脉 脉滑者多痰。脉滑大为痰火。寸口洪滑为痰。右寸浮滑而疾为痰嗽。两关洪滑而细为胃
中湿痰。宜下之。左寸关弦滑为痰厥头痛。关脉滑大者。膈中有痰。宜吐之。病患诸药不效。
两关脉。或伏或大者。痰也。按经云。浮滑为风痰。沉滑为痰气。紧滑为寒痰。或结或伏为
郁痰。又曰痰饮。又脉弦甚者饮也。脉浮滑而紧为痰嗽。病患眼皮及眼下如灰烟黑者痰也。
症 按丹溪云∶有热痰。食积痰。风痰。老痰。寒痰。郁痰之异。又云∶诸病寻痰火。痰火生
异症。痰之为物。随气升降。无处不到。王节斋云∶痰属湿。乃津液所化。因风寒湿热之感
。七情饮食所伤。以致气逆浊液。变为痰也。或吐咯上出。或凝滞胸膈。或留聚肠胃。或客
于脉络四肢。随气升降。遍身上下。无处不到。但有新久轻重之殊耳。新而轻者。形色清白
稀薄。气味亦淡。久而重者。黄浊稠粘凝结。咳之难出。渐成恶味。宜详辨之。
治 按节斋云∶痰生于脾胃。宜实脾燥湿为主。又曰痰随气而升。宜顺气为先。分导次之。
盖气升属火。故顺气在于降火。热痰则清之。湿痰则燥之。风痰则散之。郁痰则开之。顽痰
则软之。食积痰则消之。在上者吐之。在中者下之。中气虚者。因中气以运之。若攻之太重
。则胃气虚而痰愈甚矣。用者详之。
方 二陈汤痰主方。总治一身之痰。如要上行。加引上药。如要下行。加引下药。
陈皮(和脾、消痰、温中,去白、一钱五分)。
白茯苓(利窍、行湿、和中,去皮、一钱二分)。
半夏(燥湿、除痰、温中、姜制、一钱二分)。
甘草(和中、泻火、炙、三分)。
上作一服。姜三片。煎。不拘时服。兼有他症。根据后加减。
春月。宜加川芎、夏。加黄连、秋。加知母、冬。加生姜。
热痰。加青黛、黄连、栝蒌仁、枳实(各等分)
湿痰。加黄芩、苍术、白术、枳实、香附、倍半夏(余各等分)。
酒痰。加青黛、栝蒌仁、葛粉、苍术、黄连、扁豆(各等分)。
食积痰。加白术、枳实、山楂、神曲、白豆蔻仁(各等分)。
风痰。加南星、白附子、僵蚕、皂角、天麻(各等分)、竹沥、姜汁。
顽痰。加海石、栝蒌仁、香附、青礞石( 金色)、或煎或丸。
寒痰。加白术(一钱五分)、姜汁(半盏)、枳壳、南星、白附子(各八分)、僵蚕、牙皂
(各五分)。
郁痰。加苍术、川芎、香附、栝蒌仁、海石(各等分)。
痰厥头痛。加川芎(七分)、石膏(一钱五分)、倍半夏。
痰因火逆上。降火为先。加白术(一钱五分)、枳实(一钱)、黄芩、黄连(各八分)、软
石膏( 一钱五分)
血虚有痰。加天门冬、麦门冬、知母、当归、香附、栝蒌仁(各等分)、竹沥(一盏)、姜
汗(半盏)、带血者。再加黄芩、白芍药、桑白皮(各八分)
眩晕嘈杂者。火动其痰也。加栀子、黄芩、黄连、白术(各一钱)
脾虚。宜补中气以运痰。加人参、白术、白芍药、神曲、麦芽(各等分)、兼升提。
内伤挟痰。加人参、白术、当归、黄 、白芍药(各等分)、兼竹沥(一盏)、姜汁(半盏)、传
送。
喉中有物。咯不出。咽不下。此痰结也。加海石、栝蒌仁、杏仁、桔梗、连翘、香附、玄明
粉(各等分)、竹沥、姜汁(各半盏)
痰在胁下。加白芥子、贝母、青皮(各等分)、竹沥、姜汁(各半盏)
风嗽。加川芎(七分)、细辛、五味(各五分)、款冬花、贝母(各一钱)
寒嗽。加杏仁、麻黄、旋复花、贝母、桔梗(各等分)。
痰嗽。加桑白皮、杏仁、贝母、栝蒌仁(各一钱)、五味子(五分)
热嗽。加桑白皮、地骨皮、天门冬、黄芩、贝母(各等分)
嗽而胁肋痛。加枳壳、桔梗、香附、青黛、白芥子(各等分)
伤风咳嗽生痰。加黄芩、前胡、紫苏、桔梗、川芎、白芷(各等分)。
食郁有痰。加南星、香附、黄连、枳实(各等分)。
中脘停痰不下。作呕。加砂仁、黄连、枳实(各八分)、姜汁(半盏)。
头眩。加川芎、白芷、天麻(各八分)。
寒热往来。属痰。加黄芩(八分)、柴胡(一钱)。
呕逆属寒。加丁香、砂仁(各七分)、姜汁(一盏) 属。加黄连、姜汁、竹沥。
脾胃不和。加白术、白扁豆、砂仁(各等分)。
心下怔忡。属痰。加麦门冬、枳实、竹茹(各等分)。
脾黄。加白术、浓朴、苍术(各一钱)、草果(七分)。
胃脘有热。吞醋吐酸水。加黄连、吴茱萸(炒)、白扁豆、白术(各一钱)、浓朴、苍术、
(各八分)、青皮(五分)、砂仁(五分)。
诸心痛。并胃脘痛。加白芍药(醋炒)、香附、黑干姜、苍术、浓朴(各等分)、桂(少许)
肥人嘈杂。加抚芎、苍术、白术、栀子(各等分)。
闻食气即呕。加砂仁、白术(各八分)、青皮(五分)。
鼻塞声重。加麻黄、杏仁、桔梗、桂枝(少)。
湿症兼痰。加酒芩、羌活、苍术(各等分)。
痰流注。胸背腰胁作痛。加南星、苍术、白术、川芎、当归、羌活(各八分)。
湿痰成痿。加苍术、白术、黄芩、黄柏(各等分)。
便浊属痰。加黄柏、苍术、白术(各八分)、升麻(三分)、柴胡(五分)。
赤浊。再加白芍药、木通(各八分)。
小便不通。本方加香附、木通、煎服。探吐即通。
妇人脾痛后。二便不通。此痰隔气聚所致。加木通(一钱五分)煎服。再服探吐。
