草、菊花(各一分)、蛇蜕(一条烧成灰)。
用法:上药研为细末。取一只羊肝,竹签……
九味犀角汤(出自《圣济总录》),治疗风热乘虚聚结于精气,导致眼睛干燥、涩痛如沙砾感,兼有晕翳。
药材:犀角(一两半)、栀子仁、木通(锉碎)、黄芩(去除黑心)、黄连(去须)、大黄(锉碎炒制)、甘草(炙烤锉碎)……
用法:……七片,煎至八分……
延年主眼热、晕覆瞳子的方子。
药材:柴胡、茯苓、枳实(炙烤)、决明子、瞿麦(各三两)、甘草(炙烤)、黄连(另外浸泡)、蕤仁(各二两)……
七味犀角汤(出自《圣济总录》),治疗风邪攻眼,涩痛晕翳。
药材:犀角(镑成薄片三分)、车前子、栀子仁(各一两)、木通(锉碎)、黄芩(去除黑心)、大黄(炒制)、黄连(去须)……
用法:……硝末一钱……
犀角汤(出自《圣济总录》),治疗肝血不足,虚热产生浮翳,晕影覆盖黑睛,疼痛涩滞。
药材:乌犀角(镑成薄片二两)、黄连(去须)、甘草(炙烤锉碎)、秦皮(去除粗皮锉碎)、青竹茹、栀子仁(各一两)……
山芋散(出自《圣济总录》),治疗肝虚血弱,风邪毒气乘虚攻搏,暗轮(瞳孔周围)昏浊,黑白不分,发为目晕。
药材:山芋(山药)、防风(去叉)、细辛(各一两,去苗叶)、山茱萸(三分)、芍药、升麻(各半两)、蔓荆子……
芎辛丸(又名芎术丸,出自《圣济总录》),治疗眼晕翳,以及头目昏疼。
点眼雄黄膏(出自《圣济总录》),治疗眼暗晕生翳膜,多年不愈,兼有干涩痛。
药材:雄黄(研细)、干姜(炮制捣末)、黄连(去须捣末)、矾石(烧至汁尽研细)、丹砂(研细,各一分)、麝香……
用法:点眼……
还明散(出自《圣济总录》),治疗眼生翳晕,昏暗隐涩,瘀肉疼痛。
药材:甘草(炙烤锉碎二两)、白芷、乌梅(去核,各五两)、水蛭(挑选细小的炒制一两)、栗子(一百九十六枚并……)
用法:……半盏压……
苍术散(出自《圣济总录》),治疗风毒热搏,目生翳晕,黑白睛昏浊不明。
药材:苍术(米泔水浸泡一夜后切片焙干四两)、木贼(童便浸泡一夜洗净锉碎焙干二两)、甘草(炙烤一两半)、旋覆花……
治疗眼目红赤,病愈后遗留翳晕的方子。
药材:决明子(捣碎)、黄连、蕤仁(各六两)、黄柏(四两)、盐绿(三分)。
用法:上药研为末,再研细。取少许……放纳……
蔓荆散(出自《圣济总录》),治疗肝虚,风邪攻目,目晕瞻视不明。
药材:蔓荆子(四两,洗)、蛇蜕二两。
用法:先用瓷罐盛放蔓荆子,火烧至黑焦无声后,取出。放入蛇蜕在内……
光明散(出自《圣济总录》),治疗眼睛上生晕,不论新旧。
用法:取鲤鱼一头,长一尺二寸的,取其胆刺破,滴汁在铜镜上,阴干。用竹刀刮下,研为细末。
治疗眼目红赤病愈后翳晕的方子。(出自《龙木论》)
用法:取秦皮一两切碎,用水一升五合,煮取七合,澄清。取药渣研为散,取少许纳入眼中,每日三四次。
(Attached Discussion)
The *Ling Shu* (Spiritual Pivot) states: The pupil and the black part of the eye correspond to Yin. The white sclera and red vessels correspond to Yang. When Yin and Yang coordinate their rotation, the eyes become bright. If Yin and Yang are disharmonious, Liver deficiency and Blood weakness...
Formulas:
Xiong Chu San (Cnidium and Ligusticum Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Eye Vertigo/Dizziness (Mu Yun), turbid dryness, and unclear vision.
