夫肝着之状。病患常欲蹈其胸上。先未苦时。但欲饮热者是也。夫食气入胃。散精于肝。
淫
盖
方
桂附汤(一名补白茯苓散一名柏子仁散)治肝气虚寒。邪着胸中。实塞不快
。气血留滞胸上。欲蹈之。并两胁下满。筋急。不得太息。四肢厥逆。心腹痛。及腹胁
痞闷。筋见于外。
桂(去粗皮) 附子(炮裂去皮脐各半两) 当归(切炒) 槟榔(各一两) 赤茯苓
(去黑皮)
防
除柏子
仁
温
茵芋酒浸方(出圣惠方)治肝脏风。筋脉拘挛、不可屈伸。
茵芋 白芨 薏苡仁 赤芍药 桂心 牛膝(去苗) 酸枣仁(各一两微炒) 干姜(一
两
炮制)
二斗。
浸七
酸枣仁散(出圣惠方)治肝风。筋脉拘挛。四肢疼痛。心神烦。不得睡。
酸枣仁(一两) 羌活(三钱) 防风(三钱去芦头) 桑根白皮(半两) 芎 (半
两) 枳壳
(半
为末。每
服
汉防己散(出圣惠方)治肝风湿痹。四肢拘挛急痛。心胸壅。喘促。
汉防己(一两) 芎 (一两) 桂心(一两) 麻黄(一两去根节) 附子(炮裂去
皮脐) 赤
茯苓
每服三
钱。
侧子散(出圣惠方)治肝风。手足拘挛。百节疼痛。
侧子(一两炮裂去脐皮) 麻黄(一两去根节) 独活(三钱) 细辛(三钱) 五加
皮(三钱)
黄
一中盏。
生姜半分。煎至六分。去滓。不计时。温服。忌热面炙爆等。
薏苡仁浸酒方(出圣惠方)治肝脏风。拘挛不可屈伸。
薏苡仁(半斤) 牛膝(五两去苗) 赤芍药 酸枣仁(微炒) 干姜(炮制) 附子
(炮裂微
炒去
盛。
用酒
名牛
羚羊角散(出圣惠方)治肝风。筋脉拘挛。四肢疼痛。
羚羊角屑(一两) 川升麻(三钱) 栀子仁(半两) 防风(去芦头) 酸枣仁(微
炒) 羌活
桑
煎至
六
白芥子丸(出圣惠方)治肝风。筋脉拘挛。骨髓疼痛。
白芥子(一两) 防风(三钱去芦头) 安息香(一两) 沉香(半两) 补骨脂(一
两炒) 槟
榔(
桃仁朱砂煎酒方(出圣惠方)治肝风。筋脉拘挛急疼痛。益血长肥肉。除瘦
弱。悦颜色。
桃仁(二升汤浸去皮尖双仁麸炒微黄细研) 朱砂(二两细研) 上以无灰好酒三斗。
取瓷
瓶二
羊血。
细辛桃仁汤(圣济总录)治肝经不足。风寒乘之。气留胸中。筑塞不通。胁
满。筋急。不
细辛(去苗叶) 桃仁(汤浸去皮尖双仁各二两) 山茱萸(二两) 柏子仁(二两) 桂
(去
粗皮
钱。水
一盏
陈橘皮汤(圣济总录)治肝气为寒邪所着。胸中痞塞。气血凝留。其人常欲
蹈其胸上。
陈橘皮(汤浸去白炒半两) 青木香(一钱) 桔梗(炒三钱) 芍药(锉炒) 当归
(切焙各
半两)
枳实汤(圣济总录)治风寒客肝经。着于胸上。膈脘痞闷。
枳实(陈者去瓤麸炒四枚。) 桂(去粗皮) 栝蒌(去皮一枚) 浓朴(去粗皮生姜
汁炙令
烟出
午临
蹈胸汤(圣济总录)治风寒客于肝经。膈脘痞塞。胁下拘痛。常欲蹈其胸上
。名肝着。\x
枳实(去瓤麸炒) 陈橘皮(汤浸去白焙) 桔梗(炒各半两) 甘草(炙一钱) 上
粗捣筛。
每服五钱。水二盏。入生姜半分。薤白少许。同煎至一盏。去滓温服。不拘时候。
肝着病的症状表现为:患者常常想要让人踩踏或按压胸部上方。在病情尚未严重痛苦之前,患者只想喝热饮,这就是肝着病。饮食之气进入胃中后,将精微物质散布到肝脏。
桂附汤(又名补白茯苓散、柏子仁散):治疗肝气虚寒,邪气附着于胸中,导致胸部实感堵塞而不快。气血停滞在胸部上方,患者想要踩踏胸部,并伴有两胁下胀满、筋脉拘急、不能深长呼吸、四肢厥冷、心腹疼痛,以及腹部和胁部痞闷、筋脉显露于外等症状。
药材:桂枝(去除粗皮)、附子(炮制裂开,去除外皮和脐眼,各半两)、当归(切片炒制)、槟榔(各一两)、赤茯苓(去除黑皮)。
茵芋酒浸方(出自《圣惠方》):治疗肝脏受风邪侵袭,导致筋脉拘挛、无法屈伸。
药材:茵芋、白芨、薏苡仁、赤芍药、桂心、牛膝(去除苗头)、酸枣仁(各一两,微炒)、干姜(一两,炮制)。
用法:用酒二斗浸泡七日。