关格寒在上。热在下。有痰。本方探吐之。
项强。微动则痛。加酒洗黄芩、羌活、红花(各八分)。
颈下生核。属痰。加连翘、桔梗、柴胡、贝母、牛蒡子、青皮(各等分)。
臂下有核。作痛。加连翘、川芎、皂角刺、防风、黄芩(各八分)、苍术(一钱)、白芷(
经水过期。色淡者。痰多也。加川芎(各一钱)腹痛。再加白芍药(一钱)、阿胶(八
分)、艾叶(七分)、官桂(五分)。
孕妇恶阻。本方用半夏曲,加砂仁(七粒)、青皮(五分)。
血运。因气血俱虚。痰火流上。作运。加芎、归、参、术、天麻、荆芥穗(各等分)。
气虚有痰。加参术(各一钱)、竹沥(一盏)、姜汁(半盏)。
气实有痰。加香附、枳壳、枳实(各一钱)、荆沥(一盏)、姜汁(半盏)。
血虚有痰。加当归、天门冬、知母、栝娄仁、香附(童便制各一钱)。
血实热有痰。加黄芩、白芍药、桑白皮(各一钱) 俱用竹沥姜汁。
脾虚者。宜补中益气以运痰。加参、术、归、 (各一钱)、白芍药(八分)、升麻(三
分)、柴胡(五分)。
痰在脾里膜外。或四肢经络之中。俱加贝母、白芥子(各一钱)、竹沥(一盏)、韭汁、姜
汁(各半盏)、以开之。
小儿惊风多痰。加南星、白附子、天麻、全蝎、僵蚕、牙皂、薄荷(各七分)、姜汁、竹沥
(共一盏)。
小儿尾骨痛。有痰。加知母、黄柏、泽泻(各八分)、前胡(五分)、木香(三分)。
中脘痰火吐酸水。加黄连、吴萸(炒钱)、青皮(六分)、白术(一钱二分)、干姜(三分
)。
痰膈。加贝母、香附、黄连、吴萸(炒一钱)、木香(五分)、扁豆(八分)、芦根汁(
二盏)、竹沥(一盏)、姜汁(半盏)。
痰流注经络。臂膊腰腿作痛。加南星、苍术、乌药(各一钱)、羌活、木香(各七分)、当归、白术(各一钱五分)、
白芥子(八分)
诸痰火。加贝母、黄芩、黄连、白术、枳实(各等分)、或煎或丸。
痰火郁于喉内。作痛。加贝母、黄芩、黄连、山豆根、玄参、桔梗(各等分)、甘草(生三分)
痰火妄行。迷塞心窍。身热狂言。如见鬼神者。加黄芩、黄连、枳实(各一钱)、石膏(
二钱)甚者。加大黄(三五钱)、下之。
诸痫症。加黄连、南星、川芎、白附子(各一钱)、雄黄、辰砂(各五分为末、后放入)
哮喘。加麻黄(一钱五分)、杏仁(一钱)、桔梗、桑白皮(各七分)、贝母(一钱二分)、
石膏(二钱五分)。
诸疟。皆属于痰。俗云∶无痰不作疟。加柴胡、青皮(各一钱)、常山(一钱二分)、草果
(七分)、乌梅(五个)。
作呕。加藿香、扁豆、生姜(各等分)。
吞酸。加黄连、吴萸(炒一钱)、枳实(八分)。
头风。加川芎、当归、天麻、荆芥穗、防风(各等分)。
眉骨痛。属痰。兼火。加黄芩、白芷、蔓荆子(各等分)。
中风痰涎。牙关紧急。加南星、白附子、天麻防风(各一钱)、竹沥、姜汁、皂角(七分)、中痰
痰厥。加当归、白附子(各一钱)、桂枝、牙皂、干姜(炒黑各五分)、竹沥、姜汁、葱汁(各一盏)。
上二陈汤加减方法也。须量病患虚实。斟酌用之。庶无差忒。用者宜致思焉。
【脉象】
脉象滑利者,多提示体内有痰。脉象滑而大者,为痰火之证。寸口脉洪大且滑,主痰证。右寸脉浮滑且急促,主痰嗽(因痰引起的咳嗽)。两关脉洪滑但兼细,为胃中湿痰,适宜用攻下法治疗。左寸、关脉弦滑,主痰厥头痛(因痰浊上扰清窍导致的头痛)。关脉滑大者,膈间有痰,适宜用催吐法治疗。若患者服用多种药物均无效,两关脉或伏匿不起或盛大者,均为痰证。据经络理论记载:脉浮滑者为风痰,沉滑者为痰气,紧滑者为寒痰,脉结代或伏匿者为郁痰。此外还有痰饮之说,脉象极弦者多为饮邪。脉浮滑而紧者,主痰嗽。若患者眼皮及眼下呈现如灰烟般的黑色,也是痰证的征象。
【症状】
根据朱丹溪所述:痰分为热痰、食积痰、风痰、老痰、寒痰、郁痰等不同类型。他又说:各种疾病往往由痰火引起,痰火可产生奇特的病症。痰这种病理产物,随着气的升降运行,无处不到。王节斋说:痰属于湿,是由津液转化而来。因感受风寒湿热之邪,或因七情内伤、饮食不节,导致气机逆乱,浊液变为痰。痰或从呕吐、咯出而上行,或凝滞于胸膈,或留聚在肠胃,或客居于脉络四肢,随着气的升降,遍布全身上下,无处不到。只是有新久、轻重的区别罢了。新病且轻的,痰色白质清稀薄,气味也淡;久病且重的,痰色黄浊稠粘凝结,咳出困难,逐渐形成恶臭气味,应当仔细辨别。
【治法】
根据王节斋所述:痰生于脾胃,治疗应以健脾燥湿为主。又说:痰随气上升,治疗应先顺气,其次分消导滞。因为气升多属火,所以顺气关键在于降火。热痰则清热,湿痰则燥湿,风痰则疏散,郁痰则开郁,顽痰则软坚,食积痰则消食导滞。痰在上焦者用吐法,在中焦者用下法。中气虚者,应借助补益中气来运化痰湿。如果攻伐太过,会导致胃气虚弱,反而使痰更盛。使用者需仔细斟酌。
【方剂】
二陈汤是治疗痰证的主方,总治一身之痰。若要药力上行,加入引经上行的药物;若要药力下行,加入引经下行的药物。
陈皮(和脾、消痰、温中,去白,一钱五分)。
白茯苓(利窍、行湿、和中,去皮,一钱二分)。
