发热蒸蒸咳嗽频。涕流鼻孔泪满睛。面浮眼肿双腮赤。此是天行麻毒侵。
发热蒸蒸咳声频。目肿面浮气上行。坐卧不安痰唾少。肺叶焦举热邪蒸。
麻症百声咳不歇。初热未出正相宜。不咳少咳皆不顺。启咳须要用陈皮。
正收收尽宜无咳。此时有咳须早医。清金泻肺为先务。若待危时悔已迟。
麻毒连绵上气咳。发作百声终不歇。胸高肩耸衄长流。摆手摇头泉下客。
天行麻疹。与伤寒相似。惟麻则喷嚏、鼻流清涕、眼胞肿、目泪汪汪之为异耳。但见此等症
候。便是麻症。夫麻原发于心。心火内亢。则肺金受克。以致肺叶焦举。故有咳嗽。(朱曰 释麻证
之咳嗽。要言不烦。)法当清金泻火。以加味人参白虎汤(见二十九条)去人参、甘草、糯米。加牛
蒡子、连翘主之。有用白虎汤(见二十六条)去甘草、糯米。加牛蒡子、薄荷叶治之者。或以三味消
毒散合泻白散二方俱去甘草治之。方中桑白皮。采取鲜者。多用为妙。热甚烦渴者。加知母、天花
粉、石膏、黄芩之类。如咳甚者。以二母散或麦门冬汤。除去升麻、赤芍、甘草。或清肺汤去桔梗、
甘草。加苏子。或秘本清肺汤去桔梗、甘草。或聂氏清肺饮去柴胡、陈皮、桔梗、甘草等方。随症而
用之。然确宜清热透毒。不可止咳。故古人多用清扬饮子去甘草加连翘主之。慎勿用五味子及收
敛等药。秘塞肺窍。令咳嗽终身不已。(朱曰 收敛等药。秘塞肺窍。切记勿用。)只宜清余热、
消痰壅、而咳自止。贝母麦冬饮。除甘草、桔梗。加连翘、牛蒡子、黄连、黄芩之类。前后咳嗽。
俱可施用。夫麻有咳。则肺气疏通。毛窍开豁。而麻则易于出透。所以麻症初热未出之先。最喜
咳嗽。(朱曰 麻有咳之故。不可不知。)多咳则为顺候。俚言所谓扑麻是也。麻疹出透。则心经火
息。肺无克伐。而咳自止。(朱曰 麻出透自不咳。心火息而肺不受刑也。)正出之际。若无连声
咳嗽。及少咳与不咳者。则腠理闭密。麻难透表。急于升发药中。多加留白陈皮。以启其咳。使毛
窍开泄。腠理舒畅。(朱曰 加留白陈皮以启咳。即疏通腠理之意。)而麻自易出透矣。已出之后。
及将收收后。则又以无咳为佳。如麻已出而咳不止。身热作渴。烦躁不食。脉洪者。以古方黄连解
毒汤(见三十五条)加生地黄、鲜骨皮治之。肺热如咳喘者。用生地黄散去陈皮。加黄芩、葶苈、
桑白皮治之。喘甚者。加栝蒌霜、白芥子、苏子、莱菔子治之。出尽及收后微微咳嗽者。此余邪未
尽。肺气未平也。不须服药。若欲治之。则以泻白散合三味消毒散。俱去甘草与服。如肺燥塞不
利而咳者。以利金汤去陈皮、桔梗、甘草、生姜。加麦冬、牛蒡子、黄芩、桑白皮治之。麻尽透而
壮热咳嗽大便闭者。以除热清肺汤去赤芍、甘草。加黄连、黄芩、地骨皮、火麻仁、枳壳以清利
之。或加大黄下之。如出尽及收后。咳嗽甚而仍不止者。是属瘀热。治宜清热降火。佐以消痰之
品。以清咽滋肺汤去玉竹、桔梗、甘草。加黄连、枯黄芩。或聂氏清肺饮去陈皮、柴胡、桔梗、甘草。
加贝母、黄连主之。出尽收后。咳嗽不止而多痰者。以清咽滋肺汤去玉竹、麦冬、桔梗、甘草。加
枳壳、茯苓、陈皮治之。或聂氏清肺饮去柴胡、桔梗、麦冬。加枳壳治之。若麻至五六日。而仍
咳嗽气粗。外热不退。乃尚有余毒留于肺胃。宜用孟介石清肺饮。除僵蚕、柴胡、陈皮、桔梗、甘
草。加地骨皮、桑白皮、葶苈治之。或以静远主人清肺饮。去桔梗、甘草。加石膏、黄芩治之。如
麻后咳嗽。声音不清。不思饮食。眼目不清。唇口干燥者。以清肺消毒化痰汤去桔梗、甘草、治之。
若麻后气喘。咳嗽连声不住者。此乃毒流于肺经。肺中伏火。金虚叶焦。故咳嗽连声不住也。以
秘本门冬清肺汤。或用骨皮清膈散。俱去桔梗、甘草、糯米治之。如体热者。亦以秘本门冬清肺
汤。去甘草、桔梗、糯米。加黄连、黄芩、牛蒡子治之。咳嗽甚而气喘连声不住。甚至饮食呕水者。
此热毒乘肺而然也。亦以秘本门冬清肺汤去甘草、桔梗、糯米。加蜜炙枇杷叶治之。见血者。再
加茅根、阿胶治之。如咳嗽有吐血者。以麦冬清肺汤去楂肉、桔梗。加生地黄主之。兼有呕水者。
亦以此方除楂肉、桔梗治之。如麻后咳嗽气急者。以枳壳前胡汤除甘草、桔梗。以苏子易苏梗。
加芥子、莱菔子、葶苈、栝蒌霜以治之。然亦有加沉香者。在麻后似亦无害。如麻后但气粗者。以
聂氏清肺饮仍除柴胡、桔梗、甘草。加芥子、苏子、莱菔子、葶苈治之。如麻后咳嗽不止。内热不
清。心神不宁。夜卧不安。以天真膏除黄 、白术、薏苡仁。加酒炒黄连、酒炒黄芩、辰砂主之。如
麻后咳嗽失声发热者。以葶苈丸加地骨皮、天花粉、酒炒黄连、黄芩。水煎与服。麻后咳嗽、腹胀、
喘急、烦躁、泄泻、声哑、唇青、口青者。以贾兰峰传方。除麻黄、陈皮、桔梗、甘草、白芍、加麦冬、
骨皮、芥子治之。或不除白芍。更加柴胡亦可。此在麻后治法。变通在乎其人。然切不宜遽用白
术等味。如麻后久咳不止。以生地黄、当归身、白茯苓、川贝母、桑白皮、杏仁、柿霜等味。以养
血、凉血、清金。而咳自止。然竟有以四物汤(见二十五条)合枳桔二陈汤。加栝蒌霜、杏仁治之
者。虽曰无碍。反不若以前之七味治。药简而功捷也。如兼渴者。加麦冬、枳壳。兼喘者。加苏子、
芥子治之。或更加葶苈、莱菔子亦可。其有感触风寒。咳嗽烦闷。呕逆清水。眼赤咽痛。口舌生
疮者。以防风败毒散(见第五条)加生黄芩治之。如咳嗽气喘唇焦。热结在内。烦躁不宁。或口鼻
出血。不拘前后。并宜以犀角解毒化痰汤。去赤芍、甘草。加麦冬、杏仁、葶苈治之。或用聂氏清
肺饮。去陈皮、柴胡、淡竹叶、甘草、桔梗。加黄连、当归尾治之。收后如见此候。以加味人参白虎
汤(见二十九条)去人参、甘草、糯米。加生地黄、地骨皮、黄芩以滋润之。倘或久咳不止。面浮目
肿、胸高如龟、肩耸气喘、摇手摆头、口鼻出血、面色或青或赤、或白而枯、鼻燥昏闷者。皆不治
之症也。(朱曰 不治之症加此。)
