食不节,劳役所伤,虽亦恶风。居露地中,遇大漫风起,则不恶也。惟门窗隙中,些小贼风来,亦大恶也,与伤风、
伤寒俱不同矣。况鼻流清涕,头痛自汗,间而有之。鼻中气短,少气不足以息,语则气短而怯弱,妨食或食不下,
或不欲食,三者互有之。腹中不和,或腹中急而不能伸,
口不知五谷之味,小便频数而不渴。初劳役得病,食少小便赤黄,大便常难,或涩或结,或虚坐,只见些小白脓,
时有下气,或泄黄如糜,或溏泄色白,或结而不通,若心下痞,或胸中闭塞,如刀 之痛,二者亦互作,不并出
也。有时胃脘当心而痛,上支两胁痛,必脐下相火之势,如巨川之水不可遏而上行,使阳明之经逆行,乱于胸
中,其气无止息,甚则高喘。热伤元气,令四肢不收,无气以动而懒倦嗜卧。以其外感风寒,俱无此证,故易为分
辨耳。(《辨惑论》)
内伤及劳役饮食不节病,手心热,手背不热,外伤风寒,则手背热,手心不热,此辨至甚皎然。(按∶外伤
胃实,必手心热,此岂指表证而言欤。)内证头痛,有时而作,有时而止;外证头痛,常常时作,直须传入里实
方罢,此又内外证之不同者也。外感风寒之邪,三日已外,谷消水去,邪气传里,始有渴也。内伤饮食失节,劳役
久病者,必不渴,是邪气在血脉中,有余故也。初劳役形质,饮食失节,伤之重者,必有渴,以其心火炽上,克于
肺金,故渴也,又当以此辨之。其外伤贼邪,必语声前轻后重,高厉而有力。若是劳役所伤,饮食不节,表虚不足
之病,必短气气促,上气高喘懒语,其声困弱而无力,至易见也。若毫厘之误,则千里之谬。(同上)
和中消导诸方《录验方》治恶食,人参汤方。
人参(四两) 生姜(三斤) 浓朴(二两) 枳实(二两) 甘草(二两)
凡五物切,以水六升,煮取二升,分三服。(《医心》)
治脾寒饮食不消,劳倦气胀噫满,忧恚不乐,槟榔散方。
槟榔(八枚皮子并用) 人参 茯苓 陈曲 浓朴 麦 白术 吴茱萸(各二两)
上八味治下筛,食后酒服方寸匕,日再。一方用橘皮一
两半。(《千金》)
《延年》浓朴汤,疗不能食,腹内冷气方。
浓朴(三两炙) 白术 人参(各一两) 茯苓(三两) 生姜(五两) 橘皮(二两)
上六味切,以水四升,煮取一升二合,分为三服。蒋孝瑜处。(《外台》)
四君子汤,和胃进食。
人参 白术 白茯苓 甘草(各一两)
上为细末,每服二钱,水一盏。入生姜三片,枣一枚,同煎至六分,去滓温服不以时。(《鸡峰》)《圣
济》治胃中不和,气逆干呕,饮食不下,顺气汤(即本方)(《幼幼》庄氏家传小儿和脾饮子,亦是)。《易简》
治大人小儿脾胃不和,中脘停饮,大病之后,宜服此药。但味甘非快脾之剂,常服宜减甘草一半。一方加橘红
等分,名异功散(按∶异功散本出《直诀》,温中和气,治吐泻不思乳食)。《得效》曰∶又方加陈皮、半夏,
名六君子汤(按∶六君子汤本出《杨氏》,治胸膈痞塞,脾寒不嗜食,服燥药不得者,于本方去甘草,加枳壳、
陈橘皮、半夏。盖不如危氏为佳,故不具录)。呕吐,加藿香、缩砂(《金鉴》亦名香砂六君子汤)。泄泻,加
木香、肉豆蔻。《原病集》六君子汤,若加香附子一钱,缩砂仁七枚,名香砂六君子汤。《医通》香砂六君子
汤,治气虚痰食气滞,六君子汤加木香、砂仁、乌梅(《金鉴》去乌梅,柯琴有注,宜考)。《薛氏》一妇人吞
酸嗳腐,呕吐痰涎,面色纯白,以六君加附子、木香治之。
开胃养气进食,七珍散。
人参(去芦) 白术 黄 (蜜水涂炙) 山芋 白茯苓(去皮) 粟米(微炒) 甘草(各一两炙)
上为细末,每服二钱,水一盏,姜、枣同煎,至七分服。如无故不思饮食,加白扁豆一两蒸用,名八珍散。
予制此方,温平不热,每有伤寒、疟疾、中暑得瘥之后,用此以调脾胃,日三四服,十日外,饮食倍常。(《本
事》)《幼幼》赵氏家传六神汤,养气补虚进食,于本方去粟米,每服半钱,白汤点服。(《家宝》名二三君子
汤。)
《惠眼观证》参苓散,常服养气安神益胃,此药不冷不热。
白术(半两) 人参(去芦头) 茯苓(去皮) 紫苏子 甘草(炙各一分) 木香(半分)
上为细末,每服一钱,浓煎枣汤调下,此药宜常服。(《幼幼》)
养脾丸,治脾胃虚冷,心腹绞痛,胸膈满闷,胁肋虚胀,呕逆恶心,噫气吞酸,泄泻肠鸣,米谷不化,肢体倦怠,
不思饮食。
白茯苓(去皮) 人参(去芦头) 大麦 (炒各一两) 缩砂 干姜(炮各二两) 白术(半两)
甘草(炙一两半)
上为细末,炼蜜和丸,每两分作八丸,每服一丸,细嚼,生姜汤送下,食前服,此药养胃进食。(《和剂》)
《三因》补脾汤,治脾虚寒病,泄泻腹满,气逆呕吐,心烦不得卧,肠鸣虚胀,饮食不消,劳倦虚羸,喜噫,于
本方去缩砂,加草果、浓朴、橘皮,为锉散,水煎。(按∶《圣惠》治脾胃冷热气不和,胸中满闷,不能下食,
草豆蔻散,与此相似,有桂心、枳壳,半夏,无干姜、麦 。盖此为优,仍不录。)
养胃汤,治胃虚寒,胫寒不得卧,淅淅恶风,洒洒恶寒,腹中痛虚鸣,寒热如疟,唇口干,面目虚浮,呕哕
吐泻,四肢疼痛,不思饮食,或伤寒湿,骨节皆痛。
浓朴(姜制炒) 藿香(去梗) 半夏(汤洗七次) 茯苓(各一两) 人参
甘草(炙) 附子(炮去皮脐) 橘皮(各三分) 草果(去皮) 白术(各半两)
上锉散,每服四钱,水盏半,姜五片,枣一枚,乌梅半个,煎七分,去滓空心服,常服温胃消痰,进食下气,
辟寒疫。(《三因》)(宜与《疟》门相参。又上方与此方俱兼温中,然消导为主,故列于此。)《辨疑》香砂
养胃汤,理脾胃,进食,逐寒邪,止呕吐,于本方,去附子、白术、草果,加砂仁、苍术。(《回春》有白术,
更去藿香、半夏,加香附、木香、白豆蔻。)《金匮翼》谷劳沉香汤,于本方去藿香、附子,加沉香、木香、黑
干姜。
治三焦滞气,荣卫气不和,温脾平胃气,进食,木香散。
浓朴(一两去粗皮涂生姜汁炙令紫色) 陈橘皮(一两汤浸去瓤焙干) 甘草(一两炮) 人参(半两去芦头)
白茯苓(半两) 枇杷叶(一两水浸刷去毛) 木香(半两) 神曲 前胡(一两去芦头) 旋复花(一两)
大腹皮(雨水浸洗焙干)
上件药捣罗为散,每服一大钱,水一盏,入生姜一块,枣二个,煎至六分去滓,通口空心食前服。(《传家
秘宝》)
白术散,治虚热而渴。
人参(去芦) 白术 木香 白茯苓(去皮) 藿香(去土) 甘草(以上各一两) 干葛(二两)
上件为粗末,每服三钱至五钱,水一盏,煎至五分温服。(《辨惑论》)(按∶此本钱氏方。)《宣明》人参
白术散,此方证同调中汤治法(见于后),本方去木香,加橘皮、泽泻、滑石。
治胃气不和,调气进食,平胃散方。
苍术(四两去黑皮捣为粗末炒黄色) 浓朴(三两去粗皮涂生姜汁炙令香熟) 陈橘皮(二两洗令净焙干)
甘草(一两炙黄)