半夏(燥湿、除痰、温中,姜制,一钱二分)。
甘草(和中、泻火,炙,三分)。
以上为一服量,加生姜三片,煎煮,不拘时间服用。兼有其他症状者,根据以下方法加减。
春季,宜加川芎;夏季,加黄连;秋季,加知母;冬季,加生姜。
热痰,加青黛、黄连、栝蒌仁、枳实(各等分)。
湿痰,加黄芩、苍术、白术、枳实、香附,倍用半夏(其余各等分)。
酒痰,加青黛、栝蒌仁、葛粉、苍术、黄连、扁豆(各等分)。
食积痰,加白术、枳实、山楂、神曲、白豆蔻仁(各等分)。
风痰,加南星、白附子、僵蚕、皂角、天麻(各等分),另加竹沥、姜汁。
顽痰,加海浮石、栝蒌仁、香附、青礞石(金色),或煎服或制成丸剂。
寒痰,加白术(一钱五分)、姜汁(半盏)、枳壳、南星、白附子(各八分)、僵蚕、牙皂(各五分)。
郁痰,加苍术、川芎、香附、栝蒌仁、海浮石(各等分)。
痰厥头痛,加川芎(七分)、石膏(一钱五分),倍用半夏。
痰因火逆上冲,以降火为先,加白术(一钱五分)、枳实(一钱)、黄芩、黄连(各八分)、软石膏(一钱五分)。
血虚兼有痰,加天门冬、麦门冬、知母、当归、香附、栝蒌仁(各等分),另加竹沥(一盏)、姜汁(半盏);若带血者,再加黄芩、白芍药、桑白皮(各八分)。
眩晕、嘈杂者,乃火动其痰所致,加栀子、黄芩、黄连、白术(各一钱)。
脾虚者,宜补中气以运化痰湿,加人参、白术、白芍药、神曲、麦芽(各等分),兼用升提之法。
内伤兼挟痰,加人参、白术、当归、黄芪、白芍药(各等分),另加竹沥(一盏)、姜汁(半盏),送服。
喉中有异物感,咯不出,咽不下,此为痰结,加海浮石、栝蒌仁、杏仁、桔梗、连翘、香附、玄明粉(各等分),另加竹沥、姜汁(各半盏)。
痰在胁下,加白芥子、贝母、青皮(各等分),另加竹沥、姜汁(各半盏)。
风嗽,加川芎(七分)、细辛、五味子(各五分)、款冬花、贝母(各一钱)。
寒嗽,加杏仁、麻黄、旋复花、贝母、桔梗(各等分)。
痰嗽,加桑白皮、杏仁、贝母、栝蒌仁(各一钱)、五味子(五分)。
热嗽,加桑白皮、地骨皮、天门冬、黄芩、贝母(各等分)。
咳嗽伴胁肋痛,加枳壳、桔梗、香附、青黛、白芥子(各等分)。
伤风咳嗽生痰,加黄芩、前胡、紫苏、桔梗、川芎、白芷(各等分)。
食郁兼有痰,加南星、香附、黄连、枳实(各等分)。
中脘停痰不下,作呕,加砂仁、黄连、枳实(各八分),另加姜汁(半盏)。
头眩,加川芎、白芷、天麻(各八分)。
寒热往来,属痰证,加黄芩(八分)、柴胡(一钱)。
呕逆属寒,加丁香、砂仁(各七分),另加姜汁(一盏);若属热,加黄连、姜汁、竹沥。
脾胃不和,加白术、白扁豆、砂仁(各等分)。
心下怔忡,属痰证,加麦门冬、枳实、竹茹(各等分)。
脾黄,加白术、浓朴、苍术(各一钱)、草果(七分)。
胃脘有热,吞酸吐苦水,加黄连、吴茱萸(炒)、白扁豆、白术(各一钱)、浓朴、苍术(各八分)、青皮(五分)、砂仁(五分)。
诸心痛及胃脘痛,加白芍药(醋炒)、香附、黑干姜、苍术、浓朴(各等分),桂枝(少许)。
肥胖之人嘈杂,加抚芎(川芎)、苍术、白术、栀子(各等分)。
闻食气即呕吐,加砂仁、白术(各八分)、青皮(五分)。
鼻塞声重,加麻黄、杏仁、桔梗、桂枝(少量)。
湿症兼痰,加酒芩、羌活、苍术(各等分)。
痰流注,胸背腰胁作痛,加南星、苍术、白术、川芎、当归、羌活(各八分)。
湿痰成痿证,加苍术、白术、黄芩、黄柏(各等分)。
便浊属痰,加黄柏、苍术、白术(各八分)、升麻(三分)、柴胡(五分)。
赤浊,再加白芍药、木通(各八分)。
小便不通,本方加香附、木通,煎服,探吐即可通利。
妇人脾痛后,二便不通,此乃痰隔气聚所致,加木通(一钱五分)煎服,再服并探吐。
关格证,寒在上,热在下,有痰,本方探吐之。
项强,微动则痛,加酒洗黄芩、羌活、红花(各八分)。
颈下生核,属痰,加连翘、桔梗、柴胡、贝母、牛蒡子、青皮(各等分)。
臂下有核,作痛,加连翘、川芎、皂角刺、防风、黄芩(各八分)、苍术(一钱)、白芷(各八分)。
月经过期,色淡者,痰多也,加川芎(各一钱)。腹痛,再加白芍药(一钱)、阿胶(八分)、艾叶(七分)、官桂(五分)。
孕妇恶阻,本方用半夏曲,加砂仁(七粒)、青皮(五分)。
血晕,因气血俱虚,痰火上扰,致晕,加川芎、当归、人参、白术、天麻、荆芥穗(各等分)。
气虚有痰,加人参、白术(各一钱),另加竹沥(一盏)、姜汁(半盏)。
气实有痰,加香附、枳壳、枳实(各一钱),另加荆沥(一盏)、姜汁(半盏)。
血虚有痰,加当归、天门冬、知母、栝娄仁、香附(童便制,各一钱)。
血实热有痰,加黄芩、白芍药、桑白皮(各一钱),均用竹沥、姜汁送服。
脾虚者,宜补中益气以运痰,加人参、白术、当归、黄芪(各一钱)、白芍药(八分)、升麻(三分)、柴胡(五分)。
痰在脾里膜外,或四肢经络之中,均加贝母、白芥子(各一钱),另加竹沥(一盏)、韭汁、姜汁(各半盏),以开泄痰结。
小儿惊风多痰,加南星、白附子、天麻、全蝎、僵蚕、牙皂、薄荷(各七分),另加姜汁、竹沥(共一盏)。
