产后暴崩为血脱,气短似喘为气脱,妄言妄见为神脱。三证虽有气阳血阴之分,于精散神促无异,
比前晕证治可少缓,亦危证也。若非大药急方频服,失之者多矣。倘误为气实痰火外家治,鲜有不殒生者。
若势急,并宜用加参生化汤,补中寓行,免致血虚之失。其血脱患崩一证,由冲任已伤,气血未复,
或因劳役惊恐,或因恶露未尽,固涩太速,以致停留。一旦复行,然经血大来,当审血气而辨血色之
红紫,视形色之虚实。如血多紫色有块,乃当去之败血也。其少腹必胀满,按之而痛,止之反能作痛,
或致淋沥,此不可言崩,只服生化汤几帖自愈。如鲜红之血大来,乃惊伤心不能生血,怒伤肝不能
藏血,劳伤脾不能统血,血不归经。血脏有伤,当以崩证治之。崩非经病,产妇得之是为重虚,犹不可
忽,故宜急治,用荆芷治崩汤。若有血块痛而形色脱,或有汗,或气促,宜服加参生化止崩汤以益气,
使阳生而阴血自旺,非十灰散之可止者。如血块痛止,或产后半月外崩证者,又宜滋荣益气止
崩汤,或升举大补汤,少佐黄连坠火,宁血归经,或用《尊生》升举大补汤亦妙。亦有少腹空痛,不
可误认有瘀,察其下血少而无紫块者是也。当以崩治,宜重用熟地。若小腹满痛不已,而脉实大紧数者,
此肝经已竭,肝气随败矣,难治。《医通》有治产后崩中去血,赤白相兼,或如豆汁,用千金伏龙肝
汤治之。其气脱短气似喘一证,因产所下过多,营血暴竭,卫气不能营运,独聚于肺,肝肾不接,故
令呼吸短促,语言不相接续,有似于喘,实非喘也。夫肺受脾气散精,生脉而通水道呼吸,所以清肃
上下,调和营卫而为平人。若值产后血亡气穷,浮脱于上,孤阳绝阴,无根将脱之兆,最为危候,惟
大进参、附,或可得生。世有妄论痰火实证,反用散气化痰之方,治之必死。有块痛者,当用大补回
阳生化汤,连二三服。世人多疑参助喘不用,致不救者多矣。况同芎、归、黑姜,不加 、术,万无
有失。要知人生于气,气壮则根本固。而脏源者,敛纳于下;营运者,强健于中,何有为喘为胀之
虞?又有用人参加陈皮监制,则盗泄元气,反致耗散,只可消导药中监之耳。考《全
书》贞元饮,亦治似喘妙药也。如无块痛,当用续气养荣汤最妙。或倍参补中益气汤,少佐熟附,助
参以治气脱,摄气归元亦可。如气虚兼寒者,宜大补元煎,或理阴煎主之。其神脱妄言妄见一证,因心
肝脾三阴血少而神魂无根据也。然有谵语、郑声之分,甚至发狂等证,统归于妄耳。其轻者,睡中呢喃;
重者,不睡亦语,或言日用寻常之事,或如见鬼状,昏不识人,语言不休,此谵语之谓也。若虚甚而声
转无力,言语不能接续,有头无尾,一两句即止;或重言叠语,说过又说;或如造字出于喉中,若郑
声之轻怯,此郑声之谓。其精气衰夺,更甚于谵语矣。夫人之心,藏神生血者也,而言乃心之声,心
有血而神存,则言不妄发。肝藏魂藏血者也,目得血而司视,则瞳 而视正。若夫产后气血暴竭,而心
神失守,故言语无伦。肝魂无根据,则瞳 妄见。况心为五脏之主,目乃百脉之官,虚证见于心目,则
十二官各失其职可知矣。是以视听言动,皆成虚妄。当论产期块痛有无,先后施治,方为
得法。若分娩儿下之后,块痛未止者,宜服宁神生化汤,确知瘀血不行,合失笑散
同服。如痛止者,则服宁心定魄茯神汤,连进大补十数剂,生气养血,安神定志,服至元足,其病始
愈矣。或以生地易熟地而清心火,宁君主之官亦可。病家毋求速效,勿信邪祟,若喷以法水,惊以
法尺,多致不救。屡治此病,服八珍加炮姜十数剂方效。丹溪云∶虚病犹似邪祟也。又云∶欲泄其邪,
当补其虚。此古人之确论,但人不能体认其意,反言攻补难施。若必攻邪尽方可言补,则误矣。不特
医家治产后虚证,即高年及虚弱人,妄言妄见等证,亦当如是慎重也。产后间有败血停积,上干于心,
心不受触,而有妄言妄语,如见鬼神者,此必心下胀闷、烦躁、昏乱,卧起不安。误作中风,治必殆。
芎归泻心汤主之。《医通》云∶虚则四物汤换生地,加桂心、炮姜、生蒲黄、石菖蒲。实则四乌汤加
川连煎成,入龙脑一捻,服后得睡即安。心悸恍惚,语言错乱,千金远志汤。如内虚,败血攻心,狂
言乱语者,龙齿清魂散主之。心脾血少,八珍加炮姜。冯氏云∶产后阴血暴崩,肝虚火妄之极而发
狂者,宜泽兰、归、地、牛膝、茯神、远志、枣仁,加童便主之。若因败血停积,用调经散,予谓不
若生化汤合失笑散。若心血虚,用柏子仁汤,予谓不若宁神定魄茯神汤。余室人沈氏,于康熙癸巳
冬至月,患产后神脱之证,为医人妄用降气消痰
清火方药,变为痉证,仍不知峻补,犹以风痰为患,驱风化痰。余正奉差大通桥转运军粮,几及百万,
督催岁内全米进仓,不遑归视,直至病笃。仆人持方来云∶服药罔效,奈何?余阅之,非正治之方,
悉促死之药也。彼时心神瞀乱,又未得亲视其证,未敢定方。即大书速用人参救脱六字,令仆持归。
复虑医者执产后不宜用人参之见,差人往问,果如所料,且知仍用苏子降气下痰。余情不能已,星速
驰归。时已初更,而其气在呼吸间,已迁出外舍。余急用人参三钱。煎汤调胎产金丹一粒,下咽时许,
即复苏起坐而言矣。其时夜半,奈无参可继,窃念既已少愈,不妨待旦市服。讵漏绝时,参力已竭,
又复脱去,救无及矣。虽日数也,命也,而清痰降火之误,实有以致之矣。
荆芷治崩汤 治产后血崩,其色鲜红。
川芎(一钱) 当归身(四钱) 干姜(二分,炙黑) 荆芥穗(六分,炒黑) 炙草(四分)
白芷(五分)
枣煎服。(十灰散不用,故不录方。)
加参生化止崩汤 治产后血块痛,鲜血崩,形色脱,或汗多,或气促。
人参(二三钱) 当归身(四钱) 川芎(二钱) 干姜(炒黑) 炙草(各四分) 白芷
荆芥穗(炒黑。各五分)
桃仁(十粒,去皮尖)
枣二枚,水煎服。
滋荣益气止崩汤 治产后无块痛,或半月外崩证。
人参 川芎 黄 (蜜炙。各一钱) 白术(土炒) 生地(各二钱) 当归(四钱,酒洗)
陈皮 黄连 白芷 荆芥(炒) 升麻 炙草(各四分)
枣二枚,水煎,入童便温服。如汗多,加麻黄根一钱,浮小麦一撮。大便难,加酒洗苁蓉一钱。
有气滞,加木香二分,为末,冲服。有痰,加竹沥、姜汁、去心贝母。咳嗽,加去皮尖杏仁、桔梗各
八分,炒知母七分。惊悸,加柏子仁一钱,炒枣仁一钱。伤饮食,加炒神曲八分,炒麦芽八分。伤肉
食,加山楂八分,砂仁五分。身热,倍加参 ,去黄连。
升举大补汤 治产后日久,血崩不止,或崩如鸡蛋大,或去血片,宜大补脾胃,升举气血,
少加镇坠心火之剂,并治老壮妇人崩淋。
人参(二钱) 黄 (一钱,蜜炙) 熟地(二钱) 白术(土炒) 当归(酒洗。各二三钱)