三味消毒散 治咽喉疼痛。及麻疹已出未出。与未出匀。又治一切疮毒。并能凉膈消痰。
牛蒡子(炒研二两) 荆芥穗(二钱五分) 甘草(五钱) 研末。每用三钱。水煎服。
泻白散 治喘嗽。并脾肺经有热。目黄。口不吮乳。
桑白皮(蜜炙) 地骨皮(各一钱) 炙甘草(五分) 糯米一百粒引。水煎。食
后服。加人参、白茯苓、知母、黄芩。名加减泻白散。治肺炎喘嗽。
二母散 治麻后咳嗽甚。及肺热咳嗽。
知母 贝母(去心童便洗) 生姜一片引。水煎服。或为末。白水下一钱。
麦门冬汤 (即二十八条内葛根麦门冬散去人参、淡竹叶)。
麦冬(去心) 葛根 熟石膏(各一钱) 茯苓 赤芍药(酒炒各六分) 升麻(四
分) 炙甘草(四分) 水煎服。
清肺汤 治麻后咳甚。
枯黄芩 贝母 桔梗(各七分) 防风 炙甘草(各四分) 水煎服。
秘本清肺汤 治不时咳嗽。寒热唾红。
黄芩 当归 麦冬 防风 赤茯苓 生地黄 连翘 苏叶 前胡 桔梗 甘草(各五分)
桑白皮(一钱) 水煎服。
聂氏清肺饮 治麻后气粗咳嗽。
桑白皮(蜜炒) 地骨皮(去骨各五分) 麦冬(去心一钱五分) 天花粉 元参(
各八分) 柴胡(六分) 桔梗 黄芩(酒炒) 川木通(去皮各三分) 熟石膏 生地黄(各一钱) 陈皮 生甘草
(去皮各三分) 淡竹叶、灯心引。水煎。加羚羊角磨汁对服。
清扬饮子 麻疹主方。
西河柳(五钱) 麦冬 元参(各二钱) 牛蒡子(炒) 葛根(各一钱五
分) 知母(蜜炒) 蝉蜕肚(洗去土) 薄荷叶 荆芥穗 甘草(各一钱)
淡竹叶(三十片) 水煎服。
贝母麦冬饮
贝母 麦冬 薄荷叶 元参 栝蒌仁 桔梗 甘草 水煎服。
生地黄散 治麻肺热喘咳。斑疹身热。口干心烦。
生地黄(一钱) 麦冬(五分) 杏仁 款冬花 陈皮(各八分) 水
煎服。准绳有甘草。一书并有桔梗。
利金汤 治肺燥塞不利而咳。
贝母 茯苓 枳壳 陈皮 桔梗 甘草 生姜、白蜜引。
除热清肺汤 治麻尽透而壮热咳嗽。大便闭结。
石膏(三钱) 麦冬(去心一钱五分) 元参 生地黄 贝母 栝蒌
根赤芍药(各一钱) 甘草(五分) 水煎温服。
清咽滋肺汤 治麻后余热。咳嗽声喑。
元参 牛蒡子 荆芥 贝母 麦冬 栝蒌根 马兜铃 明玉竹 桔梗
(各八分) 甘草(四分) 水煎服。此方缪仲淳有薄荷。无马兜铃。
孟介石清肺饮
熟石膏 生地黄(各一钱五分) 麦冬(二钱) 淡竹叶(七分) 陈
皮(七分) 元参 柴胡(各一钱) 当归尾 黄芩 知母(炒) 桔梗(各
七分) 僵蚕(炒五只) 甘草(去皮三分) 灯心五十寸引。
静远主人清肺饮 治麻后传肺胃二经。咳喘急。
麦冬 牛蒡子 防风 茯苓 桑白皮 地骨皮 知母 桔梗 甘草 水煎服。
清肺消毒化痰汤
牛蒡子 荆芥穗 防风 贝母(各五分) 连翘 黄芩 前胡 茯苓(各七
分) 枳壳 桔梗(各一钱) 甘草(三分) 水煎。作十余次徐徐服。
秘本门冬清肺汤
天冬 麦冬 知母 贝母 杏仁(去皮尖炒研) 石膏 骨皮 牛蒡子 款
冬花 桑白皮 马兜铃 桔梗 甘草、糯米引。水煎服。
骨皮清膈散
黄芩(二钱五分) 石膏(七分) 滑石(七分五厘) 地骨皮 当归 知
母桑白皮 紫菀茸(蜜炒) 白茯苓 桔梗 甘草(各五分) 姜三片引。水煎服。此方加人参、柴胡、白芍、白术、
黄。(蜜炙各五分)。名人参清膈散。治肺热。鼻干涕唾稠粘。
麦冬清肺汤
麦冬 知母 贝母 黄芩 杏仁 天花粉 枳壳 陈皮 丹皮 楂肉 桔梗 水煎服。
枳壳前胡汤
枳壳 前胡 防风 赤茯苓 苏梗 桔梗 甘草 水煎服。气急者。以沉香磨水对服。
天真膏 治麻后咳嗽不止。内热不清。心神不宁。夜卧不安。或生疮疥。
生地黄 麦冬 元参 白茯苓 紫菀茸 知母 陈皮 桑白皮 沙参 生黄 薏苡仁
枣仁 丹皮 茯神 当归身 白术 此方以生地、麦冬、元参、沙参、黄 、苡仁、炒白术为
君。白茯苓、炒枣仁、茯神、当归、丹皮、陈皮、紫菀茸为臣。炒知母、桑白皮为佐。入砂锅内。
以长流水浸。用桑柴文武火煮两时之久。水减。再添水于内。取出去滓。将药水澄清。复入砂
锅再熬。加蜜和成膏。以瓷 收贮。每用三匙。滚水调服。
葶苈丸 治麻出气喘。将成龟胸。
葶苈子(隔纸略炒) 汉防己 牵牛子(略炒) 杏仁(去皮尖油) 莱菔子 煎服。大
便溏滑者。除牵牛。
贾兰峰传方
黄连 黄芩 连翘 元参 知母 杏仁 干葛 麻黄 牛蒡子 陈皮 浓朴 白芍 桔
梗甘草 水煎服。
枳桔二陈汤
半夏(姜汁蒸三钱) 陈皮(去白) 白茯苓(各一钱) 甘草(五分) 枳壳 桔梗
(各八分) 姜引。水煎服。
犀角解毒化痰汤 治麻后咳嗽气喘。唇焦结热。或烦躁不安。或口鼻出血。
犀角(磨汁) 丹皮 连翘 贝母 天花粉 薄荷 紫草茸 甘草梢(各一钱) 当归(八分) 牛蒡
子(九分) 赤芍(六分) 生地黄(二钱) 黄连(五分) 淡竹叶(三十片) 水煎服。
发热如蒸,咳嗽频繁。鼻涕流出鼻孔,眼泪充满眼眶。面部浮肿,眼睑肿胀,双腮发红。这是天行麻毒侵袭所致。
发热如蒸,咳声频繁。眼睛肿胀,面部浮肿,气机上逆。坐卧不安,痰液唾液稀少。肺叶焦枯高举,热邪熏蒸。
麻疹症状中,百声咳嗽不停歇。在初热阶段、疹子尚未发出时,这是适宜的现象。不咳嗽或少咳嗽都不顺当。若要引发咳嗽,必须使用陈皮。
疹子完全收尽后,应当没有咳嗽。此时若有咳嗽,必须尽早治疗。清除肺金、泻除肺火是首要任务。如果等到病情危重时才后悔,已经太迟了。
麻毒连绵不断,导致气逆咳嗽。发作时百声咳嗽终不停歇。胸部高耸,肩膀耸起,鼻血长流。摆手摇头者,将成为泉下之客(死亡)。