小儿尾骨痛,有痰,加知母、黄柏、泽泻(各八分)、前胡(五分)、木香(三分)。
中脘痰火吐酸水,加黄连、吴茱萸(炒,一钱)、青皮(六分)、白术(一钱二分)、干姜(三分)。
痰膈,加贝母、香附、黄连、吴茱萸(炒,一钱)、木香(五分)、扁豆(八分)、芦根汁(二盏)、竹沥(一盏)、姜汁(半盏)。
痰流注经络,臂膊腰腿作痛,加南星、苍术、乌药(各一钱)、羌活、木香(各七分)、当归、白术(各一钱五分)、白芥子(八分)。
诸痰火,加贝母、黄芩、黄连、白术、枳实(各等分),或煎服或制成丸剂。
痰火郁于喉内,作痛,加贝母、黄芩、黄连、山豆根、玄参、桔梗(各等分),生甘草(三分)。
痰火妄行,迷塞心窍,身热狂言,如见鬼神者,加黄芩、黄连、枳实(各一钱)、石膏(二钱)。严重者,加大黄(三五钱),攻下之。
诸痫症,加黄连、南星、川芎、白附子(各一钱)、雄黄、辰砂(各五分为末,后放入)。
哮喘,加麻黄(一钱五分)、杏仁(一钱)、桔梗、桑白皮(各七分)、贝母(一钱二分)、石膏(二钱五分)。
诸疟疾,皆属于痰,俗云:“无痰不作疟”,加柴胡、青皮(各一钱)、常山(一钱二分)、草果(七分)、乌梅(五个)。
作呕,加藿香、扁豆、生姜(各等分)。
吞酸,加黄连、吴茱萸(炒,一钱)、枳实(八分)。
头风,加川芎、当归、天麻、荆芥穗、防风(各等分)。
眉骨痛,属痰兼火,加黄芩、白芷、蔓荆子(各等分)。
中风痰涎,牙关紧急,加南星、白附子、天麻、防风(各一钱),另加竹沥、姜汁、皂角(七分)。中痰、痰厥,加当归、白附子(各一钱)、桂枝、牙皂、干姜(炒黑,各五分),另加竹沥、姜汁、葱汁(各一盏)。
以上为二陈汤的加减方法。必须衡量患者的虚实情况,斟酌使用,方可无误。使用者应深思熟虑。
[Pulse]
A slippery pulse (Hua Mai) indicates the presence of phlegm. A large and slippery pulse indicates Phlegm-Fire. A flooding and slippery pulse at the Cun position indicates Phlegm. A floating, slippery, and rapid pulse at the right Cun position indicates Phlegm-Cough. A flooding, slippery, yet thin pulse at both Guan positions indicates Damp-Phlegm in the stomach; purgation is indicated. A wiry and slippery pulse at the left Cun and Guan positions indicates Phlegm-Jue Headache. A large and slippery pulse at the Guan position indicates Phlegm in the diaphragm; emesis is indicated. If a patient responds poorly to various medications, and the pulses at both Guan positions are either hidden (Fu) or excessive, this indicates Phlegm. According to classic texts: a floating and slippery pulse indicates Wind-Phlegm; a deep and slippery pulse indicates Phlegm-Qi; a tight and slippery pulse indicates Cold-Phlegm; a knotted or hidden pulse indicates Stagnant-Phlegm. Additionally, there is the concept of Phlegm-Fluids; an extremely wiry pulse often indicates Fluid retention. A floating, slippery, and tight pulse indicates Phlegm-Cough. If the eyelids and the area beneath them appear dark like gray smoke, this is also a sign of Phlegm.
[Symptoms]
