消者去其壅也,化者导其滞也,凡人气血所以壅滞者,必有所因,先其所因而坚者削之,此即消化之法也。
虽然,凡用消化方药,必须按其部分,而君臣佐使,驾驭有方,使不得移,则病处当之,不致诛伐无过。不明
乎此而妄用克削,则病处未消而元气已伤,其害不可胜言。况其所以积滞者,有食积、痰积、水积、瘀积、虫
积之不同,种种见症,不一而足,务在明辨症候,按法而消化之。以余所验,温热伏邪,临时每多夹食、夹痰、
夹水、夹瘀、夹虫之故,必为消化,乃得其平。
一、消食诸方 如加味平胃散、沉香百消曲、绛矾丸之类,皆可酌用,而以枳实导滞汤,枳实栀豉汤
加竹沥萝卜汁二方,奏功尤速。
二、消痰诸方 如加味二陈汤、藿朴二陈汤、加减导滞汤、加味小陷胸汤、加减半夏泻心汤、雪羹加生
萝卜汁、星香导痰丸之类,皆可选用,而以节斋化痰丸(淡天冬、青子芩,栝蒌霜、青海粉、赖橘红各一两,
苦桔梗、制香附、青连翘各五钱,上青黛、风化硝各三钱,研细加姜汁蜜丸。王节斋名医杂着方)岩制川贝二
方,效用最繁。若痰塞咽喉,可用导痰开关散、雄黄解毒丸等吐之。痰壅胸膈,则以降痰奔马汤(悉尼汁一杯,生姜
汁四滴,蜂蜜半杯,薄荷细末一钱,和匀器盛,重汤煮一时之久,任意与食,降痰如奔马,善治痰气壅塞故名。
陈飞霞幼幼集成方)调下珍珠滚痰丸(半夏五十粒,巴豆三十粒去壳,同半夏煮,待半夏熟烂,取出巴豆,止
用半夏烘干为细末,米糊为丸如菜子大,朱砂为衣,晒干,用萝卜汁吞服七丸,大人倍之。吴庚生按∶此方治
痰极有效,癫痫痰厥及喉闭之属有痰者均可用。赵恕轩串雅内编方),服之立效。痰迷清窍,当以昌阳泻心汤、
沈氏六神汤二方,随症加减,症轻加万氏牛黄丸及珠黄散等,症重加牛黄清心丸、新定牛黄清心丸、安宫牛黄
丸、集成太极丸(天竺黄、杜胆星各五钱,酒炒生锦纹二钱,直僵蚕三钱,麝香、梅冰各二分,蜜丸如芡实大,
朱砂为衣,小儿每服一丸,大人五丸。陈氏幼幼集成方)等宣化之,痰积胃肠,宜以五仁橘皮汤(光杏仁四钱,
生苡仁、栝蒌仁各五钱,蔻仁八分拌捣郁李净仁三钱,蜜炙赖橘红钱半。廉臣验方)、加味小陷胸汤为主,酌
加节斋化痰丸,或集成金粟丹(九制杜胆星、明天麻、明乳香各二两、炒竹节、白附子、净全蝎、代赭石、直
僵蚕各一两,赤金箔五十张,真麝香二分,梅花冰片三分,蜜丸皂角子大,贴以金箔,每用一丸,姜汤化服。
此方比抱龙、金液、保命、至宝、定命等方,功倍十百;善治咳嗽上气,喘急不定,嗽声不转,眼翻手搐,昏沉
不醒等症,一服即全,因九制胆星,虽真牛黄莫能及此。惟虚寒之痰,无根之气,绝脱之证不可用。陈氏幼幼
集成方)等消逐之。症势极重者,必用张氏新加凉膈散合礞石滚痰丸(青子芩、酒蒸大黄各八两,火硝 礞石
一两,上沉香五钱,水丸,量大小用之。王汝言养生主论方),消化而峻逐之。痰滞经络,宜以竹沥五汁饮
(淡竹沥一杯,生姜汁一匙,生萝卜汁、鲜桑枝汁、生雅梨汁各三羹瓢,荆沥、陈酒各一瓢,和匀,重汤煮一
时之久,温服。廉臣验方)为主,轻加指迷茯苓丸(浙茯苓二两,半
夏一两生研澄粉,炒枳实半两,风化硝二钱半,姜汁和丸如桐子大,每服三十丸。徐洄溪兰台轨范通治方),
重加圣济大活络丹(白花蛇、乌梢蛇、威灵仙、两头尖如无可用竹节白附子代之,草乌、煨天麻、净全蝎、制首
乌、炙龟板、麻黄、贯众、炙甘草、羌活、官桂、藿香、乌药、川连、熟地、酒蒸大黄、广木香、沉香,以上各
二两,细辛、赤芍、净没药、公丁香、明乳香、白僵蚕、姜制南星、青皮、骨碎补、白豆蔻、安息香酒熬,黑
附块、炒黄芩、浙茯苓、制香附、元参、白术,以上各一两,防风二两半,葛根、炙虎胫骨、当归各一两半,
血竭七钱,炙地龙、犀角、麝香、松脂各五钱,牛黄、片脑各一钱半,人参三两,共五十味为末,蜜丸如桂圆核
大,金箔为衣,陈酒送下。徐洄溪兰台轨范通治方云∶顽痰恶风,热毒瘀血,入于经络,非此方不能透达,凡
治肢体大症必备之药也。汪谢城方甲云∶近人所制人参再造丸,一名回生再造丸,即此方减去草乌、贯众、黄
芩、香附、骨碎补、麝香、没药、乳香八味,加入黄 ,琥珀、白芷、桑寄生、川芎、浓朴、天竺黄、草果、红
花、穿山甲、姜黄、萆 十二味,治证并同),宣化而消散之。
三、消水诸方 分消上焦之积水,蒌芦橘皮汤、叶氏加减芦根饮、叶氏新加栀豉汤三方酌用。分消中焦
之积水,宜以茵陈胃苓汤、藿朴胃苓汤二方为主,或加三因控涎丹,或加神芎导水丸,随其轻重而选用之。分消
下焦之积水,茵陈五苓散、加味八珍散二方为主;势重者,或用加味控涎丹,或合大陷胸汤,使积水从二便而
逐去之,舟车神 丸(炒黑丑四两,酒炒锦纹二两,煨甘遂、煨大戟醋炒芫花、炒青皮、广橘红各一两,广木香
五分,轻粉一钱,水法丸。刘河间方),尤能捷效。
四、清瘀诸方 轻剂,如沉香百消曲、香壳散(医通方)、失笑散(五灵脂、生蒲黄各一两,研末,每服
二钱至三钱。武氏
济阴纲目方)、七厘散(真血竭一两,粉口儿茶二钱四分,明乳香、净没药、杜红花各钱半,飞辰砂一钱二分,
冰、麝各一分二厘,研细,每服七厘。增广新编验方)、九分散(明乳香、净没药各一两,麻黄、烧酒浸马前
子各五钱,研细,每服九分。新编验方)之类,重剂,如飞马金丹、无极丸、郁金丸(广郁金、海南子、明乳香、
净没药、飞雄黄、朱砂、巴霜各四钱,合研极匀细,米醋飞面糊为丸,如绿豆大,大人每服九十一丸,小儿五丸
三丸,孕妇忌服,服时宜先备冷粥,见所下既多而不止者,即饮一二杯止之。见沈樾亭验方传信)、局方聚宝丹
(广木香、上沉香、春砂仁各三钱,麝香八分,炒延胡、明乳香、净没药各三钱,血竭钱半,共研细末,糯米粉
糊丸,弹子大,朱砂为衣,顾松园医镜方)之类,皆可随症佐入于清解剂中,屡投辄效。尤以童便、陈酒、生藕汁、
活虫浆等四味效用最多,随症均可加入,确为普通消瘀之良药。至于专门消瘀,当分部位∶消一身经络之瘀,
羌防行痹汤(羌活、防风各一钱,威灵仙、全当归各三钱,川断、秦艽各二钱,明乳香、净没药、杜红花各五分,
先用嫩桑枝三两,青松针一两,煎汤代水。头痛,加白菊花一钱,川芎六分;背痛,加片姜黄八分;肩背痛,加
桔梗钱半;腰膝脚痛,加淮牛膝、川萆 各三钱;筋络拘挛,加络石藤、 羊胫骨各三钱;红肿疼痛,加鲜生地
五钱,酒炒青子芩钱半。顾氏医镜方)、身痛逐瘀汤(羌活、秦艽、川芎、杜红花、制香附各一钱,全当归三钱,
五灵脂、淮牛膝、酒炒地龙各二钱,原桃仁、净没药各钱半,炙甘草一钱。王清任医林改错方)二方最灵。消上
焦血府之瘀∶血府逐瘀汤(生枳壳二钱,苦桔梗钱半,炙甘草一钱,川芎八分,全当归、鲜生地各三钱,原桃仁、