防风(三分) 荆芥(炒黑) 羌活 升麻 白芷 陈皮 黄连(炒) 黄柏(炒褐色) 炙草(各四分)
枣二枚,水煎服。口燥,加去心麦冬一钱,五味子十粒。泄泻,去黄柏,加泽泻五分,去心
莲子十粒。有痰,加制半夏一钱。白带多,加制半夏、制苍术各一钱。
尊生升举大补汤 治产后血块痛止崩证。
人参 当归 白术(土炒。各二钱) 川芎 麦冬(去心) 黄 (蜜炙。各一钱) 熟地(三
钱) 陈皮 炙草 白芷 荆芥穗(炒黑) 升麻 血余灰(各四分)
枣二枚,水煎服。汗多,加麻黄根、浮麦。便难,加酒洗苁蓉一钱。痰,加去心贝母六分。咳嗽,
加桔梗、去皮尖杏仁各一钱。不寐惊悸,加炒枣仁、柏子仁各一钱。本方少加黄连三分以坠火,亦妙。
凡遇崩证,有如此等余病,大忌峻利。
千金伏龙肝汤 治劳伤冲任,崩中去血,赤白相兼,或如豆汁,脐腹冷痛,口干食少。
伏龙肝(如弹子大,七枚) 生姜 生地(各一两五钱) 甘草 艾叶 赤石脂 桂心(各六钱)
上七味, 咀,以水一升,煮取三升,分四服,日三夜一。
贞元饮
熟地(七八钱,甚者一二两) 炙草(一、二、三钱) 当归(二三钱)
水二钟,煎八分,温服。此方治气短似喘,呼吸促急,提不能升,咽不能降,气道噎塞,势剧
垂危者。常人但知为气急,其病在上,而不知元海无根,亏损肝肾,此子午不交,气脱证也。犹为妇
人血海常亏者最多此证,宜急用此饮以济之缓之,可称神剂。凡诊此证,脉必微细无神,若微而兼紧,
犹为可畏。倘庸众不知,妄云痰逆气滞,用牛黄、苏合,及青、陈、枳壳破气等剂,则速其危矣。如
兼呕恶,或恶寒者,加煨姜三五片。如气虚脉微至极者,急加人参随宜。如肝肾阴虚,手足厥冷,
加肉桂一钱。
续气养荣汤 治产后气短促,问无块痛,宜用此方。
人参(二三钱) 熟地(二钱) 当归(四钱,酒洗) 川芎(一二钱) 黄 (蜜炙) 白术(
土炒。各一钱) 陈皮 干姜(炙黑) 炙草(各四分)
枣二枚,水煎服。如手足冷,加熟附三五分。汗多,加麻黄根一钱,浮麦一撮。
渴,加去心麦冬一钱,五味子十粒。大便不通,加酒洗苁蓉二钱,芝麻一撮。伤
食或面,加炒神曲一钱,炒麦芽五分。伤肉食,加山楂五个或五分,砂仁五分。
一方无熟地黄。
宁神生化汤 治产后块痛不止,妄言妄见,未可用 术者。
人参(二钱) 当归(三钱,酒洗) 干姜(炙黑) 炙草(各四分) 茯神 柏子仁 川
芎(各一钱) 桃仁(十粒,去皮尖) 益智仁(八分) 陈皮(三分)
枣二枚,龙眼肉五个,水煎服。瘀血不行,合失笑散。
宁心定魄茯神汤 治产后块痛已止,妄言妄见证。
人参 当归(酒洗) 熟地(各二钱) 川芎 黄 (蜜炙) 白术(土炒) 枣仁(炒,去
壳) 柏子仁 茯神 益智仁 麦冬(去心。各一钱) 陈皮(三分) 五味子(十粒,碎) 炙草(四
分)
枣二枚,建莲肉去心八枚,桂圆肉八分,水煎服。
芎归泻心汤 治积血上干于心,胀闷昏乱,起卧不安,以致妄言妄语,如见鬼神。
归梢(酒洗) 川芎 延胡索 蒲黄 牡丹皮(各一钱) 桂心(七分)
水煎,另研五灵脂末一钱,食后调服。
千金远志汤 治产后心悸恍惚,语言错乱。
人参 当归 远志肉(甘草水泡。去骨) 芍药(炒) 麦冬(去心) 桂心 炙草(各一钱)
茯苓(一钱五分)
大枣四枚,生姜三片,水煎服。心胸逆气,加制半夏五七枚。
龙齿清魂散 治心虚挟血,振悸不宁,产后败血冲心,笑哭如狂。
人参 龙齿(醋 ) 远志(甘草水泡,去骨) 归身(各五钱) 茯神 麦冬(去心) 桂心
炙草(各三钱) 延胡索(一两) 细辛(一钱五分)
为散,每服四五钱,姜三片,红枣一枚,水煎调服。此即平补镇心丹,去枣仁、柏仁、菖蒲、生
地、山药、五味、朱砂,加延胡、细辛、甘草。
加参生化汤(见本卷晕厥门。) 生化汤(见本卷生化汤论后。) 大补回阳生化
汤(见本卷晕厥门,附加参生化汤下。) 大补元煎(见本卷恶露不止门。) 理阴煎(见
上卷恶阻门。) 失笑散(见中卷胞衣不下门。) 四物汤(见上卷安胎门。) 补中益
气汤 八珍汤 四乌汤(俱见上卷诸痛门。)
产后突然大量出血称为血脱,呼吸短促似喘称为气脱,胡言乱语、幻视幻听称为神脱。这三种证候虽然涉及气阳与血阴的区别,但在精气耗散、神志急促方面并无不同。与前文提到的晕厥证相比,治疗可以稍微缓和,但也属于危重证候。如果不是急服大剂量的药物和紧急方剂,失治的患者大多死亡。如果误认为是气实痰火等实证而采用外感病的治疗方法,很少有能保全性命的。如果病情紧急,都适宜使用加参生化汤,在补益中寓含行血之意,以免导致血虚的过失。
其中,血脱患崩漏这一证候,是由于冲任二脉已受损,气血尚未恢复,或因劳累过度、惊恐刺激,或因恶露未尽,过早使用固涩药物,导致瘀血停留。一旦再次出血,经血大量涌出,应当审察血气的虚实并辨别血色的红紫。如果血色多呈紫色且有血块,这是应当祛除的败血(瘀血)。此时小腹部必然胀满,按压会疼痛,强行止血反而会引起疼痛,或者导致淋漓不尽,这不能称之为崩漏,只需服用几帖生化汤即可自愈。如果鲜红色的血液大量涌出,是因为受惊伤心导致不能生血,发怒伤肝导致不能藏血,劳累伤脾导致不能统血,血液不循常道运行。血脏受到损伤,应当按照崩漏证来治疗。崩漏并非普通的月经病,产妇患上此症属于双重虚弱,不可轻视,因此应当紧急治疗,使用荆芷治崩汤。如果有血块且疼痛,面色形态呈现虚脱之象,或者有汗出,或者气促,适宜服用加参生化止崩汤以益气,使阳气生发而阴血自然旺盛,这不是十灰散所能止住的。如果血块疼痛停止,或者是产后半个月以后出现的崩漏证,又适宜使用滋荣益气止崩汤,或者升举大补汤,稍加黄连以降火,使血液宁静归经,或者使用《尊生全书》中的升举大补汤也很好。也有小腹部空痛的情况,不可误认为有瘀血,观察其下血量少且没有紫色血块的就是这种情况。应当按照崩漏治疗,宜重用熟地黄。如果小腹胀痛不止,且脉象实大紧数,这是肝经已枯竭,肝气随之败坏,难以治疗。《医宗金鉴·医通》中有治疗产后崩漏去血,赤白相间,或者像豆汁一样的情况,用千金伏龙肝汤治疗。