According to Zhu Danxi: Phlegm is categorized into Heat-Phlegm, Food-Stagnation Phlegm, Wind-Phlegm, Old-Phlegm, Cold-Phlegm, and Stagnant-Phlegm. He further stated that many diseases originate from Phlegm-Fire, which can generate diverse symptoms. Phlegm, as a pathological product, moves with the ascending and descending of Qi, reaching every part of the body. Wang Jiezhai stated that Phlegm belongs to Dampness and is transformed from body fluids. It arises from external contraction of Wind, Cold, Damp, or Heat, or from internal injury due to Seven Emotions and improper diet, leading to rebellious Qi and turbid fluids transforming into Phlegm. Phlegm may be vomited or coughed up, stagnate in the chest and diaphragm, accumulate in the intestines and stomach, or lodge in the meridians and limbs. Moving with Qi, it pervades the entire body. The distinction lies only in whether it is new or old, and mild or severe. New and mild cases present as clear, white, thin, and odorless. Long-standing and severe cases present as yellow, turbid, thick, sticky, and difficult to expectorate, eventually developing a foul odor. These must be carefully differentiated.
[Therapeutic Methods]
According to Wang Jiezhai: Phlegm originates in the Spleen and Stomach; treatment should primarily focus on strengthening the Spleen and drying Dampness. Furthermore, since Phlegm ascends with Qi, treatment should first regulate Qi, followed by resolving and guiding out the Phlegm. Since Qi rebellion is associated with Fire, regulating Qi involves subduing Fire. For Heat-Phlegm, clear the heat; for Damp-Phlegm, dry the dampness; for Wind-Phlegm, disperse the wind; for Stagnant-Phlegm, resolve stagnation; for Stubborn-Phlegm, soften hardness; for Food-Stagnation Phlegm, digest food accumulation. Phlegm in the upper jiao is treated with emesis; Phlegm in the middle jiao is treated with purgation. If Middle Qi is deficient, tonify the Middle Qi to transform the Phlegm. Over-aggressive attack will damage Stomach Qi, causing Phlegm to worsen. Practitioners must exercise caution.
