(《千金》)用饴糖,二汁百部及生姜。杏枣补脾兼润肺,声嘶气惫酒温尝。〔酥蜜、饴
糖、枣肉、杏仁(细研)、百部汁、生姜汁,共煎一炊,久如膏,温酒细细咽服之。〕
(汤,东垣)二术与黄 ,参苓连柏草陈皮。猪泽升柴五味曲,麦冬归地痿方推。〔治
肺金受湿热之邪,痿 喘促,口干便赤,黄 钱半,苍术(炒)一钱,白术(炒)、陈皮、
泽泻各五分,人参、茯苓、升麻各三分,当归(酒洗)、生地、麦冬、甘草(炙)、神曲炒、
黄柏(酒炒)、猪苓各二分,柴胡、黄连(炒)各一分,五味九粒,煎。肺属辛金,主气;
大肠为庚金,主津。燥金受湿热之邪,则寒水生化源绝,而痿 喘渴诸症作矣。参、 、苓、
术、陈、草补土以生金,麦、味保金而生水,连、柏、归、地泻火滋阴,猪、泽、升、柴升
清降浊,则燥金整肃,水出高原,而诸病平矣。此方不尽润药,因有清燥二字,故附记于此。
然东垣所云清燥
二十七首、附方九
(毒即火热也)四味,黄柏黄芩栀子备,(等分)。躁狂大热呕不眠,吐(血)衄(鼻血,
音女六切)斑黄均可使。若云三黄石膏汤,再加麻黄及淡鼓。(见表里。)此为伤寒温毒盛,
三焦表里相兼治。栀子金花(丸)加大黄,(黄芩、黄柏、黄连、栀子、大黄,水丸。)润肠
泻热真堪倚
(出自《千金方》的)酥蜜膏酒方:使用饴糖,以及百部汁、生姜汁和杏仁枣肉。杏仁与枣肉能补益脾脏并滋润肺脏,声音嘶哑、气息衰竭者可用温酒细细咽服。〔配方为:酥油、蜂蜜、饴糖、枣肉、细研的杏仁、百部汁、生姜汁,共同煎煮至如膏状,用温酒细细咽服。〕
(李东垣的)清燥汤:包含苍术、白术、黄柏、人参、茯苓、黄连、黄芩、甘草、陈皮、猪苓、泽泻、升麻、柴胡、五味子、神曲、麦冬、当归、生地。此方是治疗痿证的首选方。〔主治肺金受湿热邪气侵袭,出现痿软无力、喘促、口干、小便赤黄等症状。处方用量为:黄柏钱半,苍术(炒)一钱,白术(炒)、陈皮、泽泻各五分,人参、茯苓、升麻各三分,当归(酒洗)、生地、麦冬、甘草(炙)、神曲(炒)、黄柏(酒炒)、猪苓各二分,柴胡、黄连(炒)各一分,五味子九粒,加水煎服。肺属辛金,主司气;大肠属庚金,主司津液。燥金受到湿热邪气的侵害,则寒水的生化之源断绝,从而导致痿软、喘促、口渴等症状发作。人参、黄芪、茯苓、白术、陈皮、甘草补益脾胃(土)以生养肺金;麦冬、五味子保全肺金以滋生肾水;黄连、黄柏、当归、生地泻火滋阴;猪苓、泽泻、升麻、柴胡升清降浊,从而使燥金恢复肃降功能,水源充足,诸病得以平息。此方并非全是润药,因为含有“清燥”之意,所以附记于此。然而李东垣所说的清燥……〕
(清热解毒类的)黄连解毒汤:由四味药组成,包括黄柏、黄芩、栀子,且分量相等。适用于烦躁狂乱、大热、呕吐、失眠,以及吐血、衄血、发斑、黄疸等症均可使用。如果说三黄石膏汤,则在此基础上再加麻黄和淡豆豉。(用于表里同病)。这是针对伤寒温毒炽盛的情况,对三焦表里进行兼治。栀子金花丸是在黄连解毒汤基础上加大黄,(由黄芩、黄柏、黄连、栀子、大黄制成水丸),具有润肠泻热的功效,确实值得倚重。
(The Su Mi Gao Jiu recipe from *Qian Jin Fang*): Uses Yi Tang (Maltose), along with juices of Bai Bu (Stemona Root) and Sheng Jiang (Fresh Ginger), plus Xing Ren (Apricot Seed) and Zao Rou (Jujube Flesh). Xing Ren and Zao Tonify the Spleen and moisten the Lungs; for hoarseness and Qi exhaustion, take by slowly swallowing with warm wine. [Formula: Su You (Butter), Mi Feng (Honey), Yi Tang (Maltose), Zao Rou (Jujube Flesh), Xi Yan de Xing Ren (Finely ground Apricot Seeds), Bai Bu Zhi (Juice of Stemona Root), Sheng Jiang Zhi (Juice of Fresh Ginger). Decoct together until thick like paste, and swallow slowly with warm wine.]