上件药四味,捣罗为散,每服二钱,水一中盏,入生姜
二片,枣二枚,同煎至六分,去滓食前温服。(《简要济众》)《和剂》绍兴方,正气散,于本方加藿香、半夏。
吴直阁名不换金正气散。《叶氏》人参平胃散,石仲虚方,于本方加人参、茯苓。《易简》曰∶一方加茯苓、丁
香各三两,共为六味。若胃寒呕吐多,加生姜煎服。一法加缩砂、香附子各三两,共为八味,加生姜煎服。若气
不舒快,中脘痞塞,不进饮食,病后调理,亦宜服之。《元戎》曰∶平胃散与五苓散相合,名对金散。与六一散
相合,名黄白散。与钱氏异功散相合,名调胃散。《回春》香砂平胃散,治伤食,于《易简》八味方,去浓朴,
加枳实、藿香、木香。《小青囊》香砂平胃散,治病后胃虚少食,于本方加香附、砂仁。
白术调中汤,治中寒痞闷急痛,寒湿相搏,吐泻腹痛,无问寒热久新,并宜服之。(或有口疮目疾,孕妇等
吐泻者,以畏干姜、官桂,不服。)
白术 茯苓(去皮) 陈皮(去白) 泽泻(各半两) 干姜(炮) 官桂(去皮) 缩砂仁 藿香(各一分)
甘草(一两)
上为末,白汤化蜜少许,调下二钱,每日三服。炼蜜和就,每两作十丸,名白术调中丸,小儿一服分三服。
(《宣明》)
《广济》疗脾胃气微,不能下食,五内中冷,时时下痢方。
白术(八两) 神曲(末五两) 甘草(二两炙) 干姜(二两) 枳实(二两炙)
上五味捣筛,蜜和丸,空腹温酒服,如梧子二十丸,日二服,渐加至三十丸。腹中有痛,加当归二两。(《外台》)
易水张先生枳术丸,治痞消食强胃。
白术(二两) 枳实(麸炒黄色去瓤一两)
上同为极细末,荷叶裹炒饭为丸,如梧桐子大,每服五
十丸,多用白汤下,无时。白术者。本意不取其食速化,但令人胃气强实不复伤也。(《辨惑论》)又橘皮枳
术丸,治老幼元气虚弱,饮食不消,或脏腑不调,心下痞闷,于本方加橘皮一两。(《丹溪附余》橘连枳术丸,
补脾和胃,泻火消痰,更加黄连。)又曲 枳术丸,治为人所勉劝,强食之,致心腹满闷不快,于本方加大麦 、
神曲各一两炒。又木香枳术丸,破滞气,消饮食,开胃,于本方加木香。《脾胃论》木香人参生姜丸,开胃进
食,于本方加干生姜、木香、人参、陈皮。
大安丸,健脾胃,消饮食。
山楂 白术(各二两) 茯苓 神曲(炒) 半夏(各一两) 陈皮 莱菔子(炒) 连翘(各五钱)
上末之,炊饼丸。一方无白术,名保和丸。(《丹溪》)
温中诸方 《集验方》治久寒,胸胁逆满,不能食,吴茱萸汤方。
吴茱萸(一升) 人参(一两) 生姜(八两切) 小麦(一升) 甘草(一两) 桂心(一两) 半夏(一升)
大枣(二十枚劈)
凡八物 咀,以清酒五升,水三升,煮取三升,绞去滓,适寒温饮一升,日二。(《医心》)
治脾虚,附子汤方。
附子(炮裂去皮脐) 人参(等分)
上二味锉如麻豆,每服二钱匕,水一盏,入枣二枚劈破,生姜三片,煎至六分,食前去滓温服。(《圣济》)
加减理中丸,治脾胃不和,三焦壅滞,胸膈痞闷,胁肋胀痛,呕吐恶心,口淡无味,呼吸寒冷,心腹暴痛,
饮酒过伤,全不思食,常服生养诸气,大益脾胃。
白术 人参 甘草 干姜(各一两) 青皮 陈皮(各半两)
上为细末,每服一钱,沸汤点服,不以时。(《鸡蜂》)(按∶方名云丸而为末服,可疑。又此方本出《活
人书》,名治中汤。)
香砂理中汤(即理中汤加木香、砂仁,服法亦同),治脾虚气滞,或受外寒,泄泻腹痛喜温,或呕吐胸膈满
闷,肠腹雷鸣等证。(《续焰》)
补虚,生胃气,逐冷痰,和五脏,快胸膈,进饮食,止泄泻,附子仓米汤。
附子(一只炮去皮脐八钱) 黄 (半两) 甘草(半两微炒) 人参(半两去芦头) 南木香(一两半)
白术(半两) 川姜(二钱重微炒) 半夏(半两汤泡七次切作片焙干姜汁制)
上为 咀,每服二大钱,水一盏半,入炒陈仓米半合,同煎八分,去滓食前温服。(《选奇方后集》)
朴附丸,治脾元虚弱,饮食迟化,食必多伤,腹痛肠鸣,脏腑滑泄,昼夜无度,胃气虚损,不美饮食,呕哕
恶涎。此药性温,兼治翻胃恶心。
附子(炮去皮脐) 浓朴(去粗皮各一斤姜汁制) 干姜(炮三斤) 神曲(炒八两)
上为细末,酒煮面糊丸,如梧桐子大,每服三十丸,空心食前,米饮,或盐汤下亦得。(《和剂》)
煨姜丸,治本脏虚,饮食不化,或成 癖,或发心痛,冷水积脾,结聚疼痛,一切冷气等疾。
附子 砂 木香 生姜
上用大附子五十个,各重半两者,去皮脐,以尖刀子剜去心子,约容 砂半钱实之,却以附子末和面作饼子,
裹附子,用文武火煨令黄,用木香如附子之半,同为细末,以水为丸,如鸡头大,复以生姜一块,劈作两片,以
药在内湿纸
裹,令煨候姜熟,白汤嚼下,空心服。(《和剂》)
附饼子,治翻胃吐食,十膈五噎,呕逆不止,心腹疼痛,粥药不下。
附子(一枚重七钱者,剜脐作一窍,入研细 砂一分在内填满,将附子碎末塞口,用生面作饼裹之,如有剩
者附子末,更以一饼裹之,慢火煨令面焦黄为度,去面不用,只用 砂附子为末。) 木香(三钱) 丁香(三
钱二味同为末)
上件一处拌匀,面糊为丸,每一两作二十丸,捏作饼子,每服一饼,用生姜一块,如大拇指大,切作两破,
置药在内,湿纸裹煨,令香熟,和姜细嚼,米饭送下,不拘时候。(《杨氏》)
饮食不节制,以及过度劳累所致的损伤,虽然也会出现怕风的症状。但如果居住在露天场所,遇到大风刮起时,反而并不觉得怕风。只有在门窗缝隙中吹来的轻微贼风(指致病的风邪),才会感到特别厌恶,这与伤风、伤寒的情况都不同。况且还有流清鼻涕、头痛、自汗等症状,偶尔也会出现。鼻子呼吸短促,气少不足以喘息,说话时气息短促且显得怯弱无力,妨碍进食或食物难以下咽,或者不想吃东西,这三种情况交替出现。腹部不适,有时腹部拘急而不能舒展,口里尝不出五谷的味道,小便频数但不口渴。刚开始因劳累得病时,吃得少,小便赤黄,大便常常困难,或者涩滞不通,或者结块,或者是虚坐努责,只看到一些白色的脓液,时常有排气现象,或者排泄黄色如粥状的粪便,或者稀便颜色发白,或者便秘不通,如果心下痞塞,或者胸中闭塞,像被刀割一样的疼痛,这两种症状也会交替发作,不会同时出现。有时胃脘部当心而痛,向上牵引两胁疼痛,这一定是脐下相火(指命门之火)的势头,像大河里的水不可遏制地向上逆行,导致阳明经的气机逆乱,扰乱于胸中,这种气机紊乱没有止息的时候,严重时会出现高喘。热邪损伤元气,导致四肢松弛无力,没有力气活动而懒惰疲倦嗜睡。因为外感风寒的病证,都没有这些症状,所以容易分辨。(出自《辨惑论》)