赤芍各钱半,鳖血柴胡、淮牛膝各钱半,藏红花三分。医林改错方)、加味桂枝红花汤二方最验。消中焦膈下之瘀,
膈下逐瘀汤(当归、原桃仁各三钱,五灵
脂、赤芍、丹皮、乌药各二钱,制香附、炒枳壳各钱半,蜜炙延胡、川芎、炙甘草各一钱,藏红花五分。医林
改错方)、鞠通桃仁承气汤、拔萃犀角地黄汤加琥珀、五灵脂、 虫、蒲黄等,奏功皆捷。消下焦少腹之瘀,
少腹逐瘀汤(当归尾,生蒲黄各三钱,五灵脂、赤芍、净没药各二钱,蜜炙延胡、川芎、官桂各一钱,酒炒小
茴香七粒,黑炮姜二分。医林改错方)、叶氏加减小柴胡汤、舒氏增损小柴胡汤、沈氏和血逐邪汤四方选用。
消一身窍隧之瘀,通窍活血汤、犀珀至宝丹、苏合香丸等,皆可酌用。消一身络脉之瘀,已详清凉法中清络宣
气一节,用方者参看可也,兹不赘。
五、消虫积诸方 当分安蛔杀虫二法。安蛔,如犀角黄连汤、清中安蛔汤、连梅安胃汤、沈氏椒梅饮炒
川椒一分,乌梅五枚,干姜二分,小川连一钱,川楝子三钱,水煎,槟榔一钱磨汁冲。(沈氏验方传信方)
等选用。如因凉泻太过,确有虚寒现症者,宜用晋三安胃汤,甚则仲景乌梅丸(乌梅三百个,人参六两,当归
四两,黄连一斤,黄柏、细辛、桂枝各六两,干姜十两,蜀椒四两,淡附片八两,共十味,研细末,以醋浸乌梅
一宿,去核蒸之五升米下,饭熟捣成泥,和药令相得,纳臼中,与蜜杵二千下,丸如桐子大,先食饮,服十丸,
日三服,稍加至二十丸,禁生冷滑物臭食等。伤寒论方)。
杀虫,轻则槟黄丸(枣儿槟榔一两,雄精,制绿矾各五钱。为末,饭糊丸,如小米大,空心服一钱至三钱,
量人虚实用之),重则下虫万应丸(醋制雷丸、枣儿槟榔、炒黑丑、酒炒锦纹、广、木香各一两,上沉香五钱,
共研细末,皂荚、苦楝根各四两,煎水泛丸,绿豆大,每服一钱至三钱,五更时砂糖汤送下。以上皆顾氏医镜
方)、程氏化虫丸(芜荑、白雷丸各五钱,枣儿槟榔二钱半,雄黄钱半,广木香、白术、陈皮各三钱,炒神曲
四钱,酒炒
锦纹五钱,以百部二两熬膏糊丸,如桐子大,每服钱半,米饮下。医学心悟方)、山西青金丹( 透使君子五
十个,香墨枣大一块,金银箔各五张,轻粉二钱,先研使君子墨令细,次箔,次粉,再加麝香少许,合研匀细,
稀糊为丸,如桐子大,阴干,每服一丸至三丸,薄荷汤磨下,山西一家制售此药,治小儿惊疳积滞风痫之疾,
日得数十万钱,传已数世矣),皆可酌用。使君子蛋(轻粉五厘,使君子二枚,葱白半寸,合研细,击鸡蛋小
孔一个,入药封好蒸熟,日吃二枚。以上二方见沈氏验方传信),尤为灵妙。余如沉香百消曲、更衣丸、椒梅丸、加
味控涎丹等,皆有杀虫消积之功。
总而言之,不拘食积、痰积、水积、瘀积、虫积,乔氏阴阳攻积丸(吴茱萸、炮干姜、官桂、炒川乌、姜
汁炒川连、姜半夏、浙茯苓、炒延胡、人参各一两,上沉香,真琥珀各五钱,巴豆霜一钱,为末,皂角四两煎
汁糊丸,绿豆大,每服八分,加至钱半,淡姜汤下。见李士材医宗必读,乔三余方)、秘方化滞丸(小川连、
姜半夏各三钱,三棱、莪术、广木香各二钱,巴霜、陈皮、丁香各一钱,蜜丸,每服五分至八分。唐容川血证
论方)二方最有效力,随症均可佐入。谨述宜消化诸症,条列于下∶
食滞胃肠之候∶食积在上,胸膈饱闷,嗳腐吞酸;食积在中,腹满硬痛拒按;食积在下,绕脐硬痛拒按。
痰滞胸脘之候∶头目晕眩,耳鸣颊赤,眼皮及眼下有烟雾灰黑色,烦满膈热,口干思水,吞酸嘈杂,二便
滞赤,甚则神昏如迷,口吐涎沫,气喘息粗。
水停三焦之候∶干呕吐涎,或咳或噎,或短气,心下虽满痛,按之则软,揉之作水声,甚或腰重足肿,下
利溺少,面目两手肿而且亮。
瘀积三焦之候∶胸腹胁肋结痛,痛有定处而不移,转侧若
刀锥之刺遇夜则甚,甚则神思如狂,面色暗黑,或吐紫血,或便如黑漆。
虫积脘腹之候∶脘腹痛有休止,面白唇红,或唇之上下有白斑点,或口吐白沫,饥时更甚,饱食则安。
消,是指去除体内的壅塞;化,是指疏导体内的停滞。凡是人体气血出现壅滞的情况,必定有其成因。针对病因,对于坚结的病灶要予以削伐,这就是消化法的原则。
然而,凡使用消化类的方药,必须根据病邪所在的部位,严格遵循君臣佐使的配伍原则,驾驭药力有度,使药力不偏离方向,从而直达病所,避免误伤无辜的正气。如果不明白这个道理而滥用克伐削损的药物,那么病邪尚未消除,元气已经受损,其危害不可胜数。况且导致积滞的原因,有食积、痰积、水积、瘀积、虫积等不同种类,表现出的症状繁多,不一而足,务必仔细辨别证候,按照法则进行消化治疗。以我个人的经验验证,温热伏邪在发病时,常常夹杂食积、痰积、水积、瘀积、虫积等情况,必须进行消化处理,才能使病情恢复平衡。
一、消食诸方
如加味平胃散、沉香百消曲、绛矾丸等,都可以酌情使用,而以枳实导滞汤、枳实栀豉汤加竹沥萝卜汁这两个方剂,见效尤为迅速。
二、消痰诸方
如加味二陈汤、藿朴二陈汤、加减导滞汤、加味小陷胸汤、加减半夏泻心汤、雪羹加生萝卜汁、星香导痰丸等,都可以选用,而以节斋化痰丸(由淡天冬、青子芩、栝蒌霜、青海粉、赖橘红各一两,苦桔梗、制香附、青连翘各五钱,上青黛、风化硝各三钱,研成细末,加姜汁蜂蜜制成丸剂。出自王节斋名医杂着)、岩制川贝两个方剂,疗效最为广泛。如果痰阻塞咽喉,可以使用导痰开关散、雄黄解毒丸等催吐排出。痰壅塞于胸膈,则用降痰奔马汤(悉尼汁一杯,生姜汁四滴,蜂蜜半杯,薄荷细末一钱,混合均匀盛于容器中,隔水煮沸一小时左右,随意服用,因降痰速度如奔马般迅速,善于治疗痰气壅塞而得名。出自陈飞霞幼幼集成方)调服珍珠滚痰丸(半夏五十粒,巴豆三十粒去壳,与半夏同煮,待半夏熟烂后,取出巴豆,仅用半夏烘干研成细末,米糊为丸如菜籽大小,朱砂为衣,晒干,用萝卜汁吞服七丸,成人加倍。吴庚生按语:此方治疗痰证极有效,癫痫痰厥及喉闭属于有痰者均可使用。出自赵恕轩串雅内编方),服用后立即见效。如果痰迷蒙清窍,应当使用昌阳泻心汤、沈氏六神汤两个方剂,随证加减;症状轻的加用万氏牛黄丸及珠黄散等;症状重的加用牛黄清心丸、新定牛黄清心丸、安宫牛黄丸、集成太极丸(天竺黄、杜胆星各五钱,酒炒生锦纹二钱,直僵蚕三钱,麝香、梅冰各二分,蜜丸如芡实大小,朱砂为衣,小儿每服一丸,成人五丸。出自陈氏幼幼集成方)等宣通化解;痰积在胃肠,宜以五仁橘皮汤(光杏仁四钱,生苡仁、栝蒌仁各五钱,蔻仁八分拌捣郁李净仁三钱,蜜炙赖橘红钱半。何廉臣验方)、加味小陷胸汤为主,酌情加用节斋化痰丸,或集成金粟丹(九制杜胆星、明天麻、明乳香各二两、炒竹节、白附子、净全蝎、代赭石、直僵蚕各一两,赤金箔五十张,真麝香二分,梅花冰片三分,蜜丸如皂角子大小,贴以金箔,每次用一丸,姜汤化服。