[Formulas]
Er Chen Tang (Two-Aged Decoction) is the principal formula for treating Phlegm, addressing Phlegm throughout the body. To direct the action upward, add herbs that guide the medicine upward; to direct it downward, add herbs that guide the medicine downward.
Chen Pi (Tangerine Peel): Harmonizes the Spleen, resolves Phlegm, warms the Middle, remove the white pith, 1.5 qian.
Bai Fu Ling (Poria): Promotes urination, moves Dampness, harmonizes the Middle, remove the skin, 1.2 qian.
Ban Xia (Pinellia Rhizome): Dries Dampness, eliminates Phlegm, warms the Middle, processed with Ginger, 1.2 qian.
Gan Cao (Licorice Root): Harmonizes the Middle, clears Fire, honey-fried, 0.3 qian.
Prepare as one dose. Add three slices of fresh ginger. Decoct. Take at any time. For concurrent symptoms, modify according to the following additions:
In Spring, add Chuan Xiong. In Summer, add Huang Lian. In Autumn, add Zhi Mu. In Winter, add Sheng Jiang.
For Heat-Phlegm, add Qing Dai, Huang Lian, Gua Lou Ren, Zhi Shi (equal parts).
For Damp-Phlegm, add Huang Qin, Cang Zhu, Bai Zhu, Zhi Shi, Xiang Fu, and double the dosage of Ban Xia (the rest in equal parts).
For Alcohol-Phlegm, add Qing Dai, Gua Lou Ren, Ge Fen, Cang Zhu, Huang Lian, Bian Dou (equal parts).
For Food-Stagnation Phlegm, add Bai Zhu, Zhi Shi, Shan Zha, Shen Qu, Bai Dou Kou Ren (equal parts).
For Wind-Phlegm, add Nan Xing, Bai Fu Zi, Jiang Can, Zao Jiao, Tian Ma (equal parts), plus Zhu Li and Jiang Zhi.
For Stubborn-Phlegm, add Hai Shi, Gua Lou Ren, Xiang Fu, Qing Meng Shi (golden variety), decoct or make into pills.
For Cold-Phlegm, add Bai Zhu (1.5 qian), Jiang Zhi (half zhan), Zhi Qiao, Nan Xing, Bai Fu Zi (0.8 fen each), Jiang Can, Ya Zao (0.5 fen each).
For Stagnant-Phlegm, add Cang Zhu, Chuan Xiong, Xiang Fu, Gua Lou Ren, Hai Shi (equal parts).
For Phlegm-Jue Headache, add Chuan Xiong (0.7 fen), Shi Gao (1.5 qian), and double Ban Xia.
For Phlegm rising due to Fire rebellion, prioritize subduing Fire: add Bai Zhu (1.5 qian), Zhi Shi (1 qian), Huang Qin, Huang Lian (0.8 fen each), Ruan Shi Gao (1.5 qian).
For Blood Deficiency with Phlegm, add Tian Men Dong, Mai Men Dong, Zhi Mu, Dang Gui, Xiang Fu, Gua Lou Ren (equal parts), plus Zhu Li (one zhan), Jiang Zhi (half zhan); if blood is present, add Huang Qin, Bai Shao Yao, Sang Bai Pi (0.8 fen each).
For Vertigo and Heartburn caused by Fire stirring Phlegm, add Zhi Zi, Huang Qin, Huang Lian, Bai Zhu (1 qian each).
For Spleen Deficiency, tonify Middle Qi to transform Phlegm: add Ren Shen, Bai Zhu, Bai Shao Yao, Shen Qu, Mai Ya (equal parts), combined with lifting methods.
For Internal Injury complicated by Phlegm, add Ren Shen, Bai Zhu, Dang Gui, Huang Qi, Bai Shao Yao (equal parts), plus Zhu Li (one zhan), Jiang Zhi (half zhan), taken as a vehicle.
For sensation of a lump in the throat, unable to spit out or swallow, indicating Phlegm Knot, add Hai Shi, Gua Lou Ren, Xing Ren, Jie Geng, Lian Qiao, Xiang Fu, Xuan Ming Fen (equal parts), plus Zhu Li and Jiang Zhi (half zhan each).
For Phlegm in the hypochondrium, add Bai Jie Zi, Bei Mu, Qing Pi (equal parts), plus Zhu Li and Jiang Zhi (half zhan each).
For Wind-Cough, add Chuan Xiong (0.7 fen), Xi Xin, Wu Wei Zi (0.5 fen each), Kuan Dong Hua, Bei Mu (1 qian each).
For Cold-Cough, add Xing Ren, Ma Huang, Xuan Fu Hua, Bei Mu, Jie Geng (equal parts).
For Phlegm-Cough, add Sang Bai Pi, Xing Ren, Bei Mu, Gua Lou Ren (1 qian each), Wu Zi (0.5 fen).