内伤以及因劳累、饮食不节导致的疾病,手心发热,手背不发热;如果是外伤风寒,则手背发热,手心不发热,这是辨别内外伤非常清楚的标准。(按语:外伤导致胃实,必定手心发热,这难道是指表证而言吗?)内伤的头痛,有时发作,有时停止;外感的头痛,经常发作,直到传入里实证才停止,这又是内外证的不同之处。外感风寒之邪,三天以后,谷物消化、水液代谢正常后,邪气传入体内,才开始出现口渴。内伤饮食失节,或因长期劳累患病的人,一定不口渴,这是因为邪气在血脉中,属于有余之邪。刚开始因劳累损伤形体,饮食失节,受伤严重的人,一定会有口渴,因为心火炽盛上行,克制肺金,所以口渴,也应当以此进行辨别。那些外受贼邪的人,说话声音一定前轻后重,高声厉色且有力。如果是因劳累所伤,饮食不节,属于表虚不足的病证,一定气息短促,上气高喘,懒于说话,声音困倦虚弱而没有力气,这很容易见到。如果毫厘之差,就会造成千里之谬。(同上)
和中消导各类方剂:《录验方》治疗恶食的人参汤方。
人参(四两) 生姜(三斤) 浓朴(二两) 枳实(二两) 甘草(二两)
以上五味药切碎,用水六升,煮取二升,分三次服用。(出自《医心方》)
治疗脾寒、饮食不消、劳倦气胀嗳气满闷、忧愤不乐,槟榔散方。
槟榔(八枚,皮和子一起用) 人参 茯苓 陈曲 浓朴 麦芽 白术 吴茱萸(各二两)
以上八味药研碎过筛,饭后用酒送服一方寸匕,每天两次。另一方案用橘皮一两半。(出自《千金要方》)
《延年方》浓朴汤,治疗不能进食,腹内有冷气。
浓朴(三两,炙) 白术 人参(各一两) 茯苓(三两) 生姜(五两) 橘皮(二两)
以上六味药切碎,用水四升,煮取一升二合,分三次服用。蒋孝瑜处。(出自《外台秘要》)
四君子汤,调和胃气,促进进食。
人参 白术 白茯苓 甘草(各一两)
以上药物研成细末,每次服用二钱,用水一盏。加入生姜三片,大枣一枚,同煎至六分,去渣温服,不拘时间。(出自《鸡峰普济方》)《圣济总录》治疗胃中不和,气逆干呕,饮食不下,顺气汤(即本方)(《幼幼新书》庄氏家传小儿和脾饮子,也是此方)。《易简方》治疗大人小儿脾胃不和,中脘停饮,大病之后,适宜服用此药。但此药味甘,不是快脾的药剂,常服应减少一半的甘草。另一方案加橘红等分,名为异功散(按语:异功散本出自《小儿药证直诀》,温中和气,治疗吐泻不思乳食)。《博济方》曰:又一方加陈皮、半夏,名为六君子汤(按语:六君子汤本出自《杨氏家藏方》,治疗胸膈痞塞,脾寒不嗜食,服用燥药不得者,于本方去甘草,加枳壳、陈橘皮、半夏。大概不如危氏的方案好,故不详细记录)。呕吐,加藿香、缩砂(《医宗金鉴》也称香砂六君子汤)。泄泻,加木香、肉豆蔻。《原病集》六君子汤,如果加香附子一钱,缩砂仁七枚,名为香砂六君子汤。《医学入门》香砂六君子汤,治疗气虚痰食气滞,六君子汤加木香、砂仁、乌梅(《医宗金鉴》去乌梅,柯琴有注,宜考证)。《薛氏医案》一位妇人吞酸嗳腐,呕吐痰涎,面色纯白,用六君子汤加附子、木香治疗。
开胃养气进食,七珍散。
人参(去芦头) 白术 黄芪(蜜水涂炙) 山芋 白茯苓(去皮) 粟米(微炒) 甘草(各一两,炙)
以上药物研成细末,每次服用二钱,用水一盏,姜、枣同煎,至七分服用。如果无故不思饮食,加白扁豆一两蒸用,名为八珍散。我配制此方,性温平不热,每有伤寒、疟疾、中暑病愈之后,用此来调理脾胃,每天三四次服用,十天后,饮食量加倍。(出自《本事方》)《幼幼新书》赵氏家传六神汤,养气补虚进食,于本方去粟米,每次服用半钱,白开水冲服。(《家宝》名为二三君子汤。)
《惠眼观证》参苓散,常服养气安神益胃,此药不冷不热。
白术(半两) 人参(去芦头) 茯苓(去皮) 紫苏子 甘草(炙,各一分) 木香(半分)
以上药物研成细末,每次服用一钱,浓煎枣汤调下,此药宜常服。(出自《幼幼新书》)
养脾丸,治疗脾胃虚冷,心腹绞痛,胸膈满闷,胁肋虚胀,呕逆恶心,噫气吞酸,泄泻肠鸣,米谷不化,肢体倦怠,不思饮食。
白茯苓(去皮) 人参(去芦头) 大麦(炒,各一两) 缩砂 干姜(炮,各二两) 白术(半两) 甘草(炙,一两半)
以上药物研成细末,炼蜜和丸,每两分为八丸,每次服用一丸,细细咀嚼,生姜汤送下,饭前服用,此药养胃进食。(出自《太平惠民和剂局方》)
《三因极一病证方论》补脾汤,治疗脾虚寒病,泄泻腹满,气逆呕吐,心烦不得卧,肠鸣虚胀,饮食不消,劳倦虚羸,喜噫,于本方去缩砂,加草果、浓朴、橘皮,为锉散,水煎。(按语:《太平圣惠方》治疗脾胃冷热气不和,胸中满闷,不能下食,草豆蔻散,与此相似,有桂心、枳壳,半夏,无干姜、麦芽。大概此方更优,仍不记录。)
养胃汤,治疗胃虚寒,小腿寒冷不得卧,淅淅怕风,洒洒怕冷,腹中痛虚鸣,寒热如疟,唇口干,面目虚浮,呕哕吐泻,四肢疼痛,不思饮食,或者伤寒湿,骨节皆痛。
浓朴(姜制炒) 藿香(去梗) 半夏(汤洗七次) 茯苓(各一两) 人参 甘草(炙) 附子(炮,去皮脐) 橘皮(各三分) 草果(去皮) 白术(各半两)
以上药物锉散,每次服用四钱,用水一盏半,姜五片,枣一枚,乌梅半个,煎至七分,去渣空腹服用,常服温胃消痰,进食下气,辟除寒疫。(出自《三因方》)(宜与《疟疾》篇参考。又上方与此方都兼有温中之效,但以消导为主,故列于此。)《辨疑》香砂养胃汤,理脾胃,进食,逐寒邪,止呕吐,于本方,去附子、白术、草果,加砂仁、苍术。(《回春》有白术,更去藿香、半夏,加香附、木香、白豆蔻。)《金匮翼》谷劳沉香汤,于本方去藿香、附子,加沉香、木香、黑干姜。
治疗三焦滞气,荣卫气不和,温脾平胃气,进食,木香散。
浓朴(一两,去粗皮涂生姜汁炙令紫色) 陈橘皮(一两,汤浸去瓤焙干) 甘草(一两,炮) 人参(半两,去芦头) 白茯苓(半两) 枇杷叶(一两,水浸刷去毛) 木香(半两) 神曲 前胡(一两,去芦头) 旋复花(一两) 大腹皮(雨水浸洗焙干)
以上药物捣罗为散,每次服用一大钱,用水一盏,入生姜一块,枣二个,煎至六分去渣,通口空腹食前服用。(出自《传家秘宝》)
白术散,治疗虚热而渴。
人参(去芦) 白术 木香 白茯苓(去皮) 藿香(去土) 甘草(以上各一两) 干葛(二两)
以上药物为粗末,每次服用三钱至五钱,用水一盏,煎至五分温服。(出自《辨惑论》)(按语:此是钱乙方的变通。)《宣明论方》人参白术散,此方证同调中汤治法(见于后),本方去木香,加橘皮、泽泻、滑石。
治疗胃气不和,调气进食,平胃散方。
苍术(四两,去黑皮捣为粗末炒黄色) 浓朴(三两,去粗皮涂生姜汁炙令香熟) 陈橘皮(二两,洗令净焙干) 甘草(一两,炙黄)