Herbs: Chuanxiong Rhizoma (Chuanxiong), Cortex Lycii (Digutpi), Polygoni Multiflori Radix (Heshouwu, prepared by removing dark skin), Schizonepetae Spica (Jingjie Sui), Chrysanthemi Flos (Juhua), Inulae Flos (Xuanfu Hua), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, honey-fried), Concha Arcae (Shijueming, brushed clean).
Usage: The above herbs are ground into powder. Take one qian per dose, administered with rice wash water.
Xiong Chu Wan (Cnidium and Ligusticum Pill, from *Shengji Zonglu*), treating insufficient Liver Blood, where Wind pathogen takes advantage of deficiency to gather in Essence-Qi, causing Eye Vertigo/Opacities (Mu Yun Yi) in both eyes, with unbearable pain.
Herbs: Chuanxiong Rhizoma (Chuanxiong), Lycii Fructus (Gouqizi), Schizonepetae Spica (Jingjie Sui), Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, soaked overnight in rice wash, sliced, and dried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried and cut, 1 liang each), Asari Radix (Xixin, removed seedlings and leaves), Periostracum Cicadae (Chan Tui)...
Usage: Formed into pills, size of a bullet...
Yang Gan Jia Zi (Sheep Liver Clip, from *Shibian Liangfang*), treating Eye Opacity Membrane Obstruction (Yi Mo Zhe Zhang), pediatric malnutrition eye disease (Kan Yan), and night blindness (Que Mu), treating all simultaneously.
Herbs: Periostracum Cicadae (Chan Ke), Coptidis Rhizoma (Huanglian, 0.5 liang each), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Chrysanthemi Flos (Juhua, 1 fen each), Ophichthidis Corneum (Shetui, one strip, burnt to ash).
Usage: The above herbs are ground into fine powder. Take one whole sheep liver, skewered with bamboo...
Jiu Wei Xijiao Tang (Nine-Ingredient Rhinoceros Horn Decoction, from *Shengji Zonglu*), treating Wind-Heat taking advantage of deficiency to gather in Essence-Qi, causing dry eyes, gritty pain (Se Chen Tong), accompanied by Eye Vertigo/Opacities (Yun Yi).
Herbs: Rhinoceronis Cornu (Xijiao, 1.5 liang), Gardeniae Fructus (Zhizi Ren), Akebiae Caulis (Mutong, cut), Scutellariae Radix (Huangqin, removed dark heart), Coptidis Rhizoma (Huanglian, removed roots), Rhei Radix et Rhizoma (Dahuang, cut and stir-fried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried and cut)...
Usage: ...seven slices, decoct until eight parts remain...
Formula for Longevity, treating Eye Heat and Vertigo covering the Pupil.
Herbs: Bupleuri Radix (Chaihu), Poria (Fuling), Aurantii Fructus Immaturus (Zhishi, fried), Cassiae Semen (Juemingzi), Agrostidis Herba (Qumai, 3 liang each), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried), Coptidis Rhizoma (Huanglian, separately soaked), Pruni Semen Persicae (Ruren, 2 liang each)...
Qi Wei Xijiao Tang (Seven-Ingredient Rhinoceros Horn Decoction, from *Shengji Zonglu*), treating Wind pathogen attacking the eyes, causing gritty pain and Eye Vertigo/Opacities.
Herbs: Rhinoceronis Cornu (Xijiao, shaved thin, 3 fen), Plantaginis Semen (Cheqianzi), Gardeniae Fructus (Zhizi Ren, 1 liang each), Akebiae Caulis (Mutong, cut), Scutellariae Radix (Huangqin, removed dark heart), Rhei Radix et Rhizoma (Dahuang, stir-fried), Coptidis Rhizoma (Huanglian, removed roots)...
Usage: ...Natrii Sulfas (Xiaomao) powder, 1 qian...
Xijiao Tang (Rhinoceros Horn Decoction, from *Shengji Zonglu*), treating insufficient Liver Blood, Deficient-Heat generating Floating Opacity (Fu Yi), with shadow covering the Black Part of the eye, causing painful grittiness.