此方比抱龙、金液、保命、至宝、定命等方,功效高出十倍百倍;善于治疗咳嗽上气,喘急不定,嗽声不转,眼翻手搐,昏沉不醒等症状,一服即愈,因为九制胆星的功效,即使是真牛黄也不能超过它。唯独虚寒之痰,无根之气,绝脱之证不可使用。出自陈氏幼幼集成方)等消逐。症状极重者,必须使用张氏新加凉膈散合礞石滚痰丸(青子芩、酒蒸大黄各八两,火硝 礞石一两,上沉香五钱,水泛丸,根据年龄大小用量。出自王汝言养生主论方),消化并峻猛攻逐。痰滞留在经络,宜以竹沥五汁饮(淡竹沥一杯,生姜汁一匙,生萝卜汁、鲜桑枝汁、生雅梨汁各三羹瓢,荆沥、陈酒各一瓢,混合均匀,隔水煮沸一小时左右,温服。何廉臣验方)为主,轻症加指迷茯苓丸(浙茯苓二两,半夏一两生研澄粉,炒枳实半两,风化硝二钱半,姜汁和丸如桐子大小,每次服三十丸。出自徐洄溪兰台轨范通治方),重症加圣济大活络丹(白花蛇、乌梢蛇、威灵仙、两头尖如无可用竹节白附子替代,草乌、煨天麻、净全蝎、制首乌、炙龟板、麻黄、贯众、炙甘草、羌活、官桂、藿香、乌药、川连、熟地、酒蒸大黄、广木香、沉香,以上各二两,细辛、赤芍、净没药、公丁香、明乳香、白僵蚕、姜制南星、青皮、骨碎补、白豆蔻、安息香酒熬,黑附块、炒黄芩、浙茯苓、制香附、元参、白术,以上各一两,防风二两半,葛根、炙虎胫骨、当归各一两半,血竭七钱,炙地龙、犀角、麝香、松脂各五钱,牛黄、片脑各一钱半,人参三两,共五十味为末,蜜丸如桂圆核大小,金箔为衣,陈酒送下。徐洄溪兰台轨范通治方云:顽痰恶风,热毒瘀血,侵入经络,非此方不能透达,凡是治疗肢体大症必备的药物。汪谢城方甲云:近人所制人参再造丸,一名回生再造丸,即此方减去草乌、贯众、黄芩、香附、骨碎补、麝香、没药、乳香八味,加入黄 、琥珀、白芷、桑寄生、川芎、浓朴、天竺黄、草果、红花、穿山甲、姜黄、萆 十二味,治疗证候相同),宣通化解并消散。
三、消水诸方
分消上焦的积水,可酌情使用蒌芦橘皮汤、叶氏加减芦根饮、叶氏新加栀豉汤三个方剂。分消中焦的积水,宜以茵陈胃苓汤、藿朴胃苓汤两个方剂为主,或者加三因控涎丹,或者加神芎导水丸,根据病情的轻重选用。分消下焦的积水,以茵陈五苓散、加味八珍散两个方剂为主;势重的,或者用加味控涎丹,或者合大陷胸汤,使积水从大小便排出,舟车神 丸(炒黑丑四两,酒炒锦纹二两,煨甘遂、煨大戟醋炒芫花、炒青皮、广橘红各一两,广木香五分,轻粉一钱,水泛丸。出自刘河间方),尤其能迅速见效。
四、清瘀诸方
轻剂,如沉香百消曲、香壳散(医通方)、失笑散(五灵脂、生蒲黄各一两,研末,每次服二钱至三钱。出自武氏济阴纲目方)、七厘散(真血竭一两,粉口儿茶二钱四分,明乳香、净没药、杜红花各钱半,飞辰砂一钱二分,冰、麝各一分二厘,研细,每次服七厘。增广新编验方)、九分散(明乳香、净没药各一两,麻黄、烧酒浸马前子各五钱,研细,每次服九分。新编验方)之类;重剂,如飞马金丹、无极丸、郁金丸(广郁金、海南子、明乳香、净没药、飞雄黄、朱砂、巴霜各四钱,合研极匀细,米醋飞面糊为丸,如绿豆大小,成人每次服九十一丸,小儿五丸三丸,孕妇忌服,服药时宜先准备冷粥,见所下既多而不止者,即饮一二杯止之。出自沈樾亭验方传信)、局方聚宝丹(广木香、上沉香、春砂仁各三钱,麝香八分,炒延胡、明乳香、净没药各三钱,血竭钱半,共研细末,糯米粉糊丸,弹子大小,朱砂为衣,出自顾松园医镜方)之类,都可以随证辅助加入清解剂中,屡投辄效。尤其是童便、陈酒、生藕汁、活虫浆这四味,效用最多,随证均可加入,确为普通的消瘀良药。至于专门消瘀,应当分部位:消一身经络之瘀,用羌防行痹汤(羌活、防风各一钱,威灵仙、全当归各三钱,川断、秦艽各二钱,明乳香、净没药、杜红花各五分,先用嫩桑枝三两,青松针一两,煎汤代水。头痛,加白菊花一钱,川芎六分;背痛,加片姜黄八分;肩背痛,加桔梗钱半;腰膝脚痛,加淮牛膝、川萆 各三钱;筋络拘挛,加络石藤、 羊胫骨各三钱;红肿疼痛,加鲜生地五钱,酒炒青子芩钱半。出自顾氏医镜方)、身痛逐瘀汤(羌活、秦艽、川芎、杜红花、制香附各一钱,全当归三钱,五灵脂、淮牛膝、酒炒地龙各二钱,原桃仁、净没药各钱半,炙甘草一钱。出自王清任医林改错方)两个方剂最灵验。消上焦血府之瘀:血府逐瘀汤(生枳壳二钱,苦桔梗钱半,炙甘草一钱,川芎八分,全当归、鲜生地各三钱,原桃仁、赤芍各钱半,鳖血柴胡、淮牛膝各钱半,藏红花三分。出自医林改错方)、加味桂枝红花汤两个方剂最准确。消中焦膈下之瘀,膈下逐瘀汤(当归、原桃仁各三钱,五灵脂、赤芍、丹皮、乌药各二钱,制香附、炒枳壳各钱半,蜜炙延胡、川芎、炙甘草各一钱,藏红花五分。出自医林改错方)、鞠通桃仁承气汤、拔萃犀角地黄汤加琥珀、五灵脂、 虫、蒲黄等,奏效皆快。消下焦少腹之瘀,少腹逐瘀汤(当归尾,生蒲黄各三钱,五灵脂、赤芍、净没药各二钱,蜜炙延胡、川芎、官桂各一钱,酒炒小茴香七粒,黑炮姜二分。出自医林改错方)、叶氏加减小柴胡汤、舒氏增损小柴胡汤、沈氏和血逐邪汤四个方剂选用。消一身窍隧之瘀,通窍活血汤、犀珀至宝丹、苏合香丸等,都可以酌情使用。消一身络脉之瘀,已在清凉法中清络宣气一节详细说明,用方者参考即可,此处不再赘述。
五、消虫积诸方
应当分为安蛔、杀虫两种方法。安蛔,如犀角黄连汤、清中安蛔汤、连梅安胃汤、沈氏椒梅饮炒川椒一分,乌梅五枚,干姜二分,小川连一钱,川楝子三钱,水煎,槟榔一钱磨汁冲。(出自沈氏验方传信方)等选用。如果是因凉泻太过,确有虚寒现症者,宜用晋三安胃汤,甚至用仲景乌梅丸(乌梅三百个,人参六两,当归四两,黄连一斤,黄柏、细辛、桂枝各六两,干姜十两,蜀椒四两,淡附片八两,共十味,研细末,以醋浸乌梅一夜,去核蒸之五升米下,饭熟捣成泥,和药令相得,纳臼中,与蜜杵二千下,丸如桐子大小,先食饮,服十丸,日三服,稍加至二十丸,禁生冷滑物臭食等。出自伤寒论方)。
杀虫,轻则槟黄丸(枣儿槟榔一两,雄精,制绿矾各五钱。为末,饭糊丸,如小米大小,空心服一钱至三钱,根据人虚实用量),重则下虫万应丸(醋制雷丸、枣儿槟榔、炒黑丑、酒炒锦纹、广、木香各一两,上沉香五钱,共研细末,皂荚、苦楝根各四两,煎水泛丸,绿豆大小,每次服一钱至三钱,五更时砂糖汤送下。以上皆出自顾氏医镜方)、程氏化虫丸(芜荑、白雷丸各五钱,枣儿槟榔二钱半,雄黄钱半,广木香、白术、陈皮各三钱,炒神曲四钱,酒炒锦纹五钱,以百部二两熬膏糊丸,如桐子大小,每次服钱半,米饮下。出自医学心悟方)、山西青金丹( 透使君子五十个,香墨枣大一块,金银箔各五张,轻粉二钱,先研使君子墨令细,次箔,次粉,再加麝香少许,合研匀细,稀糊为丸,如桐子大小,阴干,每次服一丸至三丸,薄荷汤磨下,山西一家制售此药,治小儿惊疳积滞风痫之疾,日得数十万钱,传已数世矣),都可以酌情使用。使君子蛋(轻粉五厘,使君子二枚,葱白半寸,合研细,击鸡蛋小孔一个,入药封好蒸熟,日吃二枚。以上二方见沈氏验方传信),尤为灵妙。其余如沉香百消曲、更衣丸、椒梅丸、加味控涎丹等,都有杀虫消积之功。