气脱表现为呼吸短促似喘这一证候,是因为生产时出血过多,营血突然枯竭,卫气不能正常运行,独自聚集于肺,肝肾之气不相接续,所以导致呼吸短促,言语不能接续,看似喘证,实际上并非喘证。肺接受脾气散布的精微物质,生成脉气并通调水道和呼吸,从而使上下清肃,调和营卫成为健康人。如果遇到产后血亡气穷,浮脱于上,孤阳绝阴,这是无根将脱的征兆,最为危重,只有大剂量进服人参、附子,或许能够存活。世间有人妄加议论说是痰火实证,反而使用散气化痰的方剂,治疗必死无疑。如果有血块疼痛,应当使用大补回阳生化汤,连续服用两三次。世人多怀疑人参助长气喘而不使用,导致无法救治的情况很多。况且配合川芎、当归、黑姜,不加白术、苍术,万无一失。要知道人生存依靠气,气壮则根本稳固。而脏腑之源,收敛纳气于下;营运之气,强健于中,哪里有变成喘证或胀满的担忧呢?又有的人用人参加陈皮来监制,这会盗泄元气,反而导致耗散,只可以在消导药中作为佐使药罢了。考证《景岳全书》中的贞元饮,也是治疗似喘证的妙药。如果没有血块疼痛,当使用续气养荣汤最好。或者倍用人参的补中益气汤,稍加熟附子,助人参以治疗气脱,摄纳气归于本源也可以。如果气虚兼有寒邪,适宜使用大补元煎,或者理阴煎为主方。
神脱表现为胡言乱语、幻视幻听这一证候,是因为心、肝、脾三脏阴血不足,导致神魂没有依托。然而其中有谵语和郑声的区别,甚至出现发狂等证候,都统归于妄言妄见。轻度的,是在睡中喃喃自语;重度的,是不睡觉也说话,或者谈论日常平常的事情,或者像见到鬼怪一样,昏沉不认识人,语言不停,这就是谵语。如果虚损非常严重而声音转弱无力,言语不能接续,有头无尾,说一两句话就停止;或者重复言语,说过又说;或者像造字一样从喉咙中发出,若郑声那样轻怯,这就是郑声。其精气衰败夺失,比谵语更严重。人的心,是藏神生血的器官,而言语是心的声音,心有血而神存在,则言语不会妄发。肝藏魂藏血,眼睛得到血的滋养才能司职视觉,则瞳孔明亮而视物端正。如果在产后气血突然枯竭,心神失去守持,所以言语无序。肝魂没有依托,则瞳孔异常而妄见。何况心为五脏之主,目为百脉之官,虚证表现在心和目,那么十二官各失其职就可以知道了。因此视听言动,都成为虚妄。应当根据产期是否有血块疼痛,先后施治,这才是得法。如果分娩胎儿下来之后,血块疼痛未停止的,适宜服用宁神生化汤,确知瘀血不行,可合失笑散同服。如果疼痛停止的,则服用宁心定魄茯神汤,连续进服大补药十几剂,生气养血,安神定志,服至元气充足,疾病才会痊愈。或者用生地黄代替熟地黄以清心火,安宁君主之官也可以。病人家属不要追求速效,不要相信邪祟之说,如果用符水喷洒,用法尺惊吓,大多导致无法救治。多次治疗此病,服用八珍汤加炮姜十几剂才见效。朱丹溪说:虚病还像邪祟一样。又说:想要泻除邪气,应当补益其虚损。这是古人的确切论断,只是人们不能体认其中的意思,反而说攻补难以施用。如果一定要把邪气攻尽才可以言补,那就错了。不仅是医生治疗产后虚证,即使是高龄及虚弱之人,出现妄言妄见等证候,也应当如此慎重。产后偶尔有败血停积,上扰于心,心不受触,而有妄言妄语,如见鬼神者,这必定伴有心下胀闷、烦躁、昏乱,卧起不安。误作中风治疗,必定危险。用芎归泻心汤主治。《医通》说:虚证用四物汤换生地,加桂心、炮姜、生蒲黄、石菖蒲。实证用四乌汤加川连煎成,入龙脑一捻,服后得睡即安。心悸恍惚,语言错乱,用千金远志汤。如果内虚,败血攻心,狂言乱语者,用龙齿清魂散主治。心脾血少,用八珍汤加炮姜。冯氏说:产后阴血暴崩,肝虚火妄之极而发狂者,适宜用泽兰、当归、地黄、牛膝、茯神、远志、枣仁,加童便主治。如果因败血停积,用调经散,我认为不如生化汤合失笑散。如果心血虚,用柏子仁汤,我认为不如宁神定魄茯神汤。我的妻子沈氏,在康熙癸巳年冬至月,患产后神脱之证,被医生妄用降气消痰清火的方药,变为痉证,仍然不知道峻补,还是以风痰为患,驱风化痰。我当时奉命在大通桥转运军粮,将近百万,督促催办岁末全米进仓,无暇回家探视,直到病情危笃。仆人拿着方子来说:服药无效,怎么办?我查看方子,不是正治的方剂,全是促死的药物。那时我心神昏乱,又没有亲自诊视病情,不敢确定方剂。立即大字书写“速用人参救脱”六个字,让仆人拿回去。又担心医生坚持产后不宜用人参的看法,派人去询问,果然如我所料,而且知道仍用苏子降气下痰。我情不能自已,星夜急速赶回。当时已是初更时分,她的气息在呼吸之间,已经迁延到外舍(指生命垂危)。我急忙用人参三钱,煎汤调服胎产金丹一粒,咽下一时许,就复苏起坐说话了。那时半夜,无奈没有参继服,心想既然已经稍有好转,不妨等到天亮去买服。岂料漏尽之时,参力已竭,又复脱去,抢救不及了。虽然是天数、命运所致,但清痰降火的错误,确实导致了这样的后果。
荆芷治崩汤 治疗产后血崩,血色鲜红。
川芎(一钱) 当归身(四钱) 干姜(二分,炙黑) 荆芥穗(六分,炒黑) 炙甘草(四分)
白芷(五分)
大枣煎服。(十灰散不用,故不录方。)
加参生化止崩汤 治疗产后血块痛,鲜血崩,形色脱,或者汗多,或者气促。
人参(二三钱) 当归身(四钱) 川芎(二钱) 干姜(炒黑) 炙甘草(各四分) 白芷
荆芥穗(炒黑。各五分)
桃仁(十粒,去皮尖)
大枣二枚,水煎服。
滋荣益气止崩汤 治疗产后无块痛,或者半月外崩证。
人参 川芎 黄芪(蜜炙。各一钱) 白术(土炒) 生地(各二钱) 当归(四钱,酒洗)
陈皮 黄连 白芷 荆芥(炒) 升麻 炙甘草(各四分)
大枣二枚,水煎,入童便温服。如果汗多,加麻黄根一钱,浮小麦一撮。大便难,加酒洗肉苁蓉一钱。
有气滞,加木香二分,为末,冲服。有痰,加竹沥、姜汁、去心贝母。咳嗽,加去皮尖杏仁、桔梗各
八分,炒知母七分。惊悸,加柏子仁一钱,炒枣仁一钱。伤饮食,加炒神曲八分,炒麦芽八分。伤肉
食,加山楂八分,砂仁五分。身热,倍加人参、黄芪,去黄连。
升举大补汤 治疗产后日久,血崩不止,或者崩漏如鸡蛋大,或者去血片,宜大补脾胃,升举气血,
稍加镇坠心火之剂,并治疗老壮妇人崩淋。
人参(二钱) 黄芪(一钱,蜜炙) 熟地(二钱) 白术(土炒) 当归(酒洗。各二三钱)
防风(三分) 荆芥(炒黑) 羌活 升麻 白芷 陈皮 黄连(炒) 黄柏(炒褐色) 炙甘草(各四分)
大枣二枚,水煎服。口燥,加去心麦冬一钱,五味子十粒。泄泻,去黄柏,加泽泻五分,去心
莲子十粒。有痰,加制半夏一钱。白带多,加制半夏、制苍术各一钱。
尊生升举大补汤 治疗产后血块痛止崩证。
人参 当归 白术(土炒。各二钱) 川芎 麦冬(去心) 黄芪(蜜炙。各一钱) 熟地(三
钱) 陈皮 炙甘草 白芷 荆芥穗(炒黑) 升麻 血余灰(各四分)
大枣二枚,水煎服。汗多,加麻黄根、浮麦。便难,加酒洗肉苁蓉一钱。痰,加去心贝母六分。咳嗽,
加桔梗、去皮尖杏仁各一钱。不寐惊悸,加炒枣仁、柏子仁各一钱。本方少加黄连三分以坠火,亦妙。
凡遇崩证,有如此等余病,大忌峻利。