酸枣仁散(出自《圣惠方》):治疗肝风,导致筋脉拘挛、四肢疼痛、心神烦乱、无法入睡。
药材:酸枣仁(一两)、羌活(三钱)、防风(三钱,去除芦头)、桑根白皮(半两)、川芎(半两)、枳壳(半两)。
用法:研为细末,每次服用适量。
汉防己散(出自《圣惠方》):治疗肝经风湿痹阻,导致四肢拘挛急痛、心胸壅塞、气喘急促。
药材:汉防己(一两)、川芎(一两)、桂心(一两)、麻黄(一两,去除根节)、附子(炮制裂开,去除外皮和脐眼)、赤茯苓。
用法:每次服用三钱。
侧子散(出自《圣惠方》):治疗肝风,导致手足拘挛、全身关节疼痛。
药材:侧子(一两,炮制裂开,去除脐皮)、麻黄(一两,去除根节)、独活(三钱)、细辛(三钱)、五加皮(三钱)。
用法:用水一中盏,加入生姜半分,煎至六分,去渣,不拘时候温服。忌食热面、炙烤爆炒等食物。
薏苡仁浸酒方(出自《圣惠方》):治疗肝脏受风邪侵袭,导致筋脉拘挛、无法屈伸。
药材:薏苡仁(半斤)、牛膝(五两,去除苗头)、赤芍药、酸枣仁(微炒)、干姜(炮制)、附子(炮制裂开,微炒,去除外皮)。
用法:用酒浸泡。此方又名牛膝酒。
羚羊角散(出自《圣惠方》):治疗肝风,导致筋脉拘挛、四肢疼痛。
药材:羚羊角屑(一两)、川升麻(三钱)、栀子仁(半两)、防风(去除芦头)、酸枣仁(微炒)、羌活、桑白皮。
用法:煎煮至六分。
白芥子丸(出自《圣惠方》):治疗肝风,导致筋脉拘挛、骨髓疼痛。
药材:白芥子(一两)、防风(三钱,去除芦头)、安息香(一两)、沉香(半两)、补骨脂(一两,炒制)、槟榔。
桃仁朱砂煎酒方(出自《圣惠方》):治疗肝风,导致筋脉拘挛急痛。具有补血生肌、消除瘦弱、美容悦色的功效。
药材:桃仁(二升,热水浸泡去皮尖及双仁者,麸炒微黄,细细研磨)、朱砂(二两,细细研磨)。
用法:用无灰好酒三斗,取瓷瓶两个,放入羊血。
细辛桃仁汤(出自《圣济总录》):治疗肝经不足,风寒乘虚而入,气滞于胸中,导致胸部堵塞不通、胁肋胀满、筋脉拘急。
药材:细辛(去除苗叶)、桃仁(热水浸泡去皮尖及双仁者,各二两)、山茱萸(二两)、柏子仁(二两)、桂枝(去除粗皮)。
用法:每次服用若干钱,用水一盏煎服。
陈橘皮汤(出自《圣济总录》):治疗肝气被寒邪所附着,导致胸中痞塞、气血凝滞。患者常常想要踩踏胸部上方。
药材:陈橘皮(热水浸泡去除白色内瓤,炒制,半两)、青木香(一钱)、桔梗(炒制,三钱)、芍药(锉碎炒制)、当归(切片焙干,各半两)。
枳实汤(出自《圣济总录》):治疗风寒客居于肝经,附着于胸部上方,导致膈脘痞闷。
药材:枳实(陈年者,去除瓤,麸炒,四枚)、桂枝(去除粗皮)、栝蒌(去皮,一枚)、浓朴(去除粗皮,用生姜汁炙至烟出)。
蹈胸汤(出自《圣济总录》):治疗风寒客居于肝经,导致膈脘痞塞、胁下拘挛疼痛,患者常想踩踏胸部上方,此病名为肝着。
药材:枳实(去除瓤,麸炒)、陈橘皮(热水浸泡去除白色内瓤,焙干)、桔梗(炒制,各半两)、甘草(炙制,一钱)。
用法:将药材粗捣筛过。每次服用五钱,用水二盏,加入生姜半分、薤白少许,同煎至一盏,去渣温服,不拘时候。
The manifestation of Gan Zhuo (Liver Adhesion) disease is characterized by the patient frequently desiring someone to tread upon or press the upper chest. Before the condition becomes severely painful, the patient merely desires to drink hot fluids; this is known as Gan Zhuo. After food and Qi enter the stomach, the essence is dispersed to the Liver.