总而言之,无论是食积、痰积、水积、瘀积、虫积,乔氏阴阳攻积丸(吴茱萸、炮干姜、官桂、炒川乌、姜汁炒川连、姜半夏、浙茯苓、炒延胡、人参各一两,上沉香,真琥珀各五钱,巴豆霜一钱,为末,皂角四两煎汁糊丸,绿豆大小,每次服八分,加至钱半,淡姜汤下。出自李士材医宗必读,乔三余方)、秘方化滞丸(小川连、姜半夏各三钱,三棱、莪术、广木香各二钱,巴霜、陈皮、丁香各一钱,蜜丸,每次服五分至八分。出自唐容川血证论方)两个方剂最有效力,随证均可辅助加入。谨述适宜消化的各种症状,条列如下:
食滞胃肠的症状:食积在上,胸膈饱闷,嗳腐吞酸;食积在中,腹满硬痛拒按;食积在下,绕脐硬痛拒按。
痰滞胸脘的症状:头目晕眩,耳鸣颊赤,眼皮及眼下有烟雾灰黑色,烦满膈热,口干思水,吞酸嘈杂,二便滞赤,甚则神昏如迷,口吐涎沫,气喘息粗。
水停三焦的症状:干呕吐涎,或咳或噎,或短气,心下虽满痛,按之则软,揉之作水声,甚或腰重足肿,下利溺少,面目两手肿而且亮。
瘀积三焦的症状:胸腹胁肋结痛,痛有定处而不移,转侧若刀锥之刺遇夜则甚,甚则神思如狂,面色暗黑,或吐紫血,或便如黑漆。
虫积脘腹的症状:脘腹痛有休止,面白唇红,或唇之上下有白斑点,或口吐白沫,饥时更甚,饱食则安。
Xiao (Dissolving accumulation) refers to removing internal obstruction; Hua (Transforming stagnation) refers to guiding out internal stasis. Whenever the body's Qi and Blood become obstructed, there must be a cause. Addressing the cause, for hardened accumulations, one must reduce them; this is the principle of the Xiao-Hua method.
However, when using formulas and herbs for dissolving and transforming, one must strictly follow the Jun-Chen-Zuo-Shi (Monarch-Minister-Assistant-Courier) principles based on the location of the pathogen, controlling the medicinal force with precision so that it does not deviate, thereby reaching the disease site directly and avoiding injury to healthy Qi. If one fails to understand this and recklessly uses harsh reducing agents, the pathogen may remain while the Yuan Qi (Original Qi) is damaged, the harm of which is incalculable. Moreover, the causes of accumulation vary: there are Food Accumulation (Shi Ji), Phlegm Accumulation (Tan Ji), Water Accumulation (Shui Ji), Blood Stasis Accumulation (Yu Ji), and Parasite Accumulation (Chong Ji). The presenting symptoms are numerous and varied. It is essential to clearly differentiate the syndrome and apply the Xiao-Hua method according to the law. Based on my experience, Warm-Heat latent pathogens often present with concurrent Food, Phlegm, Water, Blood Stasis, or Parasite accumulations during onset. Only by applying dissolving and transforming methods can balance be restored.
I. Formulas for Dissolving Food Accumulation
Such as Jia Wei Ping Wei San (Modified Pingwei Powder), Chen Xiang Bai Xiao Qu (Agarwood Hundred-Dissolving Yeast), Jiang Fan Wan (Cinnabar-Vermilion Pill), etc., can be used as appropriate. Among these, Zhi Shi Dao Zhi Tang (Immature Bitter Orange Decoction for Guiding Out Stagnation) and Zhi Shi Zhi Chi Tang (Immature Bitter Orange and Gardenia and Fermented Soybean Decoction) added with Zhu Li Lu Bo Zhi (Bamboo Sap and Radish Juice) yield particularly rapid results.