天行麻疹,与伤寒相似。只有麻疹会有喷嚏、流清涕、眼睑肿胀、眼泪汪汪等独特症状。只要见到这些症候,就是麻疹。麻疹原本发源于心,心火内亢,则克制肺金,导致肺叶焦枯高举,因此出现咳嗽。(朱氏评注:解释麻疹证的咳嗽,简明扼要。)治疗方法应当清金泻火,使用加味人参白虎汤(见第二十九条),去掉人参、甘草、糯米,加入牛蒡子、连翘为主药。也有使用白虎汤(见第二十六条),去掉甘草、糯米,加入牛蒡子、薄荷叶治疗的。或者将三味消毒散与泻白散两方合用,都去掉甘草治疗。方中的桑白皮,采用新鲜的,多用为好。若热盛烦渴,加入知母、天花粉、石膏、黄芩之类。如果咳嗽严重,使用二母散或麦门冬汤,去掉升麻、赤芍、甘草;或者使用清肺汤,去掉桔梗、甘草,加入苏子;或者使用秘本清肺汤,去掉桔梗、甘草;或者使用聂氏清肺饮,去掉柴胡、陈皮、桔梗、甘草等方剂,随症状选用。然而确实应该清热透毒,不可强行止咳。所以古人多使用清扬饮子,去掉甘草,加入连翘为主药。千万不要使用五味子及收敛类药物,以免闭塞肺窍,导致咳嗽终身不止。(朱氏评注:收敛类药物闭塞肺窍,切记勿用。)只宜清除余热、消除痰壅,咳嗽自然停止。贝母麦冬饮,去掉甘草、桔梗,加入连翘、牛蒡子、黄连、黄芩之类。前后的咳嗽,都可以施用。麻疹有咳嗽,说明肺气疏通,毛窍开豁,那么疹子就容易透出。所以麻疹在初热未出之前,最喜欢咳嗽。(朱氏评注:麻疹有咳嗽的原因,不可不知。)多咳嗽属于顺证,即俗话所说的“扑麻”。麻疹透出后,心经之火平息,肺不受克伐,咳嗽自然停止。(朱氏评注:疹子透出后自然不咳嗽,因为心火平息而肺不受刑害。)在疹子正出的时候,如果没有连续咳嗽,以及少咳或不咳的情况,那么腠理闭密,疹子难以透出体表。急于在升发药物中,多加留白陈皮,以引发咳嗽,使毛窍开泄,腠理舒畅。(朱氏评注:加入留白陈皮以引发咳嗽,就是疏通腠理的意思。)那么疹子自然容易透出。疹子已出之后,以及将要收尽和收尽之后,则以没有咳嗽为佳。如果疹子已出但咳嗽不止,身体发热口渴,烦躁不想进食,脉象洪大,使用古方黄连解毒汤(见第三十五条),加入生地黄、鲜骨皮治疗。肺热如咳喘者,使用生地黄散去陈皮,加入黄芩、葶苈、桑白皮治疗。喘甚者,加入栝蒌霜、白芥子、苏子、莱菔子治疗。疹子出尽及收尽后微微咳嗽的,这是余邪未尽,肺气未平。不需要服药。如果想要治疗,则以泻白散合三味消毒散,都去掉甘草服用。如果肺燥塞不利而咳嗽的,使用利金汤,去掉陈皮、桔梗、甘草、生姜,加入麦冬、牛蒡子、黄芩、桑白皮治疗。麻疹尽透而壮热咳嗽、大便闭结的,使用除热清肺汤,去掉赤芍、甘草,加入黄连、黄芩、地骨皮、火麻仁、枳壳以清利之。或者加大黄攻下。如疹子出尽及收尽后,咳嗽严重且仍不止的,这属于瘀热,治疗宜清热降火,佐以消痰的药物,使用清咽滋肺汤,去掉玉竹、桔梗、甘草,加入黄连、枯黄芩;或者使用聂氏清肺饮,去掉陈皮、柴胡、桔梗、甘草,加入贝母、黄连为主药。疹子出尽收尽后,咳嗽不止且多痰的,使用清咽滋肺汤,去掉玉竹、麦冬、桔梗、甘草,加入枳壳、茯苓、陈皮治疗。或者使用聂氏清肺饮,去掉柴胡、桔梗、麦冬,加入枳壳治疗。如果麻疹到第五六天,仍然咳嗽气粗,外热不退,这是尚有余毒留在肺胃。宜使用孟介石清肺饮,去掉僵蚕、柴胡、陈皮、桔梗、甘草,加入地骨皮、桑白皮、葶苈治疗。或者使用静远主人清肺饮,去掉桔梗、甘草,加入石膏、黄芩治疗。如麻疹后咳嗽,声音不清,不思饮食,眼目不清,唇口干燥的,使用清肺消毒化痰汤,去掉桔梗、甘草治疗。如果麻疹后气喘,咳嗽连声不住,这是毒流于肺经,肺中伏火,金虚叶焦,所以咳嗽连声不住。使用秘本门冬清肺汤,或者使用骨皮清膈散,都去掉桔梗、甘草、糯米治疗。如果身体热的,也使用秘本门冬清肺汤,去掉甘草、桔梗、糯米,加入黄连、黄芩、牛蒡子治疗。咳嗽严重且气喘连声不住,甚至饮食呕吐水的,这是热毒乘肺所致。也使用秘本门冬清肺汤,去掉甘草、桔梗、糯米,加入蜜炙枇杷叶治疗。见血的,再加茅根、阿胶治疗。如咳嗽有吐血的,使用麦冬清肺汤,去掉楂肉、桔梗,加入生地黄为主药。兼有呕水的,也用此方去掉楂肉、桔梗治疗。如麻疹后咳嗽气急的,使用枳壳前胡汤,去掉甘草、桔梗,以苏子替换苏梗,加入芥子、莱菔子、葶苈、栝蒌霜治疗。也有加入沉香的,在麻疹后似乎也没有害处。如麻疹后只是气粗的,使用聂氏清肺饮,仍然去掉柴胡、桔梗、甘草,加入芥子、苏子、莱菔子、葶苈治疗。如麻疹后咳嗽不止,内热不清,心神不宁,夜卧不安的,使用天真膏,去掉黄芪、白术、薏苡仁,加入酒炒黄连、酒炒黄芩、辰砂治疗。如麻疹后咳嗽失声发热的,使用葶苈丸,加入地骨皮、天花粉、酒炒黄连、黄芩,水煎服用。麻疹后咳嗽、腹胀、喘急、烦躁、泄泻、声哑、唇青、口青的,使用贾兰峰传方,去掉麻黄、陈皮、桔梗、甘草、白芍,加入麦冬、骨皮、芥子治疗。或者不去掉白芍,更加入柴胡也可以。这是在麻疹后的治法,变通在于个人情况。然而切不宜立即使用白术等药味。如麻疹后久咳不止,使用生地黄、当归身、白茯苓、川贝母、桑白皮、杏仁、柿霜等药味,以养血、凉血、清金,咳嗽自然停止。然而竟有用四物汤(见第二十五条)合枳桔二陈汤,加入栝蒌霜、杏仁治疗的。虽然说无碍,反而不如前面的七味药治疗,药简而功效快捷。如果兼有口渴的,加入麦冬、枳壳。兼有喘息的,加入苏子、芥子治疗。或者更加入葶苈、莱菔子也可以。那些感触风寒,咳嗽烦闷,呕吐清水,眼赤咽痛,口舌生疮的,以防风败毒散(见第五条),加入生黄芩治疗。如咳嗽气喘唇焦,热结在内,烦躁不宁,或者口鼻出血,不管前后,都适宜使用犀角解毒化痰汤,去掉赤芍、甘草,加入麦冬、杏仁、葶苈治疗。或者使用聂氏清肺饮,去掉陈皮、柴胡、淡竹叶、甘草、桔梗,加入黄连、当归尾治疗。收尽后如果见此症候,使用加味人参白虎汤(见第二十九条),去掉人参、甘草、糯米,加入生地黄、地骨皮、黄芩以滋润之。倘若久咳不止,面部浮肿、眼睛肿胀、胸部高耸如龟背、肩膀耸起气喘、摇手摆头、口鼻出血、面色或青或赤、或白而枯槁、鼻燥昏闷的,都是不治之症。(朱氏评注:不治之症加上这些描述。)