千金伏龙肝汤 治疗劳伤冲任,崩中去血,赤白相间,或者像豆汁,脐腹冷痛,口干食少。
伏龙肝(如弹子大,七枚) 生姜 生地(各一两五钱) 甘草 艾叶 赤石脂 桂心(各六钱)
以上七味,切碎,用水一升,煮取三升,分四次服,日三夜一。
贞元饮
熟地(七八钱,甚者一二两) 炙甘草(一、二、三钱) 当归(二三钱)
水二钟,煎八分,温服。此方治疗气短似喘,呼吸促急,提不能升,咽不能降,气道噎塞,势剧
垂危者。常人只知道是气急,病在上,而不知道元海无根,亏损肝肾,这是子午不交,气脱证也。尤其妇女血海常亏者最多此证,宜急用此饮以济之缓之,可称神剂。凡诊此证,脉必微细无神,若微而兼紧,犹为可畏。倘若庸众不知,妄云痰逆气滞,用牛黄、苏合,及青皮、陈皮、枳壳破气等剂,则加速其危矣。如果兼呕恶,或者恶寒者,加煨姜三五片。如果气虚脉微至极者,急加人参随宜。如果肝肾阴虚,手足厥冷,加肉桂一钱。
续气养荣汤 治疗产后气短促,问无块痛,宜用此方。
人参(二三钱) 熟地(二钱) 当归(四钱,酒洗) 川芎(一二钱) 黄芪(蜜炙) 白术(
土炒。各一钱) 陈皮 干姜(炙黑) 炙甘草(各四分)
大枣二枚,水煎服。如果手足冷,加熟附子三五分。汗多,加麻黄根一钱,浮麦一撮。
渴,加去心麦冬一钱,五味子十粒。大便不通,加酒洗肉苁蓉二钱,芝麻一撮。伤
食或面食,加炒神曲一钱,炒麦芽五分。伤肉食,加山楂五个或五分,砂仁五分。
一方无熟地黄。
宁神生化汤 治疗产后块痛不止,妄言妄见,未可用白术、苍术者。
人参(二钱) 当归(三钱,酒洗) 干姜(炙黑) 炙甘草(各四分) 茯神 柏子仁 川
芎(各一钱) 桃仁(十粒,去皮尖) 益智仁(八分) 陈皮(三分)
大枣二枚,龙眼肉五个,水煎服。瘀血不行,合失笑散。
宁心定魄茯神汤 治疗产后块痛已止,妄言妄见证。
人参 当归(酒洗) 熟地(各二钱) 川芎 黄芪(蜜炙) 白术(土炒) 枣仁(炒,去
壳) 柏子仁 茯神 益智仁 麦冬(去心。各一钱) 陈皮(三分) 五味子(十粒,碎) 炙甘草(四
分)
大枣二枚,建莲肉去心八枚,桂圆肉八分,水煎服。
芎归泻心汤 治疗积血上干于心,胀闷昏乱,起卧不安,以致妄言妄语,如见鬼神。
归梢(酒洗) 川芎 延胡索 蒲黄 牡丹皮(各一钱) 桂心(七分)
水煎,另研五灵脂末一钱,食后调服。
千金远志汤 治疗产后心悸恍惚,语言错乱。
人参 当归 远志肉(甘草水泡。去骨) 芍药(炒) 麦冬(去心) 桂心 炙甘草(各一钱)
茯苓(一钱五分)
大枣四枚,生姜三片,水煎服。心胸逆气,加制半夏五七枚。
龙齿清魂散 治疗心虚挟血,振悸不宁,产后败血冲心,笑哭如狂。
人参 龙齿(醋淬) 远志(甘草水泡,去骨) 归身(各五钱) 茯神 麦冬(去心) 桂心
炙甘草(各三钱) 延胡索(一两) 细辛(一钱五分)
为散,每服四五钱,姜三片,红枣一枚,水煎调服。此即平补镇心丹,去枣仁、柏仁、菖蒲、生
地、山药、五味、朱砂,加延胡、细辛、甘草。
加参生化汤(见本卷晕厥门。) 生化汤(见本卷生化汤论后。) 大补回阳生化
汤(见本卷晕厥门,附加参生化汤下。) 大补元煎(见本卷恶露不止门。) 理阴煎(见
上卷恶阻门。) 失笑散(见中卷胞衣不下门。) 四物汤(见上卷安胎门。) 补中益
气汤 八珍汤 四乌汤(俱见上卷诸痛门。)
Postpartum sudden massive hemorrhage is termed Blood Collapse (Xue Tuo), shortness of breath resembling asthma is termed Qi Collapse (Qi Tuo), and delirious speech with hallucinations is termed Spirit Collapse (Shen Tuo). Although these three conditions involve distinctions between Qi-Yang and Blood-Yin, they are no different in terms of the scattering of Essence and the urgency of Spirit. Compared to the treatment of fainting mentioned earlier, the therapy can be slightly more relaxed, yet it remains a critical condition. If large doses of potent medicines and urgent prescriptions are not taken frequently, most patients who lose timely treatment will die. If mistakenly treated as excess patterns of Qi stagnation or Phlegm-Fire using methods for external pathogens, few will survive. In cases of urgent severity, Jia Shen Sheng Hua Tang (Cinnamon Twig Decoction with Ginseng) should be used; it contains blood-invigorating properties within tonification, preventing the loss due to Blood deficiency.