II. Formulas for Dissolving Phlegm Accumulation
Such as Jia Wei Er Chen Tang (Modified Erchen Decoction), Huo Po Er Chen Tang (Patchouli and Magnolia Bark Modified Erchen Decoction), Jia Jian Dao Zhi Tang (Modified Decoction for Guiding Out Stagnation), Jia Wei Xiao Xian Xiong Tang (Modified Small Chest-Draining Decoction), Jia Jian Ban Xia Xie Xin Tang (Modified Pinellia Draining Epigastrium Decoction), Xue Geng Jia Sheng Luo Bo Zhi (Snow Broth Added with Fresh Radish Juice), Xing Xiang Dao Tan Wan (Arisaema and Agarwood Phlegm-Guiding Pill), etc., are all selectable. The most widely effective are Jie Zai Hua Tan Wan (Jiezhai Phlegm-Dissolving Pill) [Ingredients: Dan Tian Dong (Ophiopogonis Radix), Qing Zi Qin (Scutellariae Radix), Gua Lou Shuang (Trichosanthis Fructus Frost), Qing Hai Fen (Halloysit Rubra), Lai Ju Hong (Citri Reticulatae Pericarpium) each 1 liang; Ku Jie Geng (Platycodonis Radix), Zhi Xiang Fu (Cyperi Rhizoma processed), Qing Lian Qiao (Forsythiae Fructum) each 5 qian; Shang Qing Dai (Indigo Naturalis), Feng Hua Xiao (Alumen Exsiccatum) each 3 qian; ground into fine powder, mixed with Ginger Juice and Honey to form pills] (from Wang Jiezai's Mingyi Za Zhuo) and Yan Zhi Chuan Bei (Rock-Processed Fritillaria). If Phlegm blocks the throat, Dao Tan Kai Guan San (Phlegm-Guiding Opening Gate Powder) or Xiong Huang Jie Du Wan (Realgar Detoxification Pill) can be used to induce vomiting. If Phlegm obstructs the chest and diaphragm, Jiang Tan Ben Ma Tang (Descending Phlegm Galloping Horse Decoction) [Ingredients: Xi Ning Zhi (Xi Ning Juice), Sheng Jiang Zhi (Ginger Juice) 4 drops, Feng Mi (Honey) half cup, Bo He Xi Mo (Menthae Haplocalycis Herba fine powder) 1 qian; mixed evenly, boiled in water bath for one hour, taken freely, named for its speed in descending phlegm like a galloping horse] (from Chen Feixia's Youyou Jicheng) should be used to swallow Zhen Zhu Gun Tan Wan (Pearl Rolling Phlegm Pill) [Ingredients: Ban Xia (Pinelliae Rhizoma) 50 grains, Ba Dou (Crotonis Fructus) 30 grains peeled, boiled together until Ban Xia is soft, remove Ba Dou, dry and grind Ban Xia into fine powder, mix with Rice Paste to form pills sized like rape seeds, coat with Cinnabar, dry, take 7 pills swallowed with Radish Juice, double dose for adults; Wu Gengsheng notes: This formula is extremely effective for phlegm, applicable to epilepsy-phlegm syncope and throat closure due to phlegm] (from Zhao Shuxuan's Chuanya Neibian), yielding immediate effect. If Phlegm confuses the Clear Orifices, Chang Yang Xie Xin Tang (Calamus Draining Heart Decoction) or Shen Shi Liu Shen Tang (Shen's Six-Spirit Decoction) should be used with modifications; for mild cases, add Wan Shi Niu Huang Wan (Wan's Bezoar Pill) and Zhu Huang San (Cinnabar and Bezoar Powder); for severe cases, add Niu Huang Qing Xin Wan (Bezoar Clearing Heart Pill), Xin Ding Niu Huang Qing Xin Wan (Newly Fixed Bezoar Clearing Heart Pill), An Gong Niu Huang Wan (An-Gong Bezoar Pill), or Ji Cheng Tai Ji Wan (Integrated Taiji Pill) [Ingredients: Tian Zhu Huang (Bambusae Concretio Silicea), Du Dan Xing (Arecae Semen cum Mesocharpe preparatum) each 5 qian; Jiu Chao Sheng Jin Wen (Rhei Radix et Rhizoma wine-fried) 2 qian; Zhi Jiang Can (Bombyx Batryticatus) 3 qian; She Xiang (Moschus), Mei Bing (Borneolum Syntheticum) each 2 fen; honey pills sized like Euryale Seed, coated with Cinnabar; children take 1 pill, adults 5 pills] (from Chen's Youyou Jicheng) to promote transformation. For Phlegm accumulated in the stomach and intestines, use Wu Ren Ju Pi Tang (Five-Seeds Tangerina Peel Decoction) [Ingredients: Guang Xing Ren (Prunus Armeniaca Semen) 4 qian; Sheng Yi Yi Ren (Coicis Semen) and Gua Lou Ren (Trichosanthis Semen) each 5 qian; Kou Ren (Amomi Fructus Rotundus) 8 fen mixed and pounded with Yu Li Jing Ren (Pruni Semen) 3 qian; Mi Zhi Lai Ju Hong (Citri Reticulatae Pericarpium honey-fried) 1.5 qian; He Lianchen's verified formula], Jia Wei Xiao Xian Xiong Tang (Modified Small Chest-Draining Decoction) as main formulas, optionally adding Jie Zai Hua Tan Wan or Ji Cheng Jin Su Dan (Integrated Golden Pearl Pill) [Ingredients: Jiu Zhi Du Dan Xing (Arecae Semen cum Mesocharpe prepared nine times), Ming Tian Ma (Gastrodiae Rhizoma), Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin) each 2 liang; Chao Zhu Jie (Dendrobii Caulis fried), Bai Fu Zi (Typhonii Rhizoma), Jing Quan Xie (Scorpio) each 1 liang; Chi Jin Bo (Gold Leaf) 50 sheets; Zhen She Xiang (Moschus) 2 fen; Mei Hua Bing Pian (Borneolum Syntheticum) 3 fen; honey pills sized like Sophora Seed, pasted with Gold Leaf; take 1 pill dissolved in Ginger Soup. This formula is ten to a hundred times more effective than Bao Long, Jin Ye, Bao Ming, Zhi Bao, Ding Ming, etc.; excellent for cough with upward Qi, irregular panting, hoarse voice, eye rolling, hand spasms, coma; one dose cures, because Jiu Zhi Dan Xing surpasses even real Bezoar. Contraindicated for deficiency-cold phlegm, rootless Qi, and collapse syndromes] (from Chen's Youyou Jicheng) to dissolve and expel. For extremely severe cases, Zhang Shi Xin Jia Liang Ge San (Zhang's New Modified Liangge Powder) combined with Meng Shi Gun Tan Wan (Mengshi Rolling Phlegm Pill) [Ingredients: Qing Zi Qin (Scutellariae Radix), Jiu Zheng Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma wine-steamed) each 8 liang; Huo Xiao Meng Shi (Natrii Sulfatis Depuratus cum Pyritis) 1 liang; Shang Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum) 5 qian; water pills, dosage adjusted by age] (from Wang Ruyan's Yangsheng Zhulun) must be used to dissolve and vigorously purge. For Phlegm stagnating in the meridians, use Zhu Li Wu Zhi Yin (Bamboo Sap Five-Juices