三味消毒散 治疗咽喉疼痛。以及麻疹已出未出,与未出匀。又治疗一切疮毒。并能凉膈消痰。
牛蒡子(炒研二两) 荆芥穗(二钱五分) 甘草(五钱) 研成末。每次用三钱,水煎服。
泻白散 治疗喘嗽。并脾肺经有热,目黄,口不吮乳。
桑白皮(蜜炙) 地骨皮(各一钱) 炙甘草(五分) 糯米一百粒为引。水煎,饭后服。加入人参、白茯苓、知母、黄芩,名为加减泻白散。治疗肺炎喘嗽。
二母散 治疗麻疹后咳嗽严重,以及肺热咳嗽。
知母 贝母(去心童便洗) 生姜一片为引。水煎服。或研为末,白水送下一钱。
麦门冬汤 (即第二十八条内的葛根麦门冬散去人参、淡竹叶)。
麦冬(去心) 葛根 熟石膏(各一钱) 茯苓 赤芍药(酒炒各六分) 升麻(四分) 炙甘草(四分) 水煎服。
清肺汤 治疗麻疹后咳嗽严重。
枯黄芩 贝母 桔梗(各七分) 防风 炙甘草(各四分) 水煎服。
秘本清肺汤 治疗不时咳嗽,寒热唾红。
黄芩 当归 麦冬 防风 赤茯苓 生地黄 连翘 苏叶 前胡 桔梗 甘草(各五分) 桑白皮(一钱) 水煎服。
聂氏清肺饮 治疗麻疹后气粗咳嗽。
桑白皮(蜜炒) 地骨皮(去骨各五分) 麦冬(去心一钱五分) 天花粉 元参(各八分) 柴胡(六分) 桔梗 黄芩(酒炒) 川木通(去皮各三分) 熟石膏 生地黄(各一钱) 陈皮 生甘草(去皮各三分) 淡竹叶、灯心为引。水煎,加入羚羊角磨汁对服。
清扬饮子 麻疹主方。
西河柳(五钱) 麦冬 元参(各二钱) 牛蒡子(炒) 葛根(各一钱五分) 知母(蜜炒) 蝉蜕肚(洗去土) 薄荷叶 荆芥穗 甘草(各一钱) 淡竹叶(三十片) 水煎服。
贝母麦冬饮
贝母 麦冬 薄荷叶 元参 栝蒌仁 桔梗 甘草 水煎服。
生地黄散 治疗麻疹肺热喘咳,斑疹身热,口干心烦。
生地黄(一钱) 麦冬(五分) 杏仁 款冬花 陈皮(各八分) 水煎服。准绳中有甘草。一书并有桔梗。
利金汤 治疗肺燥塞不利而咳嗽。
贝母 茯苓 枳壳 陈皮 桔梗 甘草 生姜、白蜜为引。
除热清肺汤 治疗麻疹尽透而壮热咳嗽,大便闭结。
石膏(三钱) 麦冬(去心一钱五分) 元参 生地黄 贝母 栝蒌根 赤芍药(各一钱) 甘草(五分) 水煎温服。
清咽滋肺汤 治疗麻疹后余热,咳嗽声喑。
元参 牛蒡子 荆芥 贝母 麦冬 栝蒌根 马兜铃 明玉竹 桔梗(各八分) 甘草(四分) 水煎服。此方缪仲淳版本有薄荷,无马兜铃。
孟介石清肺饮
熟石膏 生地黄(各一钱五分) 麦冬(二钱) 淡竹叶(七分) 陈皮(七分) 元参 柴胡(各一钱) 当归尾 黄芩 知母(炒) 桔梗(各七分) 僵蚕(炒五只) 甘草(去皮三分) 灯心五十寸为引。
静远主人清肺饮 治疗麻疹后传肺胃二经,咳喘急。
麦冬 牛蒡子 防风 茯苓 桑白皮 地骨皮 知母 桔梗 甘草 水煎服。
清肺消毒化痰汤
牛蒡子 荆芥穗 防风 贝母(各五分) 连翘 黄芩 前胡 茯苓(各七分) 枳壳 桔梗(各一钱) 甘草(三分) 水煎,分十余次徐徐服用。
秘本门冬清肺汤
天冬 麦冬 知母 贝母 杏仁(去皮尖炒研) 石膏 骨皮 牛蒡子 款冬花 桑白皮 马兜铃 桔梗 甘草、糯米为引。水煎服。
骨皮清膈散
黄芩(二钱五分) 石膏(七分) 滑石(七分五厘) 地骨皮 当归 知母 桑白皮 紫菀茸(蜜炒) 白茯苓 桔梗 甘草(各五分) 姜三片为引。水煎服。此方加入人参、柴胡、白芍、白术、黄(蜜炙各五分),名为人参清膈散。治疗肺热,鼻干涕唾稠粘。
麦冬清肺汤
麦冬 知母 贝母 黄芩 杏仁 天花粉 枳壳 陈皮 丹皮 楂肉 桔梗 水煎服。
枳壳前胡汤
枳壳 前胡 防风 赤茯苓 苏梗 桔梗 甘草 水煎服。气急者,以沉香磨水对服。
天真膏 治疗麻疹后咳嗽不止,内热不清,心神不宁,夜卧不安。或生疮疥。
生地黄 麦冬 元参 白茯苓 紫菀茸 知母 陈皮 桑白皮 沙参 生黄 薏苡仁 枣仁 丹皮 茯神 当归身 白术。此方以生地、麦冬、元参、沙参、黄、苡仁、炒白术为君药。白茯苓、炒枣仁、茯神、当归、丹皮、陈皮、紫菀茸为臣药。炒知母、桑白皮为佐药。放入砂锅内,以长流水浸泡,用桑柴文武火煮两个时辰之久。水减少,再添水于内,取出去渣。将药水澄清,再放入砂锅熬制,加蜜和成膏,用瓷罐收贮。每次用三匙,滚水调服。
葶苈丸 治疗麻疹出后气喘,将成龟胸。
葶苈子(隔纸略炒) 汉防己 牵牛子(略炒) 杏仁(去皮尖油) 莱菔子 煎服。大便溏滑者,去掉牵牛子。
贾兰峰传方
黄连 黄芩 连翘 元参 知母 杏仁 干葛 麻黄 牛蒡子 陈皮 浓朴 白芍 桔梗 甘草 水煎服。
枳桔二陈汤
半夏(姜汁蒸三钱) 陈皮(去白) 白茯苓(各一钱) 甘草(五分) 枳壳 桔梗(各八分) 姜为引。水煎服。
犀角解毒化痰汤 治疗麻疹后咳嗽气喘,唇焦结热。或烦躁不安。或口鼻出血。
犀角(磨汁) 丹皮 连翘 贝母 天花粉 薄荷 紫草茸 甘草梢(各一钱) 当归(八分) 牛蒡子(九分) 赤芍(六分) 生地黄(二钱) 黄连(五分) 淡竹叶(三十片) 水煎服。
Heat rises like steaming, coughing is frequent. Nasal discharge flows from the nostrils, tears fill the eyes. The face is puffy, eyelids are swollen, both cheeks are red. This is caused by the invasion of epidemic measles toxin (Meidu).