Regarding the specific condition of Blood Collapse manifesting as metrorrhagia (Beng), it arises from damage to the Chong and Ren vessels with Qi and Blood not yet restored, or due to overexertion and fright, or because lochia has not fully cleared and astringents were used too hastily, causing stasis to remain. Once bleeding resumes with heavy menstrual flow, one must examine the Qi and Blood status and distinguish whether the blood color is red or purple. If the blood is mostly purple with clots, this is defeated blood (stasis) that should be expelled. The lower abdomen will necessarily be distended and painful upon pressure; forcing hemostasis may instead cause pain or dripping discharge. This should not be classified as metrorrhagia; taking a few doses of Sheng Hua Tang (Decoction for Generating New Blood) will lead to self-healing. If bright red blood flows heavily, it indicates that fright has injured the Heart, impairing its ability to generate Blood; anger has injured the Liver, impairing its ability to store Blood; and fatigue has injured the Spleen, impairing its ability to control Blood, causing blood to leave its vessels. With injury to the Blood organs, it should be treated as metrorrhagia. Metrorrhagia is not a normal menstrual disorder; for a postpartum woman, it represents a severe double deficiency and cannot be ignored, requiring urgent treatment with Jing Zhi Zhi Beng Tang (Schizonepeta and Angelica Dahurica Decoction for Stopping Bleeding). If there are clots with pain, and the complexion shows signs of collapse, or if there is sweating or shortness of breath, Jia Shen Sheng Hua Zhi Beng Tang (Ginseng-Added Decoction for Generating New Blood to Stop Bleeding) should be taken to tonify Qi, allowing Yang to generate and Yin-Blood to flourish naturally; this cannot be stopped by Shi Hui San (Ten Ash Powder). If the clot pain subsides, or if metrorrhagia occurs after half a month postpartum, Zi Rong Yi Qi Zhi Beng Tang (Nourishing and Qi-Tonifying Decoction for Stopping Bleeding) or Sheng Ju Da Bu Tang (Ascending and Great Tonifying Decoction) should be used, with a small amount of Huang Lian (Coptis Rhizome) added to descend Fire, calming the Blood and returning it to its vessels. Alternatively, Sheng Ju Da Bu Tang from *Zun Sheng Quan Shu* is also excellent. There are also cases of empty pain in the lower abdomen; do not mistake this for stasis. Observe that the bleeding is scanty and lacks purple clots. Treat as metrorrhagia, using a heavy dose of Shu Di Huang (Prepared Rehmannia Root). If lower abdominal fullness and pain persist, and the pulse is solid, large, tight, and rapid, this indicates exhaustion of the Liver Channel and failure of Liver Qi, which is difficult to treat. *Yi Tong* records treating postpartum metrorrhagia with mixed red and white discharge, or like bean curd dregs, using Qian Jin Fu Long Gan Tang (Thousand Gold Dragon’s Liver Decoction).