Drink) [Ingredients: Dan Zhu Li (Bambusae Succus) 1 cup; Sheng Jiang Zhi (Ginger Juice) 1 spoon; Sheng Luo Bo Zhi (Radish Juice), Xian Sang Zhi Zhi (Fresh Mulberry Twig Juice), Sheng Ya Li Zhi (Pear Juice) each 3 ladles; Jing Li (Jingpi's Succus), Chen Jiu (Aged Wine) each 1 ladle; mixed evenly, boiled in water bath for one hour, taken warm; He Lianchen's verified formula] as the main formula, adding Zhi Mi Fu Ling Wan (Zhimii Poria Pill) for mild cases [Ingredients: Zhe Fu Ling (Poria) 2 liang; Ban Xia (Pinelliae Rhizoma) 1 liang raw-ground starch, Chao Zhi Shi (Immature Bitter Orange fried) 0.5 liang, Feng Hua Xiao (Alumen Exsiccatum) 2.5 qian; mixed with Ginger Juice to form pills sized like Sesame seeds, take 30 pills per dose; from Xu Huixi's Lantai Guifan Tongzhi Fang] or Sheng Ji Da Huo Luo Dan (Shengji Great Meridian-Unblocking Pill) for severe cases [Ingredients: Bai Hua She (Bungarus multicinctus), Wu Shao She (Zaocys), Wei Ling Xian (Clematidis Radix et Rhizoma), Liang Tou Jian (Saposhnikoviae Radix or Dendrobii Caulis substitute), Cao Wu (Aconiti Radix Preparata), Wei Tian Ma (Gastrodiae Rhizoma), Jing Quan Xie (Scorpio), Zhi Shou Wu (Polygoni Multiflori Preparata), Zhi Gui Ban (Testudinis Carapax et Plastrum honey-fried), Ma Huang (Ephedrae Herba), Guan Zhong (Dryopteridis Crassirhizomatis Rhizoma), Zhi Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma honey-fried), Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Guan Gui (Cinnamomi Ramulus), Huo Xiang (Pogostemonis Herba), Wu Yao (Linderae Radix), Chuan Lian (Coptidis Rhizoma), Shu Di (Rehmanniae Radix Preparata), Jiu Zheng Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma wine-steamed), Guang Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum) each 2 liang; Xi Xin (Asari Radix et Rhizoma), Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra), Jing Mo Yao (Myrrha), Gong Ding Xiang (Syzygii Aromatici Flos), Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Bai Jiang Can (Bombyx Batryticatus), Jiang Zhi Nan Xing (Arismae Tuber ginger-processed), Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Gu Sui Bu (Drynariae Rhizoma), Bai Dou Kou (Amomi Fructus Rotundus), An Xi Xiang (Styrax) brewed with wine, Hei Fu Kuai (Aconiti Lateralis Radix Preparata), Chao Huang Qin (Scutellariae Radix fried), Zhe Fu Ling (Poria), Zhi Xiang Fu (Cyperi Rhizoma processed), Yuan Shen (Scrophulariae Radix), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) each 1 liang; Fang Feng (Saposhnikoviae Radix) 2.5 liang; Ge Gen (Puerariae Lobatae Radix), Zhi Hu Jing Gu (Ossis Tibiae Bovis honey-fried), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) each 1.5 liang; Xue Jie (Santalum Rubrum) 7 qian; Zhi Di Long (Pheretima) 5 qian, Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu), She Xiang (Moschus), Song Zhi (Colophonium) each 5 qian; Niu Huang (Bovis Calculus), Pian Nao (Borneolum Syntheticum) each 1.5 qian; Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma) 3 liang; total 50 ingredients ground to powder, honey pills sized like Longan seed, coated with Gold Leaf, taken with Aged Wine. Xu Huixi's Lantai Guifan Tongzhi Fang states: Stubborn phlegm, evil wind, heat toxin, and blood stasis entering meridians cannot be penetrated except by this formula; it is essential for treating major limb diseases. Wang Xiecheng's Fangjia Yun states: Modern Ginseng Zaizao Wan, also known as Huisheng Zaizao Wan, is this formula minus Cao Wu, Guan Zhong, Huang Qin, Xiang Fu, Gu Sui Bu, She Xiang, Mo Yao, Ru Xiang (8 herbs), plus Huang , Hu Po (Amber), Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix), Sang Ji Sheng (Taxilli Herba), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex), Tian Zhu Huang (Bambusae Concretio Silicea), Cao Guo (Tsaoko Fructus), Hong Hua (Carthami Flos), Chuan Shan Jia (Manis Squama), Jiang Huang (Curcumae Longae Rhizoma), Bi Xie (Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma) (12 herbs); indications are identical] to promote transformation and dissipate.
III. Formulas for Dissolving Water Accumulation
To separate and drain water accumulation in the Upper Jiao, choose from Lou Lu Ju Pi Tang (Trichosanthes Root and Tangerina Peel Decoction), Ye Shi Jia Jian Lu Gen Yin (Ye's Modified Reed Root Drink), Ye Shi Xin Jia Zhi Chi Tang (Ye's New Modified Gardenia and Fermented Soybean Decoction). To separate and drain water accumulation in the Middle Jiao, primarily use Yin Chen Wei Ling Tang (Artemisiae Scopariae Weiling Decoction) and Huo Po Wei Ling Tang (Patchouli and Magnolia Bark Weiling Decoction), optionally adding San Yin Kong Xian Dan (San Yin Saliva-Controlling Pellet) or Shen Xiong Dao Shui Wan (Divine Skull Water-Guiding Pill) according to severity. To separate and drain water accumulation in the Lower Jiao, primarily use Yin Chen Wu Ling San (Artemisiae Scopariae Wuling Powder) and Jia Wei Ba Zhen San (Modified Eight-Treasure Powder); for severe cases, use Jia Wei Kong Xian Dan (Modified Saliva-Controlling Pellet) or combine with Da Xian Xiong Tang (Major Chest-Draining Decoction) to expel water through urine and stool. Zhou Che Shen Qi Wan (Zhouche Divine Vehicle Pill) [Ingredients: Chao Hei Chou (Phaseoli Semen fried black) 4 liang; Jiu Chao Jin Wen (Rhei Radix et Rhizoma wine-fried) 2 liang; Wei Gan Sui (Kansui Radix baked), Wei Da Ji (Euphorbiae Pekinensis Radix baked), Cu Chao Yuan Hua (Genkwa Flos vinegar-fried), Chao Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium fried), Guang Ju Hong (Citri Reticulatae Pericarpium) each 1 liang; Guang Mu Xiang (Aucklandiae Radix) 5 fen, Qing Fen (Calomelas) 1 qian; water pills; from Liu Hejian] yields especially rapid effects.