(Li Dongyuan's) Qing Zao Tang: Contains Cang Zhu (Atractylodis Rhizoma), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Huang Bo (Phellodendri Cortex), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Fu Ling (Poria), Huang Lian (Coptidis Rhizome), Huang Qin (Scutellariae Radix), Gan Cao (Licorice Root), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Zhu Ling (Polyporus), Ze Xie (Alismatis Rhizoma), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizoma), Chai Hu (Bupleuri Radix), Wu Wei Zi (Schisandrae Fructus), Shen Qu (Massa Medicata Fermentata), Mai Dong (Ophiopogonis Tuber), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), and Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix). This is the recommended formula for treating Wei Syndrome (Flaccidity Syndrome). [Indications: Lung Metal affected by Damp-Heat pathogenic factors, presenting with flaccidity, panting, dry mouth, and dark urine. Dosage: Huang Bo 1.5 qian, Cang Zhu (stir-fried) 1 qian, Bai Zhu (stir-fried), Chen Pi, and Ze Xie each 0.5 qian, Ren Shen, Fu Ling, and Sheng Ma each 0.3 qian, Dang Gui (wine-washed), Sheng Di Huang, Mai Dong, Gan Cao (honey-fried), Shen Qu (stir-fried), Huang Bo (wine-fried), and Zhu Ling each 0.2 qian, Chai Hu and Huang Lian (stir-fried) each 0.1 qian, Wu Wei Zi 9 berries. Decoct in water. The Lung belongs to Xin Metal and governs Qi; the Large Intestine belongs to Geng Metal and governs Jin Ye (Body Fluids). When Dry Metal is invaded by Damp-Heat, the source of generation for Cold Water is cut off, leading to symptoms such as flaccidity, panting, and thirst. Ren Shen, Huang Qi (Astragalus Radix - *note: implied in context of tonifying earth*), Fu Ling, Bai Zhu, Chen Pi, and Gan Cao Tonify Earth to generate Metal; Mai Dong and Wu Wei Zi preserve Metal to generate Water; Huang Lian, Huang Bo, Dang Gui, and Sheng Di Huang purge Fire and nourish Yin; Zhu Ling, Ze Xiang, Sheng Ma, and Chai Hu ascend the Clear and descend the Turbid. Thus, Dry Metal regains its descending function, Water flows from its high source, and all diseases subside. This formula is not entirely composed of moistening herbs; because it contains the concept of "Clearing Dryness," it is recorded here. However, what Li Dongyuan meant by clearing dryness...]
(Du Ji Re Du Lei - Heat-Toxin Clearing category) Huang Lian Jie Du Tang: Consists of four ingredients: Huang Bo (Phellodendri Cortex), Huang Qin (Scutellariae Radix), and Zhi Zi (Gardeniae Fructus), in equal proportions. It is suitable for irritability, mania, high fever, vomiting, insomnia, as well as hematemesis (blood vomiting), epistaxis (nosebleed), macules/rashes, and jaundice. If referring to San Huang Shi Gao Tang (Three Yellows and Gypsum Decoction), add Ma Huang (Ephedrae Herba) and Dan Dou Chi (Soja Preparata). [Used for simultaneous exterior and interior conditions]. This addresses severe heat-toxin from Shang Han (Cold Damage) or Wen Du (Warm Toxins), treating both the San Jiao (Triple Burner) exterior and interior. Zhi Zi Jin Hua Wan (Gardenia Golden Flower Pill) adds Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma) to the base formula (composed of Huang Qin, Huang Bo, Huang Lian, Zhi Zi, and Da Huang, made into water pills). It moistens the intestines and purges heat, truly worthy of reliance.