For Heat-Cough, add Sang Bai Pi, Di Gu Pi, Tian Men Dong, Huang Qin, Bei Mu (equal parts).
For Cough with Hypochondriac Pain, add Zhi Qiao, Jie Geng, Xiang Fu, Qing Dai, Bai Jie Zi (equal parts).
For Wind-Cold Cough generating Phlegm, add Huang Qin, Qian Hu, Zi Su, Jie Geng, Chuan Xiong, Bai Zhi (equal parts).
For Food Stagnation with Phlegm, add Nan Xing, Xiang Fu, Huang Lian, Zhi Shi (equal parts).
For Phlegm retention in Zhong Wan causing vomiting, add Sha Ren, Huang Lian, Zhi Shi (0.8 fen each), plus Jiang Zhi (half zhan).
For Dizziness, add Chuan Xiong, Bai Zhi, Tian Ma (0.8 fen each).
For Alternating Chills and Fever attributed to Phlegm, add Huang Qin (0.8 fen), Chai Hu (1 qian).
For Vomiting due to Cold, add Ding Xiang, Sha Ren (0.7 fen each), plus Jiang Zhi (one zhan); for Heat, add Huang Lian, Jiang Zhi, Zhu Li.
For Disharmony of Spleen and Stomach, add Bai Zhu, Bai Bian Dou, Sha Ren (equal parts).
For Palpitations in the epigastrium attributed to Phlegm, add Mai Men Dong, Zhi Shi, Zhu Ru (equal parts).
For Spleen Yellow, add Bai Zhu, Hou Po, Cang Zhu (1 qian each), Cao Guo (0.7 fen).
For Heat in the Stomach Epigastrium with Acid Regurgitation, add Huang Lian, Wu Zhu Yu (stir-fried), Bai Bian Dou, Bai Zhu (1 qian each), Hou Po, Cang Zhu (0.8 fen each), Qing Pi (0.5 fen), Sha Ren (0.5 fen).
For Various Heartaches and Epigastric Pain, add Bai Shao Yao (vinegar-fried), Xiang Fu, Hei Gan Jiang, Cang Zhu, Hou Po (equal parts), Gui Zhi (a little).
For Obesity with Heartburn, add Fu Xiong (Chuan Xiong), Cang Zhu, Bai Zhu, Zhi Zi (equal parts).
For Vomiting upon smelling food, add Sha Ren, Bai Zhu (0.8 fen each), Qing Pi (0.5 fen).
For Nasal Congestion and Heavy Voice, add Ma Huang, Xing Ren, Jie Geng, Gui Zhi (small amount).
For Dampness Complicated by Phlegm, add Jiu Qin, Qiang Huo, Cang Zhu (equal parts).
For Phlegm Flowing and Accumulating causing pain in chest, back, waist, and hypochondrium, add Nan Xing, Cang Zhu, Bai Zhu, Chuan Xiong, Dang Gui, Qiang Huo (0.8 fen each).
For Damp-Phlegm leading to Flaccidity Syndrome, add Cang Zhu, Bai Zhu, Huang Qin, Huang Bo (equal parts).
For Turbid Urine attributed to Phlegm, add Huang Bo, Cang Zhu, Bai Zhu (0.8 fen each), Sheng Ma (0.3 fen), Chai Hu (0.5 fen).
For Red Turbidity, add Bai Shao Yao, Mu Tong (0.8 fen each).
For Urinary Retention, add Xiang Fu, Mu Tong to the base formula, decoct and take; inducing emesis will facilitate urination.
For Women with urinary and fecal retention after Spleen pain, caused by Phlegm obstruction and Qi aggregation, add Mu Tong (1.5 qian), decoct and take; follow with emesis.
For Guan Ge Syndrome with Cold above and Heat below with Phlegm, induce emesis using the base formula.
For Neck Stiffness with pain on slight movement, add Jiu Xi Huang Qin, Qiang Huo, Hong Hua (0.8 fen each).
For Nodules under the neck attributed to Phlegm, add Lian Qiao, Jie Geng, Chai Hu, Bei Mu, Niu Bang Zi, Qing Pi (equal parts).
For Nodules under the arm with pain, add Lian Qiao, Chuan Xiong, Zao Jiao Ci, Fang Feng, Huang Qin (0.8 fen each), Cang Zhu (1 qian), Bai Zhi (0.8 fen each).
For Delayed Menses with pale color, indicating excess Phlegm, add Chuan Xiong (1 qian each). For Abdominal Pain, add Bai Shao Yao (1 qian), E Jiao (0.8 fen), Ai Ye (0.7 fen), Guan Gui (0.5 fen).
For Morning Sickness in Pregnancy, use Ban Xia Qu in the base formula, add Sha Ren (7 grains), Qing Pi (0.5 fen).
For Blood Syncope due to Qi and Blood Deficiency with Phlegm-Fire rising, add Chuan Xiong, Dang Gui, Ren Shen, Bai Zhu, Tian Ma, Jing Jie Sui (equal parts).
For Qi Deficiency with Phlegm, add Ren Shen, Bai Zhu (1 qian each), plus Zhu Li (one zhan), Jiang Zhi (half zhan).