IV. Formulas for Clearing Blood Stasis
Light agents include Chen Xiang Bai Xiao Qu (Agarwood Hundred-Dissolving Yeast), Xiang Ke San (Agarwood Shell Powder, from Yitong Fang), Shi Xiao San (Five-Ling脂 and Raw Puhuang each 1 liang, ground to powder, take 2-3 qian per dose; from Wu's Jiyin Gangmu), Qi Li San (Seven-Cent Powder) [Ingredients: Zhen Xue Jie (Santalum Rubrum) 1 liang; Fen Kou Er Cha (Camelliae Seed processed) 2.4 qian; Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Jing Mo Yao (Myrrha), Du Hong Hua (Carthami Flos) each 1.5 qian; Fei Chen Sha (Cinnabar) 1.2 qian; Bing (Borneolum Syntheticum), She Xiang (Moschus) each 1.2 li; ground fine, take 7 li per dose; from Zengguang Xinbian Yanfang], Jiu Fen San (Nine-Fen Powder) [Ingredients: Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Jing Mo Yao (Myrrha) each 1 liang; Ma Huang (Ephedrae Herba), Ma Qian Zi (Strychni Semen soaked in rice wine) each 5 qian; ground fine, take 9 fen per dose; from Xinbian Yanfang]. Heavy agents include Fei Ma Jin Dan (Flying Horse Golden Pill), Wu Ji Wan (Limitless Pill), Yu Jin Wan (Curcuma Pill) [Ingredients: Guang Yu Jin (Curcumae Radix), Hai Nan Zi (Canarii Semen), Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Jing Mo Yao (Myrrha), Fei Xiong Huang (Realgar), Zhu Sha (Cinnabar), Ba Shuang (Crotonis Fructus frost) each 4 qian; mixed extremely fine, made into pills sized like mung beans with Rice Vinegar and Flour paste; adults take 91 pills, children 3-5 pills; pregnant women forbidden; prepare cold porridge beforehand to stop excessive purging if needed; from Shen Yueting's Yanfang Chuanxin], Ju Fang Ju Bao Dan (Bureau Formula Treasure-Precious Pill) [Ingredients: Guang Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Shang Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Chun Sha Ren (Amomi Fructus Rotundus spring harvest) each 3 qian; She Xiang (Moschus) 8 fen; Chao Yan Hu (Corydalis Rhizoma fried), Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Jing Mo Yao (Myrrha) each 3 qian; Xue Jie (Santalum Rubrum) 1.5 qian; ground fine, made into pills sized like bullets with Glutinous Rice Paste, coated with Cinnabar; from Gu Songyuan's Yijing] can be added to Clearing-Resolving formulas as adjuncts, proving effective upon repeated use. Especially effective are Tong Bian (Child's Urine), Chen Jiu (Aged Wine), Sheng Ou Zhi (Fresh Lotus Root Juice), Huo Chong Jiang (Living Insect Slurry); these four are common and excellent for clearing stasis and can be added as needed. For specific stasis resolution by location: To clear stasis in the meridians of the whole body, use Qiang Fang Xing Bi Tang (Notopterygium and Saposhnikovia Rheumatism-Relieving Decoction) [Ingredients: Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Fang Feng (Saposhnikoviae Radix) each 1 qian; Wei Ling Xian (Clematidis Radix et Rhizoma), Quan Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) each 3 qian; Chuan Duan (Dipsaci Radix), Qin Jiao (Gentianae Macrophyllae Radix) each 2 qian; Ming Ru Xiang (Boswelliae Resin), Jing Mo Yao (Myrrha), Du Hong Hua (Carthami Flos) each 5 fen; decoct fresh Sang Zhi (Mulberry Twig) 3 liang and Qing Song Zhen (Green Pine Needle) 1 liang in water first. Headache: add Bai Ju Hua (Chrysanthemi Flos) 1 qian, Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma) 6 fen; Back pain: add Pian Jiang Huang (Curcumae Longae Rhizoma) 8 fen; Shoulder/Back pain: add Jie Geng (Platycodonis Radix) 1.5 qian; Waist/Knee/Foot pain: add Huai Niu Xi (Achyranthis Bidentatae Radix), Chuan Bi Xie (Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma) each 3 qian; Tendon spasm: add Luo Shi Teng (Trachelospermi Caulis), Yang Jing Gu (Ossis Tibervis Capitis) each 3 qian; Redness/Swelling/Pain: add Xian Sheng Di (Rehmanniae Radix) 5 qian, Jiu Chao Qing Zi Qin (Scutellariae Radix wine-fried) 1.5 qian; from Gu's Yijing] and Shen Tong Zhu Yu Tang (Body Pain Blood-Stasis-Expelling Decoction) [Ingredients: Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Qin Jiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Du Hong Hua (Carthami Flos), Zhi Xiang Fu (Cyperi Rhizoma processed) each 1 qian; Quan Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) 3 qian; Wu Ling Zhi (Trogopterori Faeces), Huai Niu Xi (Achyranthis Bidentatae Radix), Jiu Chao Di Long (Pheretima wine-fried) each 2 qian; Yuan Tao Ren (Prunus Persica Semen), Jing Mo Yao (Myrrha) each 1.5 qian; Zhi Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma honey-fried) 1 qian; from Wang Qingren's Yilin Gaicuo] are most efficacious. To clear stasis in the Blood Mansion of the Upper Jiao, use Xue Fu Zhu Yu Tang (Blood Mansion Blood-Stasis-Expelling Decoction) [Ingredients: Sheng Zhi Ke (Immature Bitter Orange) 2 qian; Ku Jie Geng (Platycodonis Radix) 1.5 qian; Zhi Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma honey-fried) 1 qian; Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma) 8 fen; Quan Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Xian Sheng Di (Rehmanniae Radix) each 3 qian; Yuan Tao Ren (Prunus Persica Semen), Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra) each 1.5 qian; Die Xue Chai Hu (Bitter Orange and Bupleuri Radix treated with turtle blood), Huai Niu Xi (Achyranthis Bidentatae Radix) each 1.5 qian; Zang Hong Hua (Crocus) 3 fen; from Yilin Gaicuo] and Jia Wei Gui Zhi Hong Hua Tang (Modified Cinnamon Twig and Carthamus Decoction) are most accurate. To clear stasis below the diaphragm in the Middle Jiao, use Ge Xia Zhu Yu Tang (Below-Diaphragm Blood-Stasis-Expelling Decoction) [Ingredients: Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Yuan Tao Ren (Prunus Persica Semen) each 3 qian; Wu Ling Zhi (Trogopterori Faeces), Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra), Dan Pi (Moutan Cortex), Wu Yao (Linderae Radix) each 2 qian; Zhi Xiang Fu (Cyperi Rhizoma processed), Chao Zhi Ke (Immature Bitter Orange fried) each 1.5 qian; Mi Zhi Yan Hu (Corydalis Rhizoma honey-fried), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Zhi Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma honey-fried) each 1 qian; Zang Hong Hua (Crocus) 5 fen; from Yilin Gaicuo], Ju Tong Tao Ren Cheng Qi Tang (Ju's Peach Kernel Bowel-Strengthening Decoction), Ba Cui Xi Jiao Di Huang Tang (Ba Cui Rhinoceros Horn Rehmannia Decoction) added with Hu Po (Amber), Wu Ling Zhi (Trogopterori Faeces), Tu Chong (Earthworm), Pu Huang (Typhae Pollen), etc., all work rapidly. To clear stasis in the Lower Abdomen of the Lower Jiao, select from Shao Fu Zhu Yu Tang (Lower-Abdomen Blood-Stasis-Expelling Decoction) [Ingredients: Dang Gui Wei (Angelicae Sinensis Radix tip), Sheng Pu Huang (Raw Typhae Pollen) each 3 qian; Wu Ling Zhi (Trogopterori Faeces), Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra), Jing Mo Yao (Myrrha) each 2 qian; Mi Zhi Yan Hu (Corydalis Rhizoma honey-fried), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Guan Gui (Cinnamomi Ramulus) each 1 qian; Jiu Chao Xiao Hui Xiang (Foeniculi Fructus wine-fried) 7 grains, Hei Pao Jiang (Black Prepared Ginger) 2 fen; from Yilin Gaicuo], Ye Shi Jia Jian Xiao Chai Hu Tang (Ye's Modified Minor Bupleurum Decoction), Shu Shi Zeng Sun Xiao Chai Hu Tang (Shu's Adjusted Minor Bupleurum Decoction), Shen Shi He Xue Zhu Xie Tang (Shen's Harmonizing Blood Expelling Evil Decoction). To clear stasis in the orifices and tunnels of the whole body, use Tong Qiao Huo Xue Tang (Opening Orifices Invigorating Blood Decoction), Xi Po Zhi Bao Dan (Rhino Horn Amber Precious Pill), Su He Xiang Wan (Liquidambar Pill), etc., as appropriate. To clear stasis in the collaterals of the whole body, see the "Clear Collaterals Promote Qi" section in the Cooling Method; refer there, no further elaboration here.