Heat rises like steaming, cough sounds are frequent. Eyes are swollen, face is puffy, Qi ascends upward. Restlessness in sitting and lying, scanty phlegm and saliva. Lung lobes are scorched and elevated, heat pathogens steam and roast.
In measles symptoms, coughing continues for a hundred breaths without stopping. During the initial fever stage, before the rash erupts, this is appropriate. No cough or little cough are both unfavorable. To induce coughing, Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) must be used.
After the rash has completely receded, there should be no cough. If coughing occurs at this time, early treatment is necessary. Clearing Metal (Lung) and draining Lung fire is the primary task. Regretting it when the condition becomes critical is too late.
Measles toxin lingers, causing Qi-rebellious coughing. Attacks last for a hundred breaths without stopping. Chest is high, shoulders shrug, nasal bleeding flows continuously. Those who wave hands and shake heads will become guests beneath the springs (die).
Epidemic measles resembles Cold Damage (Shanghan). The unique features of measles are sneezing, clear nasal discharge, swollen eyelids, and watery eyes. Seeing these symptoms indicates measles. Measles originates from the Heart; excessive Heart Fire overacts on Lung Metal, causing lung lobes to scorch and elevate, thus resulting in coughing. (Zhu's commentary: Explaining the cough in measles syndrome concisely.) The method should be to clear Metal and drain fire, using Jiawei Renshen Baihu Tang (see Article 29), removing Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Gancao (Licorice Root), and Nuomii (Glutinous Rice), adding Niubangzi (Arctii Fructus) and Lianqiao (Forsythiae Fructus) as main herbs. Alternatively, Baihu Tang (see Article 26) can be used, removing Gancao and Nuomii, adding Niubangzi and Boheye (Menthae Haplocalycis Herba). Or combine Sanwei Xiaodu San with Xiebai San, removing Gancao from both. Sangbaipi (Mori Cortex) in the formula should be fresh and used in large quantities if possible. For severe heat with irritability and thirst, add Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Tianhuafen (Trichosanthis Radix), Shigao (Gypsum Fibrosum), and Huangqin (Scutellariae Radix). For severe coughing, use Ermu San (Two Mothers Powder) or Maimendong Tang (Ophiopogon Decoction), removing Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Chishao (Paeoniae Radix Rubra), and Gancao; or use Qingfei Tang (Clear the Lung Decoction), removing Jiegeng (Platycodonis Radix) and Gancao, adding Suzi (Perillae Fructus); or use Miben Qingfei Tang, removing Jiegeng and Gancao; or use Nie's Qingfei Yin, removing Chaihu (Bupleuri Radix), Chenpi, Jiegeng, and Gancao, etc., chosen according to symptoms. However, one must indeed clear heat and vent toxin, not forcibly stop coughing. Therefore, ancients often used Qingyang Yinzi, removing Gancao and adding Lianqiao as the main herb. Do not use Wuweizi (Schisandrae Fructus) or astringent medicines, lest they block the lung orifices, causing lifelong coughing. (Zhu's commentary: Astringent medicines block lung orifices, remember never to use them.) One should only clear residual heat and eliminate phlegm congestion, and the cough will stop naturally. Beimu Maimendong Yin (Fritillaria and Ophiopogon Drink), removing Gancao and Jiegeng, adding Lianqiao, Niubangzi, Huanglian (Coptidis Rhizoma), and Huangqin. This can be applied to coughs occurring before or after. Coughing during measles indicates that Lung Qi is unobstructed and hair pores are open, facilitating the eruption of the rash. Therefore, before the initial fever and eruption of measles, coughing is most desirable. (Zhu's commentary: The reason for coughing in measles must be known.) Frequent coughing is a favorable sign, commonly referred to as "Pu Ma" (smashing measles). Once the measles have erupted fully, Heart Fire subsides, the Lung is no longer oppressed, and coughing stops naturally. (Zhu's commentary: After eruption, there is naturally no cough because Heart Fire subsides and the Lung suffers no punishment.) During the active eruption phase, if there is no continuous coughing, or little/no coughing, the interstices (Couli) are closed, making it difficult for the rash to emerge through the surface. Urgently add Liubai Chenpi (aged Tangerine Peel) to diaphoretic/herb-raising medicines to induce coughing, thereby opening hair pores and smoothing interstices. (Zhu's commentary: Adding aged Chenpi to induce coughing is equivalent to smoothing the interstices.) Then the rash will easily emerge fully. After the rash has emerged, and during/after recession, the absence of coughing is ideal. If the rash has emerged but coughing persists, accompanied by fever, thirst, irritability, anorexia, and a surging pulse, use the ancient formula Huanglian Jiedu Tang (see Article 35), adding Shengdihuang (Rehmanniae Radix) and Xiangu Pigu (fresh Cortex Lycii). For Lung heat manifesting as cough and wheezing, use Shengdihuang San, removing Chenpi, adding Huangqin, Tingli (Descurainiae Semen seu Fructus), and Sangbaipi. For severe wheezing, add Gualou Shuang (Benincasae Semen), Baijiezi (Sinapis Semen), Suzi, and Laifuzi (Raphani Semen). Slight coughing after the rash has fully emerged and receded indicates incomplete elimination of residual pathogens and unsettled Lung Qi. Medication is unnecessary. If treatment is desired, use Xiebai San combined with Sanwei Xiaodu San, removing Gancao. For cough due to Lung dryness and obstruction, use Lijin Tang, removing Chenpi, Jiegeng, Gancao, and Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens), adding Maimendong (Ophiopogonis Radix), Niubangzi, Huangqin, and Sangbaipi. For full eruption with high fever, cough, and constipation, use Chu Re Qingfei Tang, removing Chishao and Gancao, adding Huanglian, Huangqin, Digupi (Cortex Lycii), Huomaren (Cannabis