Herbs: Black Rhinoceros Horn (Wuxijiao, shaved thin, 2 liang), Coptidis Rhizoma (Huanglian, removed roots), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried and cut), Fraxini Cortex (Qinpi, removed rough bark and cut), Bamboo Juice (Qingzhuru), Gardeniae Fructus (Zhizi Ren, 1 liang each)...
Shanyu San (Dioscorea Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Liver deficiency and Blood weakness, where Wind pathogen and Toxic Qi take advantage of deficiency to attack, causing the Dark Wheel (around pupil) to be turbid, black and white indistinguishable, manifesting as Eye Vertigo (Mu Yun).
Herbs: Dioscoreae Rhizoma (Shanyu/Shanyao), Saposhnikoviae Radix (Fangfeng, removed forked roots), Asari Radix (Xixin, 1 liang each, removed seedlings and leaves), Corni Fructus (Shanzhuyu, 3 fen), Paeoniae Radix Alba (Shaoyao), Cimicifugae Rhizoma (Shengma, 0.5 liang each), Viticis Fructus (Manjingzi)...
Xiongxin Wan (also known as Xiongzhu Wan, from *Shengji Zonglu*), treating Eye Vertigo/Opacities, and dizziness/pain of head and eyes.
Dian Yan Xionghuang Gao (Eye-Dropping Realgar Ointment, from *Shengji Zonglu*), treating dim vision with Eye Vertigo and Opacity Membrane formation, persisting for years, accompanied by dryness, grittiness, and pain.
Herbs: Realgar (Xionghuang, ground), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang, roasted and ground), Coptidis Rhizoma (Huanglian, removed roots and ground), Alum (Fanshi, burnt until juice is gone and ground), Cinnabar (Dansha, ground, 1 fen each), Moschus (Shexiang)...
Usage: Apply to eyes...
Huanming San (Restoring Vision Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Eye Opacity/Vertigo, dimness and hidden grittiness, fleshy growths (Pterygium) with pain.
Herbs: Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried and cut, 2 liang), Angelicae Dahuricae Radix (Baizhi), Mume Fructus (Wumei, pitted, 5 liang each), Hirudo (Shuizhi, select small ones, stir-fry, 1 liang), Castanea Chinensis (Lizi, 196 pieces together...)
Usage: ...half cup press...
Cangzhu San (Atractylodes Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Wind-Toxicity and Heat binding, causing Eye Opacity/Vertigo, with turbid black and white parts of the eye.
Herbs: Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, soaked overnight in rice wash, sliced, dried, 4 liang), Equiseti Herba (Muzei, soaked overnight in children's urine, washed clean, cut, dried, 2 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried, 1.5 liang), Inulae Flos (Xuanfu Hua)...
Formula for treating Red Eyes after recovery, leaving Opacity/Vertigo.
Herbs: Cassiae Semen (Juemingzi, crushed), Coptidis Rhizoma (Huanglian), Pruni Semen Persicae (Ruren, 6 liang each), Phellodendri Cortex (Huangbai, 4 liang), Viriditas Cupri (Yanlü, 3 fen).
Usage: The above herbs are ground into powder, then finely ground again. Take a small amount... place inside...
Manjing San (Vitex Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Liver deficiency, Wind pathogen attacking the eyes, causing Eye Vertigo and unclear vision.
Herbs: Viticis Fructus (Manjingzi, 4 liang, washed), Periostracum Cicadae (Shetui, 2 liang).
Usage: First, place Viticis Fructus in a porcelain jar, burn until black and charred without sound, then remove. Place Periostracum Cicadae inside...
Guangming San (Bright Light Powder, from *Shengji Zonglu*), treating Eye Vertigo, regardless of duration (old or new).
Usage: Take one carp, length 1 chi 2 cun. Extract its gallbladder, pierce it, drip the juice onto a bronze mirror, dry in shade. Scrape down with a bamboo knife, grind into fine powder.
Formula for treating Red Eyes after recovery, leaving Opacity/Vertigo. (From *Longmu Lun*)
Usage: Take 1 liang of Fraxini Cortex (Qinpi), cut. Boil in 1 sheng 5 he of water, reduce to 7 he, clarify. Take the dregs, grind into powder. Put a small amount into the eye, 3-4 times daily.