The condition of Qi Collapse manifesting as shortness of breath resembling asthma occurs because excessive bleeding during childbirth causes sudden depletion of Ying-Blood, preventing Wei-Qi from circulating normally. It gathers solely in the Lung, while Kidney and Liver Qi fail to connect, leading to short breathing and disjointed speech, resembling asthma but not being true asthma. The Lung receives essence scattered by the Spleen, generates Mai-Qi, and regulates water passages and respiration, thereby clearing the upper and lower jiao and harmonizing Ying and Wei to maintain health. However, when postpartum Blood is lost and Qi is exhausted, floating and collapsing upward, with isolated Yang and severed Yin, it is a sign of rootless impending collapse, the most critical prognosis. Only large doses of Ren Shen (Ginseng Root) and Fu Zi (Aconite Lateral Root) may offer survival. Some erroneously discuss Phlegm-Fire excess patterns and use formulas that disperse Qi and resolve Phlegm, which leads to certain death. If there are clots with pain, Da Bu Hui Yang Sheng Hua Tang (Great Tonifying and Returning-Yang Decoction for Generating New Blood) should be used for two to three doses. People often doubt that Ren Shen promotes asthma and avoid it, leading to many untreatable cases. Combined with Chuan Xiong (Sichuan Lovage Rhizome), Dang Gui (Angelica Sinensis Root), and Hei Jiang (Charred Ginger), without Bai Zhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome) or Cang Zhu (Atractylodes Lancea Rhizome), there is no risk. One must know that life depends on Qi; strong Qi secures the foundation. The source of Zang-Fu gathers Qi downward; the circulating Qi strengthens the middle. Why would there be fear of asthma or distension? Some add Chen Pi (Tangerine Peel) to Ren Shen to constrain it, which steals Yuan-Qi and causes dispersion; it should only be used as an assistant in digestion-promoting formulas. *Jing Yue Quan Shu*’s Zhen Yuan Yin (True Origin Decoction) is also a wonderful remedy for asthma-like symptoms. If there are no clots or pain, Xu Qi Yang Rong Tang (Continuing-Qi and Nourishing-Wei Decoction) is best. Or, Bu Zhong Yi Qi Tang (Tonify the Middle and Augment the Qi Decoction) with doubled Ren Shen and a small amount of Shu Fu Zi (Prepared Aconite) can help Ren Shen treat Qi Collapse by gathering Qi back to its origin. If Qi deficiency is accompanied by Cold, Da Bu Yuan Jian (Great Tonifying Decoction) or Li Yin Jian (Regulating-Yin Decoction) should be used.
Spirit Collapse manifesting as delirious speech and hallucinations occurs because of insufficient Yin-Blood in the Heart, Liver, and Spleen, leaving the Hun and Shen without support. There is a distinction between Chan Yu (Delirium) and Zheng Sheng (Mumbling). Even manic episodes fall under this category. Mild cases involve muttering in sleep; severe cases involve speaking even when awake, discussing ordinary matters, or seeing ghosts, with confusion and inability to recognize people, continuous speech—this is Chan Yu. If deficiency is extreme and voice becomes weak, speech is disjointed, lacking beginning or end, stopping after one or two sentences; or repeating words; or sounding like characters forced from the throat, timid like Zheng Sheng—this is Zheng Sheng. The depletion of Essence and Qi here is worse than in Chan Yu. The Heart stores Shen and generates Blood; speech is the voice of the Heart. With Blood and Shen present, speech does not become erratic. The Liver stores Hun and Blood; eyes see clearly when nourished by Blood, with correct pupil focus. Postpartum sudden depletion of Qi and Blood causes Loss of Heart-Shen, leading to incoherent speech. Without support, Liver-Hun causes abnormal vision. Since the Heart is the master of the Five Zang, and the Eyes are the officials of all vessels, deficiency appearing in Heart and Eyes means the Twelve Officials lose their functions. Thus, sight, hearing, speech, and movement all become false. Treatment must consider the presence or absence of clots and pain during the postpartum period. If clots and pain persist after delivery, Ning Shen Sheng Hua Tang (Calming-Spirit Decoction for Generating New Blood) should be taken; if stasis is confirmed unexpelled, combine with Shi Xiao San (Pain-Stopping Powder). If pain stops, take Ning Xin Ding Po Fu Shen Tang (Calming-Heart and Stabilizing-Po Decoction with Poria) for ten-plus doses of great tonification to generate Qi and Blood, calm Spirit and stabilize Will. Recovery occurs only when Yuan-Qi is sufficient. Replacing Shu Di Huang with Sheng Di Huang (Raw Rehmannia Root) to clear Heart-Fire is also acceptable. Families should not seek quick results nor believe in evil spirits; spraying ritual water or frightening with ritual rulers often leads to death. I have treated this repeatedly with Ba Zhen Tang (Eight Treasure Decoction) plus Pao Jiang (Charred Ginger) for ten-plus doses before efficacy. Dan Xi said: Deficiency diseases resemble evil spirits. Also: To drain evil, one must tonify deficiency. This is an accurate ancient theory, though people fail to understand it, claiming attack and tonification are hard to apply. If one insists on completely attacking evil before tonifying, it is a mistake. This caution applies not only to postpartum deficiency but also to elderly and weak persons with delirium and hallucinations. Occasionally, defeated blood accumulates and harasses the Heart, causing delirium and visions of gods/ghosts, accompanied by chest oppression, irritability, confusion, and restlessness. Mistaking this for Wind-Stroke is dangerous; use Xiong Gui Xie Xin Tang (Ligusticum and Angelica Decoction to Drain the Heart). *Yi Tong* states: For deficiency, use Si Wu Tang replacing Sheng Di Huang, adding Gui Xin (Cinnamon Bark), Pao Jiang, Sheng Pu Huang (Raw Cinnabar