Semen), and Zhike (Aurantii Fructus) to clear and promote urination/bowel movement. Or use Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma) to purge. If coughing is severe and persistent after full emergence and recession, it belongs to Stagnant Heat; treatment should clear heat and descend fire, assisting with phlegm-resolving agents. Use Qingyan Zifei Tang, removing Yuzhu (Polygonati Rhizoma), Jiegeng, and Gancao, adding Huanglian and Ku Huangqin (scorched Scutellariae Radix); or Nie's Qingfei Yin, removing Chenpi, Chaihu, Jiegeng, and Gancao, adding Beimu (Fritillariae Bulbus) and Huanglian. For persistent coughing with abundant phlegm after recession, use Qingyan Zifei Tang, removing Yuzhu, Maimendong, Jiegeng, and Gancao, adding Zhike, Fuling (Poria), and Chenpi. Or Nie's Qingfei Yin, removing Chaihu, Jiegeng, and Maimendong, adding Zhike. If on the fifth or sixth day of measles, coughing remains coarse with external heat persisting, residual toxin remains in the Lung and Stomach. Use Meng Jieshi's Qingfei Yin, removing Jiangcan (Bombyx Batryticatus), Chaihu, Chenpi, Jiegeng, and Gancao, adding Digupi, Sangbaipi, and Tingli. Or Jingyuan Zhuren's Qingfei Yin, removing Jiegeng and Gancao, adding Shigao and Huangqin. For post-measles cough with unclear voice, anorexia, unclear vision, and dry lips/mouth, use Qingfei Xiaodu Huatan Tang, removing Jiegeng and Gancao. If post-measles wheezing and incessant coughing occur, toxin has flowed into the Lung Meridian, latent fire exists in the Lung, Metal is deficient and leaves are scorched. Use Miben Mendong Qingfei Tang or Gupi Qingge San, removing Jiegeng, Gancao, and Nuomii. If body heat is present, also use Miben Mendong Qingfei Tang, removing Gancao, Jiegeng, and Nuomii, adding Huanglian, Huangqin, and Niubangzi. For severe coughing with incessant wheezing, even vomiting water upon eating, this is heat-toxin attacking the Lung. Also use Miben Mendong Qingfei Tang, removing Gancao, Jiegeng, and Nuomii, adding Mi Zhi Pipaye (Honey-fried Loquat Leaf). If blood is seen, add Mao Gen (Imperatae Rhizoma) and Ejiao (Colla Corii Asini). For coughing with hemoptysis, use Maimendong Qingfei Tang, removing Zharon (Crataegi Fructus) and Jiegeng, adding Shengdihuang as the main herb. If accompanied by vomiting water, use this formula removing Zharon and Jiegeng. For post-measles cough with shortness of breath, use Zhike Qianhu Tang, removing Gancao and Jiegeng, replacing Sugeng (Perillae Caulis) with Suzi, adding Jiezi, Laifuzi, Tingli, and Gualou Shuang. Chenxiang (Aquilariae Lignum Resinatum) may also be added, which seems harmless post-measles. For post-measles merely coarse breathing, use Nie's Qingfei Yin, still removing Chaihu, Jiegeng, and Gancao, adding Jiezi, Suzi, Laifuzi, and Tingli. For persistent post-measles cough, unresolved internal heat, restlessness, and sleep disturbance, use Tianzhen Gao, removing Huangqi (Astragali Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), and Yiyiren (Coicis Semen), adding Jiu Chao Huanglian (Wine-fried Coptidis Rhizoma), Jiu Chao Huangqin, and Chen Sha (Cinnabar). For post-measles cough with loss of voice and fever, use Tingli Wan, adding Digupi, Tianhuafen, Jiu Chao Huanglian, and Huangqin, decocted in water. For post-measles cough with abdominal distension, wheezing, irritability, diarrhea, hoarseness, blue lips/mouth, use Jia Lanfeng's Prescribed Formula, removing Mahuang (Ephedrae Herba), Chenpi, Jiegeng, Gancao, and Baishao (Paeoniae Radix Alba), adding Maimendong, Gupi, and Jiezi. Baishao may remain, and Chaihu may be added. Treatment varies by individual. However, do not hastily use Baizhu. For long-term post-measles cough, use Shengdihuang, Dangguishen (Angelicae Sinensis Radix), Baifuling (Poria), Chuan Beimu (Fritillariae Cirrhosae Bulbus), Sangbaipi, Xingren (Prunus Semen), and Shishuang (Diospyros Frost) to nourish blood, cool blood, and clear Metal, stopping the cough. Some use Siwu Tang (Four Substances Decoction) combined with Zhiju Erchen Tang, adding Gualou Shuang and Xingren. While harmless, it is inferior to the previous seven-herb formula, which is simpler and more effective. For accompanying thirst, add Maimendong and Zhike. For accompanying wheezing, add Suzi and Jiezi. Tingli and Laifuzi may also be added. For those contracting Wind-Cold with cough, irritability, vomiting clear water, red eyes, sore throat, and mouth/tongue ulcers, use Fangfeng Baidu San (see Article 5), adding Sheng Huangqin. For cough, wheezing, burnt lips, internal heat accumulation, irritability, or epistaxis/hematemesis regardless of timing, use Xijiao Jiedu Huatan Tang, removing Chishao and Gancao, adding Maimendong, Xingren, and Tingli. Or Nie's Qingfei Yin, removing Chenpi, Chaihu, Danzhuye (Lophatheri Herba), Gancao, and Jiegeng, adding Huanglian and Dangguiwei (Angelicae Sinensis Radix). If these signs appear after recession, use Jiawei Renshen Baihu Tang, removing Renshen, Gancao, and Nuomii, adding Shengdihuang, Digupi, and Huangqin to moisten. If long-term cough persists with facial puffiness, eye swelling, turtle-back chest, shoulder shrugging, wheezing, head shaking, epistaxis, complexion varying from cyanotic to red or pale/withered, dry nose, and drowsiness, these are untreatable syndromes. (Zhu's commentary: Descriptions of untreatable syndromes added.)
Sanwei Xiaodu San (Three-Ingredient Toxin-Resolving Powder) Treats sore throat. Also treats measles whether erupted or not, or unevenly erupted. Treats all sores and toxins. Cools the Diaphragm and resolves phlegm.
Niubangzi (Arctii Fructus, stir-fried and ground, 2 liang) Jingjiesui (Schizonepetae Spica, 2 qian 5 fen) Gancao (Licorice Root, 5 qian) Ground into powder. Take 3 qian each time, decoct in water and drink.
Xiebai San (Drain White Powder) Treats wheezing and cough. Also treats heat in the Spleen and Lung meridians, yellow eyes, and refusal to suck milk.