V. Formulas for Dissolving Parasite Accumulation
Methods should be divided into Calming Roundworms (An Hui) and Killing Parasites (Sha Chong). For Calming Roundworms, choose from Xi Jiao Huang Lian Tang (Rhinoceros Horn Coptis Decoction), Qing Zhong An Hui Tang (Clearing Middle Calming Roundworm Decoction), Lian Mei An Wei Tang (Coptis and Mume Stomach-Calming Decoction), Shen Shi Jiao Mei Yin (Shen's Pepper and Mume Drink) [Chuan Jiao 1 fen, Wu Mei 5 pieces, Gan Jiang 2 fen, Xiao Chuan Lian 1 qian, Chuan Lian Zi 3 qian; decoct in water, add Bing Lang 1 qian ground juice; from Shen's Yanfang Chuanxin]. If caused by excessive cooling purgatives with definite deficiency-cold signs, use Jin San An Wei Tang (Jin San Stomach-Calming Decoction), or even Zhongjing's Wu Mei Wan (Mume Pill) [Wu Mei 300 pieces, Ren Shen 6 liang, Dang Gui 4 liang, Huang Lian 1 jin, Huang Bo, Xi Xin, Gui Zhi each 6 liang, Gan Jiang 10 liang, Shu Jiao 4 liang, Dan Fu Pian (Prepared Aconite Slice) 8 liang; 10 ingredients ground to powder; soak Wu Mei in vinegar overnight, pit removed, steamed over 5 sheng rice until cooked, pound into paste, mix with medicine, pound in mortar with honey 2000 times, form pills sized like Sesame seeds; take before meals, start with 10 pills, 3 times daily, increase to 20; avoid cold, slippery, smelly foods; from Shanghan Lun].
For Killing Parasites, light agents include Bin Huang Wan (Areca and Realgar Pill) [Zao'er Bing Lang 1 liang, Xiong Jing (Realgar refined), Zhi Lv Fan (Green Vitriol processed) each 5 qian; ground to powder, made into pills sized like Millet with Rice Paste; take 1-3 qian on empty stomach according to deficiency/excess]; heavy agents include Xia Chong Wan Ying Wan (Parasite-Expelling Universal Pill) [Cu Zhi Lei Wan (Polyporus Umbrellatus vinegar-processed), Zao'er Bing Lang (Arecae Semen), Chao Hei Chou (Phaseoli Semen fried black), Jiu Chao Jin Wen (Rhei Radix et Rhizoma wine-fried), Guang , Mu Xiang (Aucklandiae Radix) each 1 liang; Shang Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum) 5 qian; ground fine, made into pills with decoction of Zao Jiao (Sophorae Tonkinensis Fructus) and Ku Lian Gen (Meliae Cortex) each 4 liang, sized like Mung beans; take 1-3 qian at dawn with Rock Sugar Soup; all from Gu's Yijing], Cheng Shi Hua Chong Wan (Cheng's Parasite-Dissolving Pill) [Wu Yi (Euodiae Fructus), Bai Lei Wan (Polyporus Umbrellatus) each 5 qian; Zao'er Bing Lang (Arecae Semen) 2.5 qian, Xiong Huang (Realgar) 1.5 qian, Guang Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) each 3 qian, Chao Shen Qu (Saccharomyces Fried) 4 qian, Jiu Chao Jin Wen (Rhei Radix et Rhizoma wine-fried) 5 qian; made into pills sized like Sesame seeds with Bai Bu (Stemona Radix) 2 liang paste; take 1.5 qian with Rice Drink; from Yixue Xinwu], Shanxi Qing Jin Dan (Shanxi Green Gold Pill) [Shi Jun Zi (Quisqualis Fructus) 50, Xiang Mo (Ink Stick) size of Date, Jin Yin Bo (Gold and Silver Leaf) 5 sheets each, Qing Fen (Calomelas) 2 qian; grind Shi Jun Zi ink fine, then leaf, then powder, add little She Xiang (Moschus), mix fine, make into pills sized like Sesame seeds with thin paste, dry in shade; take 1-3 pills ground with Mint Soup; manufactured by one family in Shanxi, treating pediatric convulsions, malnutrition, accumulation, wind epilepsy, earning hundreds of thousands of coins daily, passed down generations], all usable as appropriate. Shi Jun Zi Dan (Quisqualis Egg) [Qing Fen (Calomelas) 5 li, Shi Jun Zi (Quisqualis Fructus) 2 pieces, Cong Bai (Allii Fistulosi Bulbus) 0.5 cun; mixed fine, poke small hole in egg, insert medicine, seal and steam; eat 2 daily; from Shen's Yanfang Chuanxin] is particularly effective. Others such as Chen Xiang Bai Xiao Qu (Agarwood Hundred-Dissolving Yeast), Geng Yi Wan (Sleep-Enabling Pill), Jiao Mei Wan (Pepper and Mume Pill), Jia Wei Kong Xian Dan (Modified Saliva-Controlling Pellet) also have parasite-killing and accumulation-dissolving functions.
In summary, regardless of Food, Phlegm, Water, Blood Stasis, or Parasite accumulation, Qiao Shi Yin Yang Gong Ji Wan (Qiao's Yin-Yang Attacking Accumulation Pill) [Wu Zhu Yu (Evodiae Fructus), Pao Gan Jiang (Prepared Ginger), Guan Gui (Cinnamomi Ramulus), Chao Chuan Wu (Aconiti Radix Preparata fried), Jiang Zhi Chuan Lian (Coptidis Rhizoma ginger-processed), Jiang Ban Xia (Pinelliae Rhizoma ginger-processed), Zhe Fu Ling (Poria), Chao Yan Hu (Corydalis Rhizoma fried), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma) each 1 liang; Shang Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Zhen Hu Po (Amber) each 5 qian, Ba Dou Shuang (Crotonis Fructus frost) 1 qian; ground to powder, made into pills with decoction of Zao Jiao (Sophorae Tonkinensis Fructus) 4 liang, sized like Mung beans; take 8 fen, increase to 1.5 qian, with Light Ginger Soup; from Li Shicai's Yizong Bidu, Qiao Sanyu] and Mifang Hua Zhi Wan (Secret Recipe Stagnation-Dissolving Pill) [Xiao Chuan Lian (Coptidis Rhizoma), Jiang Ban Xia (Pinelliae Rhizoma ginger-processed) each 3 qian, San Leng (Sparganii Rhizoma), E Zhu (Curcumae Rhizoma), Guang Mu Xiang (Aucklandiae Radix) each 2 qian, Ba Shuang (Crotonis Fructus frost), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Ding Xiang (Syzygii Aromatici Flos) each 1 qian; honey pills; take 5-8 fen per dose; from Tang Rongchuan's Xuezheng Lun] are most effective and can be added as adjuncts according to syndrome. The following lists symptoms suitable for Xiao-Hua treatment:
Symptoms of Food Stagnation in Stomach and Intestines: Food accumulation in Upper Jiao causes chest/diaphragm fullness and stuffiness, belching with rotten taste and acid regurgitation; in Middle Jiao causes abdominal fullness, hardness, pain, and refusal to press; in Lower Jiao causes periumbilical hard pain and refusal to press.
Symptoms of Phlegm Stagnation in Chest and Epigastrium: Dizziness of head and eyes, tinnitus, red cheeks, gray-black smoke-like discoloration under eyelids and lower eyes, irritability and chest heat, dry mouth craving water, acid regurgitation and dyspepsia, dark and stagnant urine/stool, severe cases involve coma-like confusion, salivation, coarse breathing.
Symptoms of Water Retention in Three Jiao: Dry heaving with saliva, cough or choking, shortness of breath, epigastric fullness/pain but soft on pressure, gurgling sound on rubbing, severe cases involve heavy waist/swollen feet, diarrhea/scanty urination, swelling and brightness of face/eyes/hands.
Symptoms of Blood Stasis Accumulation in Three Jiao: Knotting pain in chest/abdomen/flanks, fixed pain unchanging, stabbing pain worse at night/movement, severe cases involve manic spirit, dark complexion, vomiting purple blood, or black tarry stools.
Symptoms of Parasite Accumulation in Epigastrium/Abdomen: Intermittent epigastric/abdominal pain, pale face/red lips, white spots around lips, foaming at mouth, worse when hungry, relieved after eating.