Flower/Pollen), and Shi Chang Pu (Acorus Rhizome). For excess, use Si Wu Tang with Huang Lian, adding Long Nao (Dragon Brain/Borneol); sleep after taking indicates peace. For palpitations,恍惚 (fluctuation), and confused speech, use Qian Jin Yuan Zhi Tang (Thousand Gold Polygala Decoction). For internal deficiency with defeated blood harassing the Heart, causing maniacal speech, use Long Chi Qing Hun San (Dragon Tooth Clearing-Spirit Powder). For Heart-Spleen Blood deficiency, use Ba Zhen Tang plus Pao Jiang. Feng Shi stated: For postpartum sudden Yin-Blood collapse, extreme Liver deficiency with reckless Fire causing mania, use Ze Lan (Lyrate Leaf Mint Herb), Dang Gui, Di Huang, Niu Xi (Achyranthes Root), Fu Shen (Poria with Hostwood), Yuan Zhi (Polygala Root), Suan Zao Ren (Ziziphus Seed), plus Tong Bian (Child’s Urine). For defeated blood accumulation, Tiao Jing San (Regulate-Menses Powder) is used, but I prefer Sheng Hua Tang combined with Shi Xiao San. For Heart-Blood deficiency, Bai Zi Ren Tang (Biota Seed Decoction) is used, but I prefer Ning Xin Ding Po Fu Shen Tang. My wife, Ms. Shen, suffered postpartum Spirit Collapse in the winter solstice month of Guisi year. Physicians wrongly used Qi-descending, Phlegm-resolving, and Fire-clearing formulas, transforming it into Spasm Syndrome. They still did not use strong tonification, treating it as Wind-Phlegm. I was away supervising grain transport. When I returned, her condition was critical. The servant brought a prescription saying it was ineffective. I saw it was not a correct treatment but a death-inducing formula. Confused myself, and unable to examine her personally, I wrote “Urgently use Ren Shen to Rescue Collapse” and sent the servant back. Suspecting doctors would refuse Ren Shen due to postpartum taboos, I sent someone to inquire, confirming my suspicion that they were using Su Zi Jiang Qi Xia Tan Tang (Perilla Fruit Decoction to Descend Qi and Resolve Phlegm). Unable to bear it, I rushed home. It was first watch; her breath was fading. I urgently used 3 qian of Ren Shen, decocted and mixed with one pill of Tai Chan Jin Dan (Maternity Golden Pill). After swallowing, within an hour, she revived, sat up, and spoke. It was midnight, and no more Ginseng was available. Thinking she had improved slightly, I planned to buy more at dawn. But when the night ended, the Ginseng’s power exhausted, and she collapsed again; rescue was impossible. Though fate played a part, the error of clearing Phlegm and draining Fire truly caused this outcome.
Jing Zhi Zhi Beng Tang treats postpartum metrorrhagia with bright red blood.
Chuan Xiong (1 qian) Dang Gui Shen (4 qian) Gan Jiang (2 fen, charred black) Jing Jie Sui (6 fen, charred black) Zhi Cao (4 fen) Bai Zhi (5 fen)
Decoct with dates. (Shi Hui San is not used, so formula omitted.)
Jia Shen Sheng Hua Zhi Beng Tang treats postpartum clot pain, bright red metrorrhagia, collapse signs, profuse sweating, or shortness of breath.
Ren Shen (2-3 qian) Dang Gui Shen (4 qian) Chuan Xiong (2 qian) Gan Jiang (charred black) Zhi Cao (4 fen each) Bai Zhi
Jing Jie Sui (charred black. 5 fen each)
Tao Ren (10 grains, skin and tip removed)
Decoct with 2 dates in water.
Zi Rong Yi Qi Zhi Beng Tang treats postpartum without clots/pain, or metrorrhagia after half a month.
Ren Shen Chuan Xiong Huang Qi (honey-fried. 1 qian each) Bai Zhu (earth-fried) Sheng Di Huang (2 qian each) Dang Gui (4 qian, wine-washed)
Chen Pi Huang Lian Bai Zhi Jing Jie (fried) Sheng Ma Zhi Cao (4 fen each)
Decoct with 2 dates, drink warm with Tong Bian. If sweating is profuse, add Ma Huang Gen (1 qian), Fu Xiao Mai (a pinch). If constipation, add Rou Cong Rong (1 qian, wine-washed).
If Qi stagnation, add Mu Xiang (2 fen), powdered and taken with liquid. If Phlegm, add Zhu Li (Bamboo Sap), Jiang Zhi (Ginger Juice), Qu Xin Bei Mu (Fritillaria Bulb without heart). If cough, add Xing Ren (8 fen, skin/tip removed), Jie Geng (8 fen), Chao Zhi Mu (7 fen). If palpitations/fright, add Bai Zi Ren (1 qian), Chao Suan Zao Ren (1 qian). If food stagnation, add Chao Shen Qu (8 fen), Chao Mai Ya (8 fen). If meat stagnation, add Shan Zha (8 fen), Sha Ren (5 fen). If body heat, double Ren Shen and Huang Qi, remove Huang Lian.
Sheng Ju Da Bu Tang treats prolonged postpartum metrorrhagia unceasing, or bleeding like egg whites/clots. Tonifies Spleen/Stomach greatly, raises Qi and Blood, adds slight sedatives for Heart Fire. Also treats metrorrhagia in older/strong women.
Ren Shen (2 qian) Huang Qi (1 qian, honey-fried) Shu Di Huang (2 qian) Bai Zhu (earth-fried) Dang Gui (wine-washed. 2-3 qian each)
Fang Feng (3 fen) Jing Jie (charred black) Qiang Huo Sheng Ma Bai Zhi Chen Pi Huang Lian (fried) Huang Bo (fried brown) Zhi Cao (4 fen each)
Decoct with 2 dates in water. If dry mouth, add Mai Dong (1 qian, heart removed), Wu Wei Zi (10 grains). If diarrhea, remove Huang Bo, add Ze Xie (5 fen), Lian Zi (10 grains, heart removed). If Phlegm, add Ban Xia (1 qian, processed). If leukorrhea, add Ban Xia (1 qian, processed), Cang Zhu (1 qian, processed).
Zun Sheng Sheng Ju Da Bu Tang treats postpartum metrorrhagia after clot pain stops.
Ren Shen Dang Gui Bai Zhu (earth-fried. 2 qian each) Chuan Xiong Mai Dong (heart removed) Huang Qi (honey-fried. 1 qian each) Shu Di Huang (3 qian)
Chen Pi Zhi Cao Bai Zhi Jing Jie Sui (charred black) Sheng Ma Xu Yu Hui (4 fen each)
Decoct with 2 dates in water. If sweating, add Ma Huang Gen, Fu Mai. If constipation, add Rou Cong Rong (1 qian, wine-washed). If Phlegm, add Bei Mu (6 fen, heart removed). If cough, add Jie Geng (1 qian), Xing Ren (1 qian, skin/tip removed). If insomnia/palpitations, add Chao Suan Zao Ren (1 qian), Bai Zi Ren (1 qian). Adding 3 fen Huang Lian to descend Fire is also good.
For metrorrhagia with such complications, harsh purgatives are strictly forbidden.