Guifu Tang (Cinnamon Twig and Aconite Decoction), also known as Bubaifuling San (White Poria Powder) and Baiziren San (Sour Jujube Seed Powder): Treats deficiency-cold of Liver Qi, where pathogenic factors adhere to the chest, causing a sensation of fullness, blockage, and discomfort in the chest. When Qi and Blood stagnate in the upper chest, the patient desires to tread on the chest, accompanied by distension and fullness under both hypochondria, tendon tension, inability to take deep sighs, cold extremities, heart and abdominal pain, as well as epigastric and hypochondriac stuffiness, tendons visible externally.
Herbs: Guizhi (Cinnamomi Ramulus, bark removed), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, cracked, skin and umbilicus removed, each half liang), Danggui (Angelicae Sinensis Radix, sliced and stir-fried), Binglang (Arecae Semen, each one liang), Chifuling (Polyporus with red tincture, black skin removed).
Yinyu Jiu Jin Fang (Rhododendron Wine Soaking Formula, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind caused by wind pathogens, resulting in tendon and vessel spasms and inability to flex or extend.
Herbs: Yinyu (Rhododendri Daurici Caulis), Baiji (Bletillae Rhizoma), Yiyiren (Coicis Semen), Chishao (Paeoniae Radix Rubra), Guixin (Cinnamomi Cortex), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix, sprouts removed), Suanzaoren (Ziziphi Spinosae Semen, each one liang, lightly stir-fried), Jiangjiang (Zingiberis Rhizoma Recens, one liang, processed).
Usage: Soak in two dou of wine for seven days.
Suanzaoren San (Sour Jujube Seed Powder, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing tendon and vessel spasms, pain in the four limbs, mental restlessness, and insomnia.
Herbs: Suanzaoren (Ziziphi Spinosae Semen, one liang), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix, three qian), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix, three qian, radix removed), Sangbaipi (Mori Cortex, half liang), Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, half liang), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus, half liang).
Usage: Pulverized into powder, taken in appropriate doses per serving.
Hanfangji San (Stephania Tetrandrae Powder, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind-Damp Bi syndrome, causing spasmodic pain in the four limbs, chest oppression, and panting.
Herbs: Hanfangji (Stephaniae Tetrandrae Radix, one liang), Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, one liang), Guixin (Cinnamomi Cortex, one liang), Mahuang (Ephedrae Herba, one liang, roots and joints removed), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, cracked, skin and umbilicus removed), Chifuling (Polyporus with red tincture).
Usage: Three qian per dose.
Cizi San (Lateral Aconite Root Powder, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing spasms of hands and feet and pain in all joints.
Herbs: Cizi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, one liang, cracked, umbilical skin removed), Mahuang (Ephedrae Herba, one liang, roots and joints removed), Duhuo (Angelicae Pubescentis Radix, three qian), Xixin (Asari Radix et Rhizoma, three qian), Wujiaopi (Acanthopanacis Cortex, three qian).
Usage: Decoct one zhan of water with half a fen of fresh ginger until six fen remains. Strain and take warm at any time. Avoid hot noodles and roasted/fried foods.
Yiyiren Jiu Jin Fang (Coix Seed Wine Soaking Formula, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing tendon spasms and inability to flex or extend.
Herbs: Yiyiren (Coicis Semen, half jin), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix, five liang, sprouts removed), Chishao (Paeoniae Radix Rubra), Suanzaoren (Ziziphi Spinosae Semen, lightly stir-fried), Jiangjiang (Zingiberis Rhizoma Recens, processed), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, cracked, lightly stir-fried, skin removed).