Sangbaipi (Mori Cortex, honey-fried) Digupi (Cortex Lycii, 1 qian each) Zhi Gancao (Prepared Licorice Root, 5 fen) Nuomii (Glutinous Rice, 100 grains) as guide. Decoct in water, take after meals. Add Renshen, Baifuling, Zhimu, and Huangqin, named Ji Jian Xiebai San. Treats pneumonia with wheezing and cough.
Ermu San (Two Mothers Powder) Treats severe post-measles cough and Lung heat cough.
Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Beimu (Fritillariae Bulbus, heart removed, washed in child's urine) Shengjiang (Fresh Ginger, 1 slice) as guide. Decoct in water and drink. Or grind into powder, take 1 qian with plain water.
Maimendong Tang (Ophiopogon Decoction) (Same as Gegen Maimendong San in Article 28, removing Renshen and Danzhuye).
Maidong (Ophiopogonis Radix, heart removed) Gegen (Puerariae Radix) Shu Shigao (Calcined Gypsum Fibrosum, 1 qian each) Fuling (Poria) Chishao (Paeoniae Radix Rubra, wine-fried, 6 fen each) Shengma (Cimicifugae Rhizoma, 4 fen) Zhi Gancao (Prepared Licorice Root, 4 fen) Decoct in water and drink.
Qingfei Tang (Clear the Lung Decoction) Treats severe post-measles cough.
Ku Huangqin (Scutellariae Radix, scorched) Beimu (Fritillariae Bulbus) Jiegeng (Platycodonis Radix, 7 fen each) Fangfeng (Saposhnikoviae Radix) Zhi Gancao (Prepared Licorice Root, 4 fen each) Decoct in water and drink.
Miben Qingfei Tang (Secret Book Clear Lung Decoction) Treats intermittent cough, alternating chills and fever, spitting blood.
Huangqin (Scutellariae Radix) Danggui (Angelicae Sinensis Radix) Maidong (Ophiopogonis Radix) Fangfeng (Saposhnikoviae Radix) Chi Fuling (Poria, red) Shengdihuang (Rehmanniae Radix) Lianqiao (Forsythiae Fructus) Sueye (Perillae Folium) Qianhu (Peucedani Radix) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root, 5 fen each) Sangbaipi (Mori Cortex, 1 qian) Decoct in water and drink.
Nie's Qingfei Yin (Nie's Clear Lung Drink) Treats coarse breathing and cough after measles.
Sangbaipi (Mori Cortex, honey-fried) Digupi (Cortex Lycii, bone removed, 5 fen each) Maidong (Ophiopogonis Radix, heart removed, 1 qian 5 fen) Tianhuafen (Trichosanthis Radix) Yuanshen (Scrophulariae Radix, 8 fen each) Chaihu (Bupleuri Radix, 6 fen) Jiegeng (Platycodonis Radix) Huangqin (Scutellariae Radix, wine-fried) Chuan Mutong (Akebiae Caulis, peeled, 3 fen each) Shu Shigao (Calcined Gypsum Fibrosum) Shengdihuang (Rehmanniae Radix, 1 qian each) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) Sheng Gancao (Raw Licorice Root, peeled, 3 fen each) Danzhuye (Lophatheri Herba) Dengxin (Junci Medulla) as guide. Decoct in water, mix with Angyangjiao (Saiga Tataricae Cornu) juice prepared by grinding.
Qingyang Yinzi (Clear Yang Drink) Main formula for measles.
Xihe Liu (Tamarisci Ramulus, 5 qian) Maidong (Ophiopogonis Radix) Yuanshen (Scrophulariae Radix, 2 qian each) Niubangzi (Arctii Fructus, stir-fried) Gegen (Puerariae Radix, 1 qian 5 fen each) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, honey-fried) Chantui Du (Cicada Slough, washed clean) Boheye (Menthae Haplocalycis Herba) Jingjiesui (Schizonepetae Spica) Gancao (Licorice Root, 1 qian each) Danzhuye (Lophatheri Herba, 30 leaves) Decoct in water and drink.
Beimu Maimendong Yin (Fritillaria and Ophiopogon Drink)
Beimu (Fritillariae Bulbus) Maidong (Ophiopogonis Radix) Boheye (Menthae Haplocalycis Herba) Yuanshen (Scrophulariae Radix) Gualou Ren (Benincasae Semen) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) Decoct in water and drink.
Shengdihuang San (Rehmannia Powder) Treats post-measles Lung heat wheezing/cough, macules/rashes with fever, dry mouth, and vexation.
Shengdihuang (Rehmanniae Radix, 1 qian) Maidong (Ophiopogonis Radix, 5 fen) Xingren (Prunus Semen) Kuandonghua (Farfarae Flos) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae, 8 fen each) Decoct in water and drink. Zhunsheng contains Gancao. Another version includes Jiegeng.
Lijin Tang (Benefit Metal Decoction) Treats cough due to Lung dryness and obstruction.
Beimu (Fritillariae Bulbus) Fuling (Poria) Zhike (Aurantii Fructus) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) Shengjiang (Fresh Ginger) and Baimi (White Honey) as guide.
Chu Re Qingfei Tang (Remove Heat Clear Lung Decoction) Treats high fever and cough after full measles eruption, with constipation.
Shigao (Gypsum Fibrosum, 3 qian) Maidong (Ophiopogonis Radix, heart removed, 1 qian 5 fen) Yuanshen (Scrophulariae Radix) Shengdihuang (Rehmanniae Radix) Beimu (Fritillariae Bulbus) Gualou Gen (Trichosanthis Radix) Chishao (Paeoniae Radix Rubra, 1 qian each) Gancao (Licorice Root, 5 fen) Decoct in water, take warm.
Qingyan Zifei Tang (Clear Throat Nourish Lung Decoction) Treats residual heat after measles, hoarse cough.
Yuanshen (Scrophulariae Radix) Niubangzi (Arctii Fructus) Jingjie (Schizonepetae Herba) Beimu (Fritillariae Bulbus) Maidong (Ophiopogonis Radix) Gualou Gen (Trichosanthis Radix) Madouling (Aristolochiae Radix) Ming Yuzhu (Polygonati Rhizoma) Jiegeng (Platycodonis Radix, 8 fen each) Gancao (Licorice Root, 4 fen) Decoct in water and drink. Miu Zhongchun's version has Boheye, no Madouling.
Meng Jieshi's Qingfei Yin (Meng Jieshi's Clear Lung Drink)
Shu Shigao (Calcined Gypsum Fibrosum) Shengdihuang (Rehmanniae Radix, 1 qian 5 fen each) Maidong (Ophiopogonis Radix, 2 qian) Danzhuye (Lophatheri Herba, 7 fen) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae, 7 fen) Yuanshen (Scrophulariae Radix) Chaihu (Bupleuri Radix, 1 qian each) Dangguiwei (Angelicae Sinensis Radix tail) Huangqin (Scutellariae Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, stir-fried) Jiegeng (Platycodonis Radix, 7 fen each) Jiangcan (Bombyx Batryticatus, stir-fried, 5 pieces) Gancao (Licorice Root, peeled, 3 fen) Dengxin (Junci Medulla, 50 cun) as guide.