以上四味药,捣罗为散,每次服用二钱,用水一中盏,入生姜二片,枣二枚,同煎至六分,去渣食前温服。(出自《简要济众方》)《和剂局方》绍兴方,正气散,于本方加藿香、半夏。吴直阁名不换金正气散。《叶氏经验方》人参平胃散,石仲虚方,于本方加人参、茯苓。《易简方》曰:一方加茯苓、丁香各三两,共为六味。若胃寒呕吐多,加生姜煎服。一法加缩砂、香附子各三两,共为八味,加生姜煎服。若气不舒快,中脘痞塞,不进饮食,病后调理,亦宜服之。《元戎》曰:平胃散与五苓散相合,名对金散。与六一散相合,名黄白散。与钱氏异功散相合,名调胃散。《回春》香砂平胃散,治疗伤食,于《易简》八味方,去浓朴,加枳实、藿香、木香。《小青囊》香砂平胃散,治疗病后胃虚少食,于本方加香附、砂仁。
白术调中汤,治疗中寒痞闷急痛,寒湿相搏,吐泻腹痛,无论寒热久新,并宜服用。(或者有口疮目疾,孕妇等吐泻者,因为畏惧干姜、官桂,不服。)
白术 茯苓(去皮) 陈皮(去白) 泽泻(各半两) 干姜(炮) 官桂(去皮) 缩砂仁 藿香(各一分) 甘草(一两)
以上药物为末,白开水化少许蜂蜜,调下二钱,每日三次。炼蜜和就,每两作十丸,名为白术调中丸,小儿一次服用分三次。(出自《宣明论方》)
《广济方》治疗脾胃气微,不能下食,五内中冷,时时下痢方。
白术(八两) 神曲(末五两) 甘草(二两,炙) 干姜(二两) 枳实(二两,炙)
以上五味药捣筛,蜜和丸,空腹温酒服,如梧子大小二十丸,每天两次,逐渐加至三十丸。腹中有痛,加当归二两。(出自《外台秘要》)
易水张先生枳术丸,治疗痞消食强胃。
白术(二两) 枳实(麸炒黄色去瓤一两)
以上同为极细末,荷叶裹炒饭为丸,如梧桐子大,每次服用五十丸,多用白汤送下,不拘时间。白术的本意不是取其食物快速消化,只是让人胃气强实不再受伤罢了。(出自《辨惑论》)又橘皮枳术丸,治疗老幼元气虚弱,饮食不消,或者脏腑不调,心下痞闷,于本方加橘皮一两。(《丹溪附余》橘连枳术丸,补脾和胃,泻火消痰,更加黄连。)又曲蘖枳术丸,治疗为人所勉劝,强食之,致心腹满闷不快,于本方加大麦蘖、神曲各一两炒。又木香枳术丸,破滞气,消饮食,开胃,于本方加木香。《脾胃论》木香人参生姜丸,开胃进食,于本方加干生姜、木香、人参、陈皮。
大安丸,健脾胃,消饮食。
山楂 白术(各二两) 茯苓 神曲(炒) 半夏(各一两) 陈皮 莱菔子(炒) 连翘(各五钱)
以上研末,炊饼为丸。另一方无白术,名为保和丸。(出自《丹溪心法》)
温中各类方剂:《集验方》治疗久寒,胸胁逆满,不能食,吴茱萸汤方。
吴茱萸(一升) 人参(一两) 生姜(八两,切) 小麦(一升) 甘草(一两) 桂心(一两) 半夏(一升) 大枣(二十枚,劈)
以上八味药切碎,以清酒五升,水三升,煮取三升,绞去渣,适寒温饮一升,每天两次。(出自《医心方》)
治疗脾虚,附子汤方。
附子(炮裂去皮脐) 人参(等分)
以上两味药锉如麻豆大,每次服用二钱匕,用水一盏,入枣二枚劈破,生姜三片,煎至六分,食前去渣温服。(出自《圣济总录》)
加减理中丸,治疗脾胃不和,三焦壅滞,胸膈痞闷,胁肋胀痛,呕吐恶心,口淡无味,呼吸寒冷,心腹暴痛,饮酒过伤,全不思食,常服生养诸气,大益脾胃。
白术 人参 甘草 干姜(各一两) 青皮 陈皮(各半两)
以上为细末,每次服用一钱,沸汤点服,不拘时间。(出自《鸡峰普济方》)(按语:方名云丸而为末服,可疑。又此方本出《活人书》,名治中汤。)
香砂理中汤(即理中汤加木香、砂仁,服法亦同),治疗脾虚气滞,或受外寒,泄泻腹痛喜温,或呕吐胸膈满闷,肠腹雷鸣等证。(出自《续焰》)
补虚,生胃气,逐冷痰,和五脏,快胸膈,进饮食,止泄泻,附子仓米汤。
附子(一只,炮去皮脐八钱) 黄芪(半两) 甘草(半两,微炒) 人参(半两,去芦头) 南木香(一两半) 白术(半两) 川姜(二钱重,微炒) 半夏(半两,汤泡七次切作片焙干姜汁制)
以上为咀,每次服用两大钱,用水一盏半,入炒陈仓米半合,同煎八分,去渣食前温服。(出自《选奇方后集》)
朴附丸,治疗脾元虚弱,饮食迟化,食必多伤,腹痛肠鸣,脏腑滑泄,昼夜无度,胃气虚损,不美饮食,呕哕恶涎。此药性温,兼治翻胃恶心。
附子(炮去皮脐) 浓朴(去粗皮各一斤,姜汁制) 干姜(炮三斤) 神曲(炒八两)
以上为细末,酒煮面糊丸,如梧桐子大,每次服用三十丸,空心食前,米饮,或盐汤下亦得。(出自《和剂局方》)
煨姜丸,治疗本脏虚,饮食不化,或者成癖,或者发心痛,冷水积脾,结聚疼痛,一切冷气等疾。
附子 砂仁 木香 生姜
以上用大附子五十个,每个重半两者,去皮脐,以尖刀子剜去心子,约容砂仁半钱实之,却以附子末和面作饼子,裹附子,用文武火煨令黄,用木香如附子之半,同为细末,以水为丸,如鸡头大,复以生姜一块,劈作两片,以药在内湿纸裹,令煨候姜熟,白汤嚼下,空心服。(出自《和剂局方》)
附饼子,治疗翻胃吐食,十膈五噎,呕逆不止,心腹疼痛,粥药不下。
附子(一枚重七钱者,剜脐作一窍,入研细砂仁一分在内填满,将附子碎末塞口,用生面作饼裹之,如有剩者附子末,更以一饼裹之,慢火煨令面焦黄为度,去面不用,只用砂仁附子为末。) 木香(三钱) 丁香(三钱,二味同为末)
以上一处拌匀,面糊为丸,每一两作二十丸,捏作饼子,每次服用一饼,用生姜一块,如大拇指大,切作两破,置药在内,湿纸裹煨,令香熟,和姜细嚼,米饭送下,不拘时候。(出自《杨氏家藏方》)
Dietary irregularities and injuries caused by overwork may also present with aversion to wind. However, if one resides in an open area and encounters strong winds, there is no aversion. Only slight "thief wind" (pathogenic wind entering through gaps) from door or window cracks causes significant aversion, which differs from Wind Strike (Shang Feng) and Cold Damage (Shang Han). Additionally, symptoms such as runny nose with clear discharge, headache, and spontaneous sweating may occasionally occur. There is shortness of breath in the nose, insufficient Qi for respiration, and when speaking, the voice is