Qian Jin Fu Long Gan Tang treats Chong/Ren injury from labor, metrorrhagia with mixed red/white blood or bean-dreg appearance, cold umbilical/abdominal pain, dry mouth, poor appetite.
Fu Long Gan (size of bullet, 7 pieces) Sheng Di Huang (each 1.5 liang) Gan Cao Ai Ye Chi Shi Zhi Gui Xin (each 6 qian)
Chop the seven ingredients, boil in 1 sheng of water to obtain 3 sheng. Divide into four doses, three times day, one time night.
Zhen Yuan Yin
Shu Di Huang (7-8 qian, severe cases 1-2 liang) Zhi Cao (1-3 qian) Dang Gui (2-3 qian)
Boil in 2 zhong of water to reduce to 8 fen. Drink warm. This formula treats shortness of breath resembling asthma,急促 breathing, inability to lift or swallow, airway obstruction, critical danger. Laypeople think it is upper-jiao Qi urgency, not knowing it is rootless Yuan Sea, Kidney/Liver deficiency, Zi-Wu non-intersection, Qi Collapse. Most common in women with chronic Blood Sea deficiency. Use urgently to relieve and assist; it is a divine formula. Pulse must be micro-fine without spirit; if micro-tight, still feared. If ignorant physicians diagnose Phlegm reversal/Qi stagnation and use Niu Huang (Calculus Bovis), She He (Styrax), Qing Pi, Chen Pi, Zhi Ke (breakers of Qi), it accelerates danger. If accompanied by vomiting/cold aversion, add Wei Jiang (Baked Ginger) 3-5 slices. If Qi deficiency with extreme micro-pulse, urgently add Ren Shen as appropriate. If Kidney/Liver Yin deficiency with cold limbs, add Rou Gui (1 qian).
Xu Qi Yang Rong Tang treats postpartum shortness of breath without clots/pain.
Ren Shen (2-3 qian) Shu Di Huang (2 qian) Dang Gui (4 qian, wine-washed) Chuan Xiong (1-2 qian) Huang Qi (honey-fried) Bai Zhu (earth-fried. 1 qian each)
Chen Pi Gan Jiang (charred black) Zhi Cao (4 fen each)
Decoct with 2 dates in water. If cold limbs, add Shu Fu Zi (3-5 fen). If sweating, add Ma Huang Gen (1 qian), Fu Xiao Mai (a pinch).
If thirst, add Mai Dong (1 qian, heart removed), Wu Wei Zi (10 grains). If constipation, add Rou Cong Rong (2 qian, wine-washed), Sesame (a pinch). If food/starch stagnation, add Chao Shen Qu (1 qian), Chao Mai Ya (5 fen). If meat stagnation, add Shan Zha (5 pieces or 5 fen), Sha Ren (5 fen).
One variation omits Shu Di Huang.
Ning Shen Sheng Hua Tang treats persistent postpartum clots/pain, delirium/hallucinations, where Bai Zhu/Cang Zhu are contraindicated.
Ren Shen (2 qian) Dang Gui (3 qian, wine-washed) Gan Jiang (charred black) Zhi Cao (4 fen each) Fu Shen Bai Zi Ren Chuan Xiong (1 qian each)
Tao Ren (10 grains, skin/tip removed) Yi Zhi Ren (8 fen) Chen Pi (3 fen)
Decoct with 2 dates and 5 Long Yan Rou (Longan Aril) in water. If stasis unexpelled, combine with Shi Xiao San.
Ning Xin Ding Po Fu Shen Tang treats postpartum metrorrhagia/delirium after clot pain stops.
Ren Shen Dang Gui (wine-washed) Shu Di Huang (2 qian each) Chuan Xiong Huang Qi (honey-fried) Bai Zhu (earth-fried) Suan Zao Ren (fried, husked) Bai Zi Ren Fu Shen Yi Zhi Ren Mai Dong (heart removed. 1 qian each)
Chen Pi (3 fen) Wu Wei Zi (10 grains, crushed) Zhi Cao (4 fen)
Decoct with 2 dates, 8 Jian Lian Rou (Lotus Seed, heart removed), and 8 fen Gui Yuan Rou (Longan Aril) in water.
Xiong Gui Xie Xin Tang treats accumulated blood harassing Heart, oppression/confusion, restlessness, leading to delirium/hallucinations.
Gui Shao (wine-washed) Chuan Xiong Yan Hu Suo Pu Huang Mu Dan Pi (1 qian each) Gui Xin (7 fen)
Decoct in water. Separately grind Wu Ling Zhi powder (1 qian), mix and take after meals.
Qian Jin Yuan Zhi Tang treats postpartum palpitations, fluctuation, confused speech.
Ren Shen Dang Gui Yuan Zhi Rou (soaked in Licorice water, bone removed) Shao Yao (fried) Mai Dong (heart removed) Gui Xin Zhi Cao (1 qian each)
Fu Ling (1.5 qian)
Decoct with 4 Da Zao (Jujubes) and 3 slices of Sheng Jiang (Fresh Ginger) in water. If rebellious Qi in chest/heart, add Ban Xia (5-7 pieces, processed).
Long Chi Qing Hun San treats Heart deficiency with Blood, trembling palpitations, postpartum defeated blood rushing to Heart, laughing/crying like mania.
Ren Shen Long Chi (vinegar-quenched) Yuan Zhi (soaked in Licorice water, bone removed) Gui Shen (5 qian each) Fu Shen Mai Dong (heart removed) Gui Xin
Zhi Cao (3 qian each) Yan Hu Suo (1 liang) Xi Xin (1.5 qian)
Powder. Take 4-5 qian per dose with 3 slices of Ginger and 1 Red Date, decocted and mixed. This is Ping Bu Zhen Xin Dan minus Suan Zao Ren, Bai Zi Ren, Shi Chang Pu, Sheng Di Huang, Shan Yao, Wu Wei Zi, Zhu Sha, plus Yan Hu, Xi Xin, Gan Cao.
Jia Shen Sheng Hua Tang (see Fainting Section of this volume.) Sheng Hua Tang (see Sheng Hua Tang Discussion after this volume.) Da Bu Hui Yang Sheng Hua Tang (see Fainting Section, below Jia Shen Sheng Hua Tang.) Da Bu Yuan Jian (see Unceasing Lochia Section of this volume.) Li Yin Jian (see Morning Sickness Section of Upper Volume.) Shi Xiao San (see Retained Placenta Section of Middle Volume.) Si Wu Tang (see Fetus Protection Section of Upper Volume.) Bu Zhong Yi Qi Tang Ba Zhen Tang Si Wu Tang (all see Various Pain Section of Upper Volume.)