Jingyuan Zhuren's Qingfei Yin (Master Jingyuan's Clear Lung Drink) Treats transmission to Lung and Stomach meridians after measles, with urgent cough and wheezing.
Maidong (Ophiopogonis Radix) Niubangzi (Arctii Fructus) Fangfeng (Saposhnikoviae Radix) Fuling (Poria) Sangbaipi (Mori Cortex) Digupi (Cortex Lycii) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) Decoct in water and drink.
Qingfei Xiaodu Huatan Tang (Clear Lung Resolve Toxin Transform Phlegm Decoction)
Niubangzi (Arctii Fructus) Jingjiesui (Schizonepetae Spica) Fangfeng (Saposhnikoviae Radix) Beimu (Fritillariae Bulbus, 5 fen each) Lianqiao (Forsythiae Fructus) Huangqin (Scutellariae Radix) Qianhu (Peucedani Radix) Fuling (Poria, 7 fen each) Zhike (Aurantii Fructus) Jiegeng (Platycodonis Radix, 1 qian each) Gancao (Licorice Root, 3 fen) Decoct in water, take slowly in ten-plus doses.
Miben Mendong Qingfei Tang (Secret Book Mendong Clear Lung Decoction)
Tiandong (Asparagi Radix) Maidong (Ophiopogonis Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Beimu (Fritillariae Bulbus) Xingren (Prunus Semen, skin/apricot kernel removed, stir-fried and ground) Shigao (Gypsum Fibrosum) Gupi (Cortex Lycii) Niubangzi (Arctii Fructus) Kuandonghua (Farfarae Flos) Sangbaipi (Mori Cortex) Madouling (Aristolochiae Radix) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) and Nuomii (Glutinous Rice) as guide. Decoct in water and drink.
Gupi Qingge San (Cortex Lycii Clears Diaphragm Powder)
Huangqin (Scutellariae Radix, 2 qian 5 fen) Shigao (Gypsum Fibrosum, 7 fen) Huashi (Talcum, 7 fen 5 li) Digupi (Cortex Lycii) Danggui (Angelicae Sinensis Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Sangbaipi (Mori Cortex) Ziwan Rong (Polygalae Radix, honey-fried) Baifuling (Poria) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root, 5 fen each) Shengjiang (Fresh Ginger, 3 slices) as guide. Decoct in water and drink. Adding Renshen, Chaihu, Baishao, Baizhu, and Huangqi (honey-fried, 5 fen each) names it Renshen Qingge San. Treats Lung heat, dry nose, thick sticky sputum.
Maidong Qingfei Tang (Mendong Clear Lung Decoction)
Maidong (Ophiopogonis Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Beimu (Fritillariae Bulbus) Huangqin (Scutellariae Radix) Xingren (Prunus Semen) Tianhuafen (Trichosanthis Radix) Zhike (Aurantii Fructus) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) Danpi (Moutan Cortex) Zharon (Crataegi Fructus) Jiegeng (Platycodonis Radix) Decoct in water and drink.
Zhike Qianhu Tang (Zhike and Peucedanum Decoction)
Zhike (Aurantii Fructus) Qianhu (Peucedani Radix) Fangfeng (Saposhnikoviae Radix) Chi Fuling (Poria, red) Sugeng (Perillae Caulis) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) Decoct in water and drink. For acute shortness of breath, mix with Chenxiang (Aquilariae Lignum Resinatum) water.
Tianzhen Gao (Heavenly Innocence Paste) Treats persistent post-measles cough, unresolved internal heat, restless mind, sleep disturbance. Or sores and scabies.
Shengdihuang (Rehmanniae Radix) Maidong (Ophiopogonis Radix) Yuanshen (Scrophulariae Radix) Baifuling (Poria) Ziwan Rong (Polygalae Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) Sangbaipi (Mori Cortex) Shashen (Glehniae Radix) Sheng Huangqi (Astragali Radix) Yiyiren (Coicis Semen) Zaoren (Ziziphi Spinosomi Semen) Danpi (Moutan Cortex) Fushen (Poria with Pine Root) Dangguishen (Angelicae Sinensis Radix belly) Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma). In this formula, Shengdihuang, Maidong, Yuanshen, Shashen, Huangqi, Yiyiren, and Chao Baizhu are Sovereign herbs. Baifuling, Chao Zaoren, Fushen, Danggui, Danpi, Chenpi, and Ziwan Rong are Minister herbs. Chao Zhimu and Sangbaipi are Assistant herbs. Place in a clay pot, soak in running water, boil using tung wood charcoal on medium-low heat for two shichen (4 hours). When water reduces, add more water. Remove residue. Clarify the liquid, return to clay pot, simmer again, add honey to form paste. Store in porcelain jar. Take 3 spoons each time, mixed with boiling water.
Tingli Wan (Descurainia Pill) Treats wheezing after measles eruption, impending turtle-back chest.
Tinglizi (Descurainiae Semen seu Fructus, lightly stir-fried between paper) Han Fangji (Stephaniae Tetrandrae Rhizoma) Qianniuzi (Pharbitidis Semen, lightly stir-fried) Xingren (Prunus Semen, skin/kernel removed, oil extracted) Laifuzi (Raphani Semen) Decoct and drink. For loose stools, remove Qianniuzi.
Jia Lanfeng's Prescribed Formula
Huanglian (Coptidis Rhizoma) Huangqin (Scutellariae Radix) Lianqiao (Forsythiae Fructus) Yuanshen (Scrophulariae Radix) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma) Xingren (Prunus Semen) Gan Ge (Puerariae Radix) Mahuang (Ephedrae Herba) Niubangzi (Arctii Fructus) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae) Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex) Baishao (Paeoniae Radix Alba) Jiegeng (Platycodonis Radix) Gancao (Licorice Root) Decoct in water and drink.
Zhiju Erchen Tang (Zhike, Platycodon, and Two-Aged Phlegm Decoction)
Banxia (Pinelliae Rhizoma, steamed in ginger juice, 3 qian) Chenpi (Exocarpium Citri Reticulatae, white part removed) Baifuling (Poria, 1 qian each) Gancao (Licorice Root, 5 fen) Zhike (Aurantii Fructus) Jiegeng (Platycodonis Radix, 8 fen each) Shengjiang (Fresh Ginger) as guide. Decoct in water and drink.
Xijiao Jiedu Huatan Tang (Rhinoceros Horn Resolve Toxin Transform Phlegm Decoction) Treats post-measles cough and wheezing, burnt lips with heat accumulation. Or irritability. Or epistaxis/hematemesis.
Xijiao (Rhinocerotis Cornu, ground juice) Danpi (Moutan Cortex) Lianqiao (Forsythiae Fructus) Beimu (Fritillariae Bulbus) Tianhuafen (Trichosanthis Radix) Bohe (Menthae Haplocalycis Herba) Zicao Rong (Leonuri Herba) Gancao Shao (Licorice Root tip, 1 qian each) Danggui (Angelicae Sinensis Radix, 8 fen) Niubangzi (Arctii Fructus, 9 fen) Chishao (Paeoniae Radix Rubra, 6 fen) Shengdihuang (Rehmanniae Radix, 2 qian) Huanglian (Coptidis Rhizoma, 5 fen) Danzhuye (Lophatheri Herba, 30 leaves) Decoct in water and drink.