short, weak, and timid. Eating is hindered, food may be difficult to swallow, or there may be a lack of appetite; these three conditions alternate. Abdominal discomfort occurs, sometimes with abdominal tightness preventing extension. The taste of grains is lost in the mouth, urination is frequent but without thirst. Initially, illness due to overwork presents with poor appetite, dark yellow urine, and often difficult stool, which may be constipated, hard, or involve tenesmus with only small amounts of white pus visible. Frequent passage of gas may occur, or stools may be yellow and mushy, pale and loose, or constipated. If there is epigastric fullness (Pi) or chest oppression resembling knife-like pain, these two symptoms also alternate and do not appear simultaneously. Sometimes pain occurs at the epigastrium, radiating to both hypochondria. This is likely due to the rising force of Ministerial Fire (Xiang Huo) below the umbilicus, like an unstoppable river flowing upward, causing the Yangming Meridian to reverse its flow and chaos in the chest. This Qi disturbance has no rest, and in severe cases, leads to high-pitched panting. Heat damages Yuan Qi, causing flaccidity of the four limbs, lack of energy to move, lethargy, and desire to lie down. Since exterior Cold-Damage does not present with these symptoms, differentiation is easy. (From *Bian Huo Lun*)
Internal injury due to overwork and dietary irregularities presents with heat in the palms but not the dorsum of the hands. Exterior Cold-Damage presents with heat on the dorsum of the hands but not the palms. This distinction is very clear. (Note: Exterior pathogen leading to Stomach Excess must cause palm heat; does this refer to exterior syndrome?) Internal headache comes and goes; external headache persists constantly until it transmits into interior excess, marking another difference between internal and external syndromes. After three days of exterior Cold-Wind, when grain is digested and water metabolism normalizes, the pathogen transmits inward, causing thirst. Internal injury from dietary irregularity or chronic overwork results in no thirst because the pathogen is in the blood vessels, representing excess. Severe initial injury from overwork and dietary irregularity causes thirst because Heart Fire blazes upward and controls Lung Metal. This should also be used for differentiation. Exterior thief pathogens cause speech that starts light and ends heavy, loud and forceful. Overwork and dietary irregularity causing exterior deficiency and insufficiency result in shortness of breath, rapid breathing, reluctance to speak, and a weak, powerless voice, which is easily observed. A minute error leads to a thousand-mile mistake. (Ibid.)