For Qi Excess with Phlegm, add Xiang Fu, Zhi Qiao, Zhi Shi (1 qian each), plus Jing Li (one zhan), Jiang Zhi (half zhan).
For Blood Deficiency with Phlegm, add Dang Gui, Tian Men Dong, Zhi Mu, Gua Lou Ren, Xiang Fu (processed with Child's Urine, 1 qian each).
For Blood Excess-Heat with Phlegm, add Huang Qin, Bai Shao Yao, Sang Bai Pi (1 qian each), all taken with Zhu Li and Jiang Zhi.
For Spleen Deficiency, tonify Middle Qi and boost Yang to transform Phlegm: add Ren Shen, Bai Zhu, Dang Gui, Huang Qi (1 qian each), Bai Shao Yao (0.8 fen), Sheng Ma (0.3 fen), Chai Hu (0.5 fen).
For Phlegm in the membrane outside the Spleen or within the meridians of the four limbs, add Bei Mu, Bai Jie Zi (1 qian each), plus Zhu Li (one zhan), Jiu Zhi, Jiang Zhi (half zhan each) to open the blockage.
For Pediatric Convulsions with excess Phlegm, add Nan Xing, Bai Fu Zi, Tian Ma, Quan Xie, Jiang Can, Ya Zao, Bo He (0.7 fen each), plus Jiang Zhi, Zhu Li (total one zhan).
For Coccyx Pain in Children with Phlegm, add Zhi Mu, Huang Bo, Ze Xie (0.8 fen each), Qian Hu (0.5 fen), Mu Xiang (0.3 fen).
For Zhong Wan Phlegm-Fire with Acid Regurgitation, add Huang Lian, Wu Zhu Yu (stir-fried, 1 qian), Qing Pi (0.6 fen), Bai Zhu (1.2 qian), Gan Jiang (0.3 fen).
For Phlegm Obstruction, add Bei Mu, Xiang Fu, Huang Lian, Wu Zhu Yu (stir-fried, 1 qian), Mu Xiang (0.5 fen), Bian Dou (0.8 fen), Lu Gen Zhi (two zhan), Zhu Li (one zhan), Jiang Zhi (half zhan).
For Phlegm flowing into meridians causing pain in arms, legs, and waist, add Nan Xing, Cang Zhu, Wu Yao (1 qian each), Qiang Huo, Mu Xiang (0.7 fen each), Dang Gui, Bai Zhu (1.5 qian each), Bai Jie Zi (0.8 fen).
For Various Phlegm-Fire, add Bei Mu, Huang Qin, Huang Lian, Bai Zhu, Zhi Shi (equal parts), decoct or make into pills.
For Phlegm-Fire stagnating in the throat causing pain, add Bei Mu, Huang Qin, Huang Lian, Shan Dou Gen, Xuan Shen, Jie Geng (equal parts), Sheng Gan Cao (0.3 fen).
For Phlegm-Fire running wild, blocking the Heart Orifices, causing fever, delirium, and hallucinations, add Huang Qin, Huang Lian, Zhi Shi (1 qian each), Shi Gao (2 qian). For severe cases, add Da Huang (3-5 qian) and purge.
For Various Epilepsy Syndromes, add Huang Lian, Nan Xing, Chuan Xiong, Bai Fu Zi (1 qian each), Xiong Huang, Chen Sha (5 fen each, powdered and added later).
For Asthma, add Ma Huang (1.5 qian), Xing Ren (1 qian), Jie Geng, Sang Bai Pi (0.7 fen each), Bei Mu (1.2 qian), Shi Gao (2.5 qian).
For Various Malaria, all attributed to Phlegm; as the saying goes, "No Phlegm, No Malaria," add Chai Hu, Qing Pi (1 qian each), Chang Shan (1.2 qian), Cao Guo (0.7 fen), Wu Mei (5 fruits).
For Vomiting, add Huo Xiang, Bian Dou, Sheng Jiang (equal parts).
For Acid Regurgitation, add Huang Lian, Wu Zhu Yu (stir-fried, 1 qian), Zhi Shi (0.8 fen).
For Head Wind, add Chuan Xiong, Dang Gui, Tian Ma, Jing Jie Sui, Fang Feng (equal parts).
For Brow Bone Pain attributed to Phlegm and Fire, add Huang Qin, Bai Zhi, Man Jing Zi (equal parts).
For Stroke with Phlegm-Saliva and Locked Jaw, add Nan Xing, Bai Fu Zi, Tian Ma, Fang Feng (1 qian each), plus Zhu Li, Jiang Zhi, Zao Jiao (0.7 fen). For Zhong Tan and Phlegm-Jue, add Dang Gui, Bai Fu Zi (1 qian each), Gui Zhi, Ya Zao, Gan Jiang (charred black, 0.5 fen each), plus Zhu Li, Jiang Zhi, Cong Zhi (one zhan each).
These are the modification methods for Er Chen Tang. One must assess the patient's deficiency or excess and use discretion to avoid errors. Practitioners should reflect deeply on these principles.