Usage: Soak in wine. This formula is also known as Niuxi Wine.
Lingyangjiao San (Antelope Horn Powder, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing tendon and vessel spasms and pain in the four limbs.
Herbs: Lingyangjiaoxie (Saigae Tataricae Cornu, one liang), Chuanshengma (Polygalae Radix, three qian), Zhizi (Gardeniae Fructus, half liang), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix, radix removed), Suanzaoren (Ziziphi Spinosae Semen, lightly stir-fried), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Sangbai (Mori Cortex).
Usage: Decoct until six fen remains.
Baijiezi Wan (White Mustard Seed Pill, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing tendon and vessel spasms and bone marrow pain.
Herbs: Baijiezi (Sinapis Semen, one liang), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix, three qian, radix removed), Anshixiang (Styrax, one liang), Chenxiang (Aquilariae Lignum Resinatum, half liang), Buguzhi (Psoraleae Fructus, one liang, stir-fried), Binglang (Arecae Semen).
Taoren Zhusha Jian Jiu Fang (Peach Kernel and Cinnabar Wine Decoction, from *Shenghui Fang*): Treats Liver Wind, causing spasmodic pain in tendons and vessels. It nourishes blood, promotes muscle growth, eliminates emaciation, and beautifies the complexion.
Herbs: Taoren (Persicae Semen, two sheng, soaked in hot water, skin and tips removed, double-kernel ones discarded, bran-lightly stir-fried until slightly yellow, finely ground), Zhusha (Cinnabaris, two liang, finely ground).
Usage: Use three dou of good unadulterated wine. Take two porcelain bottles, add sheep blood.
Xixin Taoren Tang (Asarum and Peach Kernel Decoction, from *Shengji Zonglu*): Treats Liver Meridian insufficiency where Wind-Cold invades, causing Qi stagnation in the chest, leading to blockage, hypochondriac fullness, and tendon tension.
Herbs: Xixin (Asari Radix et Rhizoma, sprouts and leaves removed), Taoren (Persicae Semen, soaked in hot water, skin and tips removed, double-kernel ones discarded, each two liang), Shanzhuyu (Corni Fructus, two liang), Baiziren (Biota Orientalis Semen, two liang), Guizhi (Cinnamomi Ramulus, bark removed).
Usage: Take a certain amount (qian) per dose, decoct with one zhan of water.
Chenju Pi Tang (Aged Tangerine Peel Decoction, from *Shengji Zonglu*): Treats Liver Qi adhered to by Cold Pathogens, causing chest stuffiness and coagulation of Qi and Blood. The patient frequently desires to tread upon the chest.
Herbs: Chenju Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, soaked in hot water, white pith removed, stir-fried, half liang), Qingmuxiang (Vitalbae Radix, one qian), Jiegeng (Platycodonis Radix, stir-fried, three qian), Shaoyao (Paeoniae Radix, chopped and stir-fried), Danggui (Angelicae Sinensis Radix, sliced and baked, each half liang).
Zhishi Tang (Immature Bitter Orange Decoction, from *Shengji Zonglu*): Treats Wind-Cold invading the Liver Meridian and adhering to the upper chest, causing epigastric and diaphragmatic stuffiness.
Herbs: Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus, aged ones, pulp removed, bran-stir-fried, four pieces), Guizhi (Cinnamomi Ramulus, bark removed), Gualou (Trichosanthis Fructus, skin removed, one piece), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex, bark removed, stir-baked with ginger juice until smoke appears).
Daoxiong Tang (Treading Chest Decoction, from *Shengji Zonglu*): Treats Wind-Cold invading the Liver Meridian, causing diaphragmatic and epigastric blockage, hypochondriac spasm and pain, with the patient frequently desiring to tread upon the chest. This condition is named Gan Zhuo (Liver Adhesion).
Herbs: Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus, pulp removed, bran-stir-fried), Chenju Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, soaked in hot water, white pith removed, baked), Jiegeng (Platycodonis Radix, stir-fried, each half liang), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, honey-fried, one qian).
Usage: Coarsely crush and sieve the herbs. Take five qian per dose, with two zhan of water, add half a fen of fresh ginger and a small amount of Xiebai (Allii Macrostemonis Bulbus). Decoct together until one zhan remains. Strain and take warm. No specific timing required.