Formulas for Harmonizing the Middle and Promoting Digestion: *Lu Yan Fang* Ginseng Decoction for Aversion to Food.
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, 4 liang), Fresh Zingiberis Rhizoma (Shengjiang, 3 jin), Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, 2 liang), Immature Citri Grandis Fructus (Zhishi, 2 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 2 liang).
Cut the five herbs, decoct in 6 sheng of water to obtain 2 sheng, divide into three doses. (From *Yi Xin Fang*)
Binglang San for Spleen Cold, indigestion, fatigue-induced bloating and belching, and sorrow/anger.
Arecae Semen (Binglang, 8 pieces, peel and seed together), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Poria (Fuling), Fermented Wheat Mass (Chenqu), Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo), Hordeum Vulgare Fructus Germinatum (Maiya), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Evodiae Fructus (Wuzhuyu) (each 2 liang).
Grind the eight herbs, sieve, take one cunshi after meals with wine, twice daily. Another formula uses Tangerine Peel (Chenpi) 1.5 liang. (From *Qian Jin Yao Fang*)
*Yan Nian Fang* Houpo Tang for inability to eat and cold qi in the abdomen.
Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, 3 liang, processed), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) (each 1 liang), Poria (Fuling, 3 liang), Fresh Zingiberis Rhizoma (Shengjiang, 5 liang), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, 2 liang).
Cut the six herbs, decoct in 4 sheng of water to obtain 1.2 sheng, divide into three doses. (From *Wai Tai Mi Yao*)
Si Jun Zi Tang (Four Gentlemen Decoction) harmonizes the Stomach and promotes eating.
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Poria (Fuling), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) (each 1 liang).
Grind to fine powder, take 2 qian per dose with 1 cup of water. Add 3 slices of ginger and 1 jujube, decoct to 60%, strain, and take warm at any time. (From *Ji Feng Pu Ji Fang*) *Sheng Ji Zong Lu* treats Stomach disharmony, rebellious Qi with dry retching and inability to eat with Shun Qi Tang (this formula). *Zhi Yi Tong Su Fang* treats adult and pediatric Spleen-Stomach disharmony, fluid retention in Zhongwan, and post-illness recovery. It is sweet and not ideal for long-term use; reduce Gancao by half for chronic use. Adding equal parts Chenpi creates Yi Gong San (from *Xiao Er Yao Zheng Zhi Jue*), which warms and harmonizes Qi, treating vomiting/diarrhea and refusal of milk. Adding Chenpi and Banxia creates Liu Jun Zi Tang (from *Yang Shi Jia C Fang*), treating chest/epigastric fullness, Spleen Cold, and aversion to dry herbs. Removing Gancao and adding Zhike, Chenpi, and Banxia is less optimal than Wei's version. For vomiting, add Huoxiang and Suansha. For diarrhea, add Muxiang and Rou Doukou. Adding Xiangfu and Suaren to Liu Jun Zi Tang creates Xiang Sha Liu Jun Zi Tang (*Jin Jian*). Adding Muxiang, Sharen, and Wumei to Liu Jun Zi Tang creates Xiang Sha Liu Jun Zi Tang (*Yi Tong*). *Xue Shi Yi An* treats acid regurgitation, burping of undigested food, vomiting of phlegm-saliva, and pure white complexion in a woman using Liu Jun Zi Tang plus Fuzi and Muxiang.
Qi Zhen San opens the stomach, nourishes Qi, and promotes eating.
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, de-rooted), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Astragali Radix (Huangqi, honey-fried), Dioscoreae Rhizoma (Shanyu), Poria (Fuling, peeled), Setaria Italica (Sumi, lightly fried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried) (each 1 liang).
Grind to fine powder, take 2 qian per dose with 1 cup of water, decoct with ginger and jujube to 70%. For loss of appetite, add 1 liang of steamed Dolichos Lablab Seed (Baibian Dou) to create Ba Zhen San. This formula is warm and neutral. Used after recovery from Cold Damage, malaria, or heatstroke to regulate Spleen-Stomach, taken 3-4 times daily for 10 days doubles food intake. (From *Ben Shi Fang*) *You You Xin Shu* Zhao family's Liu Shen Tang nourishes Qi, tonifies deficiency, and promotes eating; remove Sumi from this formula, take 0.5 qian with warm water. Named Er San Jun Zi Tang in *Jia Bao*.
*Cui Yan Guan Zheng* Shen Ling San nourishes Qi, calms the mind, and benefits the Stomach; it is neither cold nor hot.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 0.5 liang), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, de-rooted), Poria (Fuling, peeled), Perilla Fructus (Zisuzi), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried) (each 1 fen), Costi Rhizoma (Muxiang, 0.5 fen).
Grind to powder, take 1 qian per dose with concentrated jujube decoction. Suitable for long-term use. (From *You You Xin Shu*)
Yang Pi Wan treats Spleen-Stomach deficiency-cold, cardiac/abdominal colic, chest/diaphragm fullness, hypochondriac distension, nausea/vomiting, belching/acid regurgitation, diarrhea/borborygmus, undigested food, limb fatigue, and anorexia.
Poria (Fuling, peeled), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, de-rooted), Hordeum Vulgare (Damai, fried) (each 1 liang), Amomi Fructus (Suansha), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang, processed) (each 2 liang), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 0.5 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried, 1.5 liang).
Grind to powder, mix with refined honey to make pills. Divide each liang into 8 pills. Chew one pill thoroughly, swallow with ginger decoction before meals. Benefits the Stomach and promotes eating. (From *Tai Ping Hui Min He Ji Ju Fang*)
*San Yin Fang* Bu Pi Tang treats Spleen deficiency-cold, diarrhea/abdominal fullness, rebellious Qi/vomiting, irritability/insomnia, borborygmus/distension, indigestion, fatigue/emaciation, and belching. Remove Suansha, add Caoguo, Houpo, and Chenpi, grind to coarse powder, and decoct. (Note: *Tai Ping Sheng Hui Fang* Cao Dou Kou San for Spleen-Stomach cold-heat disharmony is similar but contains Guixin, Zhike, Banxia, lacking Ganjiang and Maiya; this formula is superior.)
Yang Wei Tang treats Stomach deficiency-cold, cold calves/insomnia, aversion to wind/cold, abdominal pain/borborygmus, alternating fever/chills like malaria, dry lips/mouth, facial edema, vomiting/diarrhea, limb pain, anorexia, or Cold-Dampness with joint pain.
Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, ginger-processed), Pogostemonis Herba (Huoxiang, stems removed), Pinelliae Rhizoma (Banxia, washed 7 times in boiling water), Poria (Fuling) (each 1 liang), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, fried), Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi, processed, peeled), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) (each 3 fen), Tsaoko Fructus (Caoguo, peeled), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu) (each 0.5 liang).
Coarsely crush, take 4 qian per dose with 1.5 cups of water, 5 slices of ginger, 1 jujube, and half a Chinese plum. Decoct to 70%, strain, and take empty stomach. Regularly warms the Stomach, resolves phlegm, promotes eating, directs Qi downward, and dispels cold epidemics. (From *San Yin Fang*) See *Malaria* chapter. Both above formulas warm the middle but focus on digestion. *Bi Yi* Xiang Sha Yang Wei Tang regulates Spleen-Stomach, promotes eating, expels cold, stops vomiting; remove Fuzi, Baizhu, Caoguo, add Sharen and Cangzhu. *Hui Chun* adds Baizhu, removes Huoxiang/Banxia, adds Xiangfu and Muxiang. *Jin Kui Yi* Gu Lao Chen Xiang Tang removes Huoxiang/Fuzi, adds Chenxiang, Muxiang, and Hei Ganjiang.
Muxiang San treats Sanjiao stagnant Qi, Ying-Wei disharmony, warms Spleen, levels Stomach Qi, and promotes eating.
Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, 1 liang, bark removed, ginger juice processed), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, 1 liang, soaked in water, pith removed, dried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 1 liang, roasted), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, 0.5 liang, de-rooted), Poria (Fuling, 0.5 liang), Eriobotryae Folium (Pipaye, 1 liang, soaked, brushed), Costi Rhizoma (Muxiang, 0.5 liang), Saccharomyces (Shenqu), Peucedani Radix (Qianhu, 1 liang, de-rooted), Inulae Flos (Xuanjinhua, 1 liang), Arecae Pericarpium (Dafupi, rain-water washed, dried).
Pulverize, take 1 daqian per dose with 1 cup of water, 1 piece of ginger, and 2 jujubes. Decoct to 60%, strain, and take empty stomach before meals. (From *Chuan Jia Mi Bao*)
Baizhu San treats deficiency-heat with thirst.
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, de-rooted), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Costi Rhizoma (Muxiang), Poria (Fuling, peeled), Pogostemonis Herba (Huoxiang, cleaned), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao) (each 1 liang), Puerariae Radix (Gegen, 2 liang).
Coarse powder, take 3-5 qian per dose with 1 cup of water, decoct to 50%, take warm. (From *Bian Huo Lun*; modified Qian Yi formula.) *Xuan Ming Lun* Ren Shen Bai Zhu San shares indications with Tiao Zhong Tang; remove Muxiang, add Chenpi, Ze Xie, and Hua Shi.
Ping Wei San treats Stomach Qi disharmony, regulates Qi, and promotes eating.
Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, 4 liang, black skin removed, coarsely crushed, fried yellow), Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, 3 liang, bark removed, ginger juice processed), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, 2 liang, washed, dried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 1 liang, fried yellow).
Pulverize, take 2 qian per dose with 1 cup of water, 2 slices of ginger, and 2 jujubes. Decoct to 60%, strain, take warm before meals. (From *Jian Yao Ji Zhong Fang*) *He Ji Ju Fang* Shaoxing formula Zheng Qi San adds Huoxiang and Banxia. Wu Zhige calls it Bu Huan Jin Zheng Qi San. *Ye Shi Jing Yan Fang* Ren Shen Ping Wei San (Shi Zhongxu formula) adds Renshen and Fuling. *Yi Jian Fang* adds Fuling and Dingxiang (3 liang each) for 6 ingredients; add ginger for cold-stomach vomiting. Another adds Suansha and Xiangfu (3 liang each) for 8 ingredients; add ginger. Good for Qi stagnation, epigastric fullness, anorexia, and post-illness recovery. *Yuan Rong* states Ping Wei San + Wu Ling San = Dui Jin San; + Liu Yi San = Huang Bai San; + Qian Yi Yi Gong San = Tiao Wei San. *Hui Chun* Xiang Sha Ping Wei San treats food stagnation; remove Houpo from *Yi Jian* 8-ingredient formula, add Zhishi, Huoxiang, Muxiang. *Xiao Qing Nang* Xiang Sha Ping Wei San treats post-illness Stomach deficiency/poor appetite; add Xiangfu and Sharen.
Baizhu Tiao Zhong Tang treats Cold-induced epigastric fullness/pain, Cold-Damp interaction, vomiting/diarrhea/abdominal pain. Suitable for all chronic/new cases regardless of cold/heat. (Contraindicated in mouth ulcers, eye diseases, pregnancy, or vomiting/diarrhea due to fear of Ganjiang and Guixin.)
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Poria (Fuling, peeled), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi, white removed), Alismatis Rhizoma (Zexie) (each 0.5 liang), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang, processed), Cinnamomi Ramulus (Guixin, bark removed), Amomi Fructus (Suaren), Pogostemonis Herba (Huoxiang) (each 1 fen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 1 liang).
Powder, mix with honey in warm water, take 2 qian, 3 times daily. Refined honey pills: 10 pills per liang, named Baizhu Tiao Zhong Wan. Children divide one dose into three. (From *Xuan Ming Lun*)
*Guang Ji Fang* treats weak Spleen-Stomach Qi, inability to eat, internal cold, and frequent dysentery.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 8 liang), Saccharomyces (Shenqu, powder, 5 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 2 liang, fried), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang, 2 liang), Immature Citri Grandis Fructus (Zhishi, 2 liang, fried).
Crush and sieve, mix with honey to make pills. Take with warm wine on empty stomach, 20 pills size of Sophora seeds, twice daily, gradually increase to 30. Add Danggui 2 liang for abdominal pain. (From *Wai Tai Mi Yao*)
Yi Shui Zhang Shi's Zhizhu Wan treats fullness, aids digestion, and strengthens Stomach.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 2 liang), Immature Citri Grandis Fructus (Zhishi, bran-fried yellow, pith removed, 1 liang).
Grind to fine powder, wrap in lotus leaf with fried rice to make pills size of Sophora seeds. Take 50 pills with warm water, anytime. Baizhu's purpose is not rapid digestion but strengthening Stomach Qi to prevent injury. (From *Bian Huo Lun*) Chenpi Zhizhu Wan adds Chenpi 1 liang for elderly/children with weak Yuan Qi, indigestion, organ disharmony, and epigastric fullness. *Dan Xi Fu Yu* Jutian Zhizhu Wan tonifies Spleen, harmonizes Stomach, clears fire, resolves phlegm; adds Huanglian. Qu Mai Zhizhu Wan adds Damai and Shenqu (1 liang each, fried) for forced eating causing fullness. Muxiang Zhizhu Wan adds Muxiang to break stagnation and open stomach. *Pi Wei Lun* Muxiang Renshen Shengjiang Wan adds Ganjiang, Muxiang, Renshen, and Chenpi.
Da An Wan strengthens Spleen-Stomach and digests food.
Crataegi Fructus (Shanzha), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu) (each 2 liang), Poria (Fuling), Saccharomyces (Shenqu, fried), Pinelliae Rhizoma (Banxia) (each 1 liang), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi), Raphani Semen (Laifuzi, fried), Forsythiae Fructus (Lianqiao) (each 5 qian).
Powder, make pills with steamed bread dough. Formula without Baizhu is called Bao He Wan. (From *Dan Xi Xin Fa*)
Warm-Middle Formulas: *Ji Yan Fang* Wuzhuyu Tang for chronic cold, chest/hypochondriac rebellious fullness, and anorexia.
Evodiae Fructus (Wuzhuyu, 1 sheng), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, 1 liang), Fresh Zingiberis Rhizoma (Shengjiang, 8 liang, cut), Tritici Fructus (Xiaomai, 1 sheng), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 1 liang), Cinnamomi Ramulus (Guixin, 1 liang), Pinelliae Rhizoma (Banxia, 1 sheng), Ziziphi Jujubae Fructus (Dazao, 20 pieces, split).
Coarsely crush 8 herbs, decoct in 5 sheng clear wine and 3 sheng water to obtain 3 sheng. Strain, drink 1 sheng warm, twice daily. (From *Yi Xin Fang*)
Fuzi Tang treats Spleen deficiency.
Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi, processed, peeled), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen) (equal parts).
Coarsely crush, take 2 qianbi per dose with 1 cup of water, 2 split jujubes, and 3 ginger slices. Decoct to 60%, strain, take warm before meals. (From *Sheng Ji Zong Lu*)
Modified Lizhong Wan treats Spleen-Stomach disharmony, Sanjiao obstruction, chest/diaphragm fullness, hypochondriac pain, vomiting/nausea, bland taste, cold breathing, sudden cardiac/abdominal pain, alcohol injury, and total anorexia. Regularly nourishes Qi and greatly benefits Spleen-Stomach.
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang) (each 1 liang), Cyanidi Fructus (Qingpi), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi) (each 0.5 liang).
Fine powder, take 1 qian per dose with boiling water, anytime. (From *Ji Feng Pu Ji Fang*; note: named Wan but taken as powder, questionable. Originally from *Huo Ren Shu* as Zhi Zhong Tang.)
Xiang Sha Lizhong Tang (Lizhong Tang plus Muxiang and Sharen, same administration) treats Spleen deficiency with Qi stagnation, external cold, diarrhea/abdominal pain preferring warmth, vomiting/chest fullness, and borborygmus. (From *Xu Yan*)
Fuzi Cangmi Tang tonifies deficiency, generates Stomach Qi, expels cold-phlegm, harmonizes Five Zang, relieves chest/diaphragm, promotes eating, and stops diarrhea.
Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi, processed, peeled, 8 qian), Astragali Radix (Huangqi, 0.5 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 0.5 liang, lightly fried), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen, 0.5 liang, de-rooted), Aquilariae Lignum Resinatum (Nanmuxiang, 1.5 liang), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 0.5 liang), Zingiberis Rhizoma Recens (Chuanjiang, 2 qian, lightly fried), Pinelliae Rhizoma (Banxia, 0.5 liang, soaked 7 times, sliced, dried with ginger juice).
Coarsely crush, take 2 daqian per dose with 1.5 cups of water and 0.5 he of fried aged rice. Decoct to 80%, strain, take warm before meals. (From *Xuan Qi Fang Hou Ji*)
Pufu Wan treats Spleen Yuan weakness, slow digestion, frequent food injury, abdominal pain/borborygmus, intestinal slippage, day/night diarrhea, Stomach Qi damage, aversion to food, and vomiting/saliva. Warm nature, also treats inverted stomach and nausea.
Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi, processed, peeled), Magnoliae Officinalis Cortex (Houpo, bark removed, each 1 jin, ginger juice processed), Zingiberis Rhizoma Recens (Ganjiang, processed, 3 jin), Saccharomyces (Shenqu, fried, 8 liang).
Fine powder, boil in wine with wheat paste to make pills size of Sophora seeds. Take 30 pills empty stomach before meals with rice drink or salt water. (From *He Ji Ju Fang*)
Wei Jiang Wan treats intrinsic organ deficiency, indigestion, accumulation masses, heart pain, cold water accumulation in Spleen, clustered pain, and all cold Qi diseases.
Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi), Amomi Fructus (Sharen), Costi Rhizoma (Muxiang), Fresh Zingiberis Rhizoma (Shengjiang).
Use 50 large Fuzi (half liang each), peel, hollow out center, fill with 0.5 qian Sharen. Mix Fuzu powder with flour to make cakes, wrap Fuzi. Roast over medium-low heat until yellow. Use Muxiang half amount of Fuzi, grind to powder, make pills size of cockle with water. Wrap one pill in split fresh ginger, moist paper, roast until ginger is cooked. Chew with warm water, empty stomach. (From *He Ji Ju Fang*)
Fu Bingzi treats inverted stomach/vomiting, ten diaphragms/five choking sensations, continuous retching, cardiac/abdominal pain, inability to keep down porridge/medicine.
Aconiti Lateralis Radix Praeparata (Fuzi, 1 piece, 7 qian, hollow navel, insert 1 fen ground Sharen, seal with Fuzu powder, wrap in raw dough cake, add extra Fuzu powder, wrap again, slow-roast until dough is scorched yellow, discard dough, use Sharen-Fuzu powder), Costi Rhizoma (Muxiang, 3 qian), Syzygium Aromaticum Flos (Dingxiang, 3 qian, grind together).
Mix well, bind with flour paste to make 20 pills per liang, shape into cakes. Take one cake per dose with thumb-sized split ginger wrapped in moist paper, roast until fragrant. Chew finely with ginger, swallow with rice. Anytime. (From *Yang